Chỉ trong ba tháng đầu năm 2012 số vụ tự tử của lứa tuổi còn đang ngồi trên ghế nhà trường đã lên tới hai con số. Nguyên nhân thì nhiều nhưng đa số đều được “người lớn” cho là “lãng nhách”. Để có một góc nhìn khác về chuyện giới trẻ ngày càng “mong manh” yếu đuối, chúng tôi xin đưa ra những dẫn chứng và phân tích của những nhà tâm lý, tâm thần học để bạn đọc có cái nhìn sâu hơn nhất là muốn chuyển tải tới các bậc cha mẹ đang có con trong độ tuổi đáng quan tâm này.
Thực tế đau lòng
Khi những thông tin rộ lên gần đây về việc tự dưng nhiều học sinh (HS) bỗng dưng “chán đời” muốn… chết đến tai những bác sĩ trị liệu tâm lý của Bệnh viện Tâm thần Trung ương II (Biên Hòa - Đồng Nai), thì cũng là lúc các BS tại đây cho biết họ đang tìm cách ngăn chặn cơn “khủng hoảng” của một học sinh.
Cậu HS tên H.A. (18 tuổi, ngụ tại TP Hồ Chí Minh) được người thân đưa đến tham vấn tâm lý với tình trạng sa sút về nhận thức và cảm xúc, em có triệu chứng mệt mỏi, căng thẳng, mất ngủ và có ý định tự sát. Cảm giác của em luôn trống rỗng và buồn quá mức, rất khó tiếp xúc. Trên hồ sơ bệnh án được các bác sĩ chẩn đoán là “rối loạn trầm cảm nặng” và cần cả một “chiến lược” điều trị lâu dài.
Th.S Lê Minh Công - Khoa Tâm lý BV trên cho biết, khi khai thác những vấn đề của bệnh nhân, cho thấy em có một cuộc sống nội tâm phức tạp và thường xuyên có áp lực về mặt tâm lý.
H.A. sinh ra trong gia đình có bố làm nghề chạy xe ba gác, mẹ buôn bán nhỏ tại chợ. Song đã gần hết tuổi vị thành niên nhưng thế giới tuổi thơ của em là những trận đòn của ba và lời mắng nhiếc của mẹ. Em thường xuyên chứng kiến cảnh ba mẹ đánh chửi nhau trong những cơn say của bố. 18 tuổi cậu bé vẫn bị bố đánh và vẫn phải nghe những lời nói cay nghiệt từ mẹ. Chương trình học lớp 12 thêm quá nhiều áp lực của kỳ thi cuối cấp, em càng khó khăn và dẫn tới stress bệnh lý mà không thể chống đỡ được.
“Cuộc sống của em là những chuỗi ngày đau khổ, giá mà em không có mặt trên đời có lẽ tốt hơn”. Cậu bé này đã tâm sự với các bác sĩ như vậy sau khi có hành vi tự sát không thành và được đưa tới trị liệu tâm lý.
Không được may mắn như HS H.A. trên đây, HS Bích Loan, Nguyễn Thị Cẩm Nhung, Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, học lớp 7A Trường THCS Phan Chu Trinh (huyện Đắk Mil, Đắk Nông) không có cơ hội được gặp các nhà tâm lý. Ngày 17/3, vụ việc cả ba em chọn giải pháp từ giã cõi trần ngay trên sân trường đã gây bàng hoàng sửng sốt trong dư luận. Không một ai kể cả gia đình, thầy cô giáo phát hiện những bất thường của các em. Biểu hiện hằng ngày cho thấy các em là con ngoan, trò giỏi. Tại sao bi kịch lại xảy ra đối với những trường hợp được coi là không thể ngờ tới như vậy?
Bí ẩn của lứa tuổi “dễ … tự tử”
Lứa tuổi HS từ 15 tới 19 mà được gọi lứa tuổi thanh thiếu niên có nhiều thay đổi mạnh mẽ về cả tâm sinh lý, do vậy, nhân cách chưa ổn định và dễ thay đổi. Bên cạnh đó là tâm lý muốn khẳng định mình, muốn xã hội, người khác công nhận mình như một thành viên chính thức. Trong khi đó, kinh nghiệm sống và cả sự phát triển chưa đáp ứng được mong muốn đó. Vì vậy, rất dễ có những áp lực nội sinh và thường gây ra những stress bệnh lý. Bên cạnh đó, những xung đột và mâu thuẫn gia đình thường là nguyên nhân hàng đầu của tự tử ở thanh thiếu niên. Vấn đề ly hôn của cha mẹ, nạn bạo hành trong gia đình, thiếu thốn tình thương, sự chăm sóc của cha hoặc mẹ… cũng là một trong những nguyên nhân.
Theo Th.S Lê Minh Công, chuyên gia tâm lý BV Tâm thần Trung ương II, tự tử thường có liên quan đặc biệt đến các rối loạn tâm thần và một số bệnh lý cơ thể khác, đặc biệt là lứa tuổi thanh thiếu niên. Những thông số từ các nhà tâm thần học ghi nhận thì trong số thanh thiếu niên tự sát, tỷ lệ những người có chẩn đoán rối loạn tâm thần từ 20-25%. Trong đó chủ yếu là các rối loạn nhân cách hoặc tính cách bệnh lý, rối loạn tâm căn và trầm cảm… thậm chí những khó khăn và thất bại trong học đường tác động tới các em rất lớn. Nghiện các chất kích thích và các tệ nạn xã hội như đua xe, cờ bạc, có con ngoài ý muốn… là những nguy cơ hàng đầu dẫn tới tự tử ở lứa tuổi HS.
Bên cạnh đó còn vô số những “sang chấn tâm lý” cũng là nguyên nhân hàng đầu của tự tử ở lứa tuổi thanh thiếu niên . Theo các nhà tâm thần thì các yếu tố như bất đồng, xung đột tâm lý với bạn bè, người thân chiếm tỷ lệ 47% số ca tự tử ở lứa tuổi thanh thiếu niên, trong đó vấn đề ly tán, chia tay, bị bạn bè, người thân bỏ rơi chiếm 12%, bị xúc phạm về tinh thần chiếm 28%, còn các yếu tố như: ghen tuông, bị xúc phạm về thể xác chỉ chiếm 7% trong tổng số ca thanh thiếu niên tự tử. Đặc biệt, bạn đồng lứa có vai trò rất quan trọng trong đời sống tâm lý của HS. Chính vì vậy, tự tử ở lứa tuổi này cũng thường liên quan đến nhóm bạn đồng lứa của trẻ như yếu tố mâu thuẫn, bị bỏ rơi, hoặc bị lôi kéo tự tử chung…
Th.S Minh Công cho rằng, tự tử trong giới trẻ ngày nay đang là một hiện tượng đáng báo động, là một hiện tượng mà toàn xã hội cần quan tâm. Rõ ràng đã có khoảng cách khá lớn giữa người lớn và trẻ em, người lớn đôi lúc đã không còn là chỗ dựa cho trẻ, trong một số trường hợp trẻ em đã không còn an toàn trong chính ngôi nhà và mái trường của mình. Và nếu bộ môn tâm lý học đường vẫn còn chưa được quan tâm thì có thể nói là đã quá muộn…
| Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tự sát nằm trong nhóm 5 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ơ lứa tuổi 15 đến 19. Tại Việt Nam, theo một nghiên cứu mới nhất của các bác sĩ BV Tâm thần TP Hồ Chí Minh, tỷ lệ người tự tử và có mưu toan tự tử ở thanh thiếu niên chiếm đến 24,1%, cao nhất trong số các đối tượng được nghiên cứu. |
