Tại Thanh Hóa, các cơ sở cai nghiện ma túy đã và đang triển khai nhiều cách làm mới, thiết thực, lấy học viên làm trung tâm, chú trọng các hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động, giúp thay đổi nhận thức và khơi dậy quyết tâm làm lại cuộc đời cho người nghiện.
Phiên tòa lưu động – bài học pháp luật từ thực tiễn
Một trong những điểm nhấn nổi bật trong công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Thanh Hóa là việc tổ chức các phiên tòa xét xử lưu động ngay trong khuôn viên cơ sở, với sự tham gia đầy đủ của học viên đang học tập, trị liệu.
Theo đó, ngày 12/12/2025, Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 phối hợp với Tòa án nhân dân Khu vực 13 tổ chức phiên tòa xét xử lưu động hai vụ án “Sử dụng trái phép chất ma túy”. Đây không chỉ là hoạt động tố tụng thông thường, mà còn là một buổi tuyên truyền pháp luật trực quan, sinh động, mang tính giáo dục cao đối với học viên. Vụ án thứ nhất, bị cáo Sùng Văn Va (SN 1965), trú tại bản Chim, xã Nhi Sơn, tỉnh Thanh Hóa, bị truy tố về tội “Sử dụng trái phép chất ma túy”. Theo cáo trạng, mặc dù đang trong thời gian chấp hành biện pháp quản lý sau cai nghiện tại nơi cư trú, nhưng ngày 8/9/2025, bị cáo vẫn tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy và bị Công an xã Nhi Sơn phát hiện, bắt giữ. Vụ án thứ hai, bị cáo Đinh Văn Chiến (SN 1981), trú tại bản Thành Yên, xã Trung Thành, tỉnh Thanh Hóa, cũng bị truy tố cùng tội danh. Khoảng 8h ngày 1/10/2025, trong quá trình gọi hỏi, răn đe và kiểm tra test nước tiểu đối với người đang chấp hành quản lý sau cai, Công an xã Trung Thành phát hiện bị cáo dương tính với chất ma túy.
Sau khi xem xét toàn diện các chứng cứ, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và đánh giá khách quan hành vi phạm tội, HĐXX tuyên phạt bị cáo Sùng Văn Va 2 năm 3 tháng tù, bị cáo Đinh Văn Chiến 2 năm 4 tháng tù. Trong quá trình xét xử, Thẩm phán chủ tọa và đại diện Viện Kiểm sát đã lồng ghép phổ biến các quy định pháp luật về phòng, chống ma túy, đặc biệt là những chế tài nghiêm khắc đối với hành vi tái nghiện, giúp học viên nhận thức rõ hậu quả pháp lý nếu cố tình vi phạm.
Phiên tòa lưu động thu hút sự theo dõi nghiêm túc của gần 200 học viên. Không khí lặng đi khi mức án được tuyên, bởi trước mắt họ là những con người từng có hoàn cảnh, con đường sa ngã tương tự mình, nhưng vì thiếu bản lĩnh vượt qua cám dỗ mà phải trả giá bằng những năm tháng trong trại giam. Đó là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ, trực diện, khó có hình thức tuyên truyền nào thay thế được.
Theo Thiếu tá Lê Đình Hòa, Trưởng Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Thanh Hóa, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật được đơn vị xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thực hiện thường xuyên, liên tục, nhất là vào các ngày cuối tuần. Ngoài tuyên truyền về tác hại và hệ lụy của ma túy, cơ sở còn phối hợp với Trung tâm chính trị xã Hồi Xuân tổ chức các buổi học chính trị; phối hợp với Trường Tiểu học Phú Nghiêm mở lớp xóa mù chữ cho 25 học viên, học 3 buổi mỗi tuần. Đến nay, cơ bản học viên đã biết đọc, biết viết, qua đó từng bước nâng cao nhận thức, tạo nền tảng để tái hòa nhập cộng đồng.
Lan tỏa thông điệp nhân văn tại Cơ sở cai nghiện số 1
Cùng ngày 12/12/2025, tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 1 tỉnh Thanh Hóa, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy phối hợp với Công an tỉnh tổ chức chương trình giao lưu, tọa đàm và nghệ thuật tổng hợp với chủ đề “Nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin hoà nhập cộng đồng” dành cho học viên đang cai nghiện. Chương trình mang đậm tính nhân văn, được thiết kế thành chuỗi hoạt động giáo dục, cảm hóa, giúp học viên nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin và khơi dậy ý chí tái hòa nhập cộng đồng.
Thông qua phim, phóng sự, các học viên được nhận diện rõ hiểm họa ma túy, các loại ma túy mới “núp bóng”, cũng như những khó khăn trong công tác cai nghiện. Điểm nhấn của chương trình là buổi tọa đàm, đối thoại cởi mở giữa đại diện Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, cán bộ Công an địa phương, bác sĩ, chuyên gia tâm lý, những người đã cai nghiện thành công, đại diện gia đình và doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận người sau cai vào làm việc. Chương trình đã thức tỉnh, chạm đến trái tim, lòng trắc ẩn của những người tham dự, đặc biệt là các học viên tại Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1.
Học viên Lê Xuân N. (SN 1978), quê ở xã Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa, nói rằng, buổi tọa đàm đã giúp anh và nhiều học viên nhận thức sâu sắc hơn những hệ lụy của ma túy. “Ma túy làm phát sinh tội phạm, suy giảm sức khỏe, gia đình ly tán, con cái thất học, trở thành gánh nặng cho xã hội. Qua chương trình, chúng tôi hiểu rõ hơn chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là quy định mới của Bộ luật Hình sự liên quan đến Điều 256a”. Tại buổi toạ đàm, Ban tổ chức cũng biểu dương những tấm gương điển hình đã cai nghiện thành công, không tái nghiện, trở thành công dân có ích. Những câu chuyện thật, người thật có sức lan tỏa mạnh mẽ, tiếp thêm niềm tin và động lực cho học viên đang trong quá trình điều trị.
Trung tá Nguyễn Tuấn Ngọc, Trưởng Cơ sở cai nghiện ma túy số 1, cho biết từ khi tiếp nhận quản lý, đơn vị đã xây dựng nhiều nội dung mới như chào cờ hằng tuần, tuyên truyền pháp luật, đặc biệt là Điều 256a Bộ luật Hình sự, các lớp bổ túc văn hóa, xóa mù chữ. Hiện cơ sở quản lý 536 học viên, trong đó 435 học viên cai nghiện bắt buộc, 101 học viên tự nguyện. Nền nếp sinh hoạt được duy trì chặt chẽ, góp phần hình thành lối sống kỷ luật, lành mạnh cho học viên.
Tăng cường rà soát, quản lý người nghiện chất ma túy 
