Từng là thế mạnh mang về nguồn lợi nhiều mặt cho tỉnh, nhưng trong vài năm trở lại đây, trước một loạt tác động khách quan, chủ yếu do cơ chế chính sách quản lý ngành hàng thay đổi từ phía Trung Quốc lẫn Việt Nam, khiến hoạt động TNTX qua địa bàn các cửa khẩu đường bộ tại Quảng Ninh sa sút, nguồn thu giảm đáng kể. Đặc biệt, do một số DN lợi dụng chính sách thông thoáng của loại hình TNTX, chuyển khẩu, kho ngoại quan để thực hiện các hành vi buôn lậu, XNK hàng cấm gây bất ổn thị trường nội địa nên Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 05/2014/TT-BTC, trong đó quy định lại những loại hàng hoá bị cấm, bị giới hạn hoặc được phép XNK. Đặc biệt, để đưa hoạt động đi vào nền nếp, UBND tỉnh đã xét chọn nhiều đợt, lên danh sách các DN đủ điều kiện tham gia hoạt động TNTX trên địa bàn. Đến nay, theo danh sách chốt trong tháng 10/2014, toàn tỉnh có 92 DN được phép làm hàng ôtô đã qua sử dụng, 7 DN kinh doanh TNTX hàng nhóm 2 (hạn chế XNK) và 3 DN được phép kinh doanh TNTX hàng hoá nhóm IV (có thuế tiêu thụ đặc biệt). Mặc dù vậy, tình hình hoạt động vẫn chưa có dấu hiệu khả quan, các chỉ tiêu chính đều giảm mạnh so với cùng kỳ.
Đại diện Sở Công Thương cho biết, tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu trên địa bàn tháng 10/2014 ước đạt trên 120 triệu USD, tính chung 10 tháng ước đạt trên 1.200 triệu USD, đạt 61,4% kế hoạch, bằng 90,2% cùng kỳ (giảm 9,8%). Trong đó, hoạt động TNTX, trị giá hàng qua kho ngoại quan 10 tháng năm 2014 ước đạt trên 2.200 triệu USD, đạt 74,4% kế hoạch và chỉ bằng 93,5% cùng kỳ. Đây là những chỉ số giảm liên tiếp trong vài năm qua, tác động rất xấu đến nguồn ngân sách và thu phí của tỉnh.
Tại buổi làm việc, các DN đều thừa nhận sự nỗ lực của tỉnh tạo mọi điều kiện tốt nhất để đẩy mạnh hoạt động. Thế nhưng, cái chính là nhiều quy định tại Thông tư 05/2014/TT-BTC còn quá khắt khe, bất cập. Chẳng hạn, quy định khoản tiền ký quỹ 10 tỷ đồng đối với DN kinh doanh hàng hoá nhóm II là quá lớn trong bối cảnh khả năng huy động tài chính rất khó khăn, DN phần lớn chỉ làm dịch vụ chứ không phải chủ hàng thực sự. Đáng ngại nhất là quy định chỉ được tái xuất hàng hoá qua cửa khẩu chính tại Việt Nam, trong khi phía đối tác Trung Quốc chỉ chấp nhận tiếp nhận hàng tái xuất tại các cửa khẩu phụ, điểm thông quan. Bởi lẽ, chính sách Trung Quốc coi các mặt hàng TNTX từ Việt Nam sang là hàng không đủ các tiêu chuẩn pháp lý quốc tế. DN tha thiết đề nghị lãnh đạo tỉnh có ý kiến đề xuất với các Bộ, ngành Trung ương sửa đổi, bổ sung một số điều tại thông tư nói trên theo hướng sát đúng với tình hình thực tế.
Sau khi nghe các báo cáo các cấp, ngành và DN, Bí thư Tỉnh ủy Phạm Minh Chính ghi nhận những khó khăn mà các DN đang mắc phải cũng là khó khăn chung của cả tỉnh. Do đó, trong suốt thời gian qua, tỉnh luôn đồng hành cùng với DN từng bước tìm cách tháo gỡ những khó khăn vướng mắc.
Về tình hình cụ thể, Bí thư Phạm Minh Chính giao cho Ban cán sự UBND tỉnh tiếp tục đánh giá những khó khăn vướng mắc của các doanh nghiệp để làm việc với Bộ, ngành Trung ương. Đồng thời yêu cầu Đảng đoàn HĐND và Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh tổng hợp những ý kiến, kiến nghị của các DN để phản ánh với Quốc hội. Trong phạm vi thẩm quyền cấp tỉnh, yêu cầu các đơn vị chức năng quản lý cửa khẩu như: Công an, Biên phòng, Hải quan cùng tham mưu, đề xuất với ngành dọc để tháo gỡ cho doanh nghiệp. Yêu cầu 3 địa phương có cửa khẩu biên giới (Móng Cái, Hải Hà, Bình Liêu) tiếp tục chủ động, giao lưu, học hỏi với nước bạn để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; cần làm tốt công tác quy hoạch để phát triển hạ tầng khu vực cửa khẩu; đảm bảo an ninh trật tự chính trị tại biên giới; xử lý nghiêm các DN làm ăn không đúng đắn. Đồng thời, tỉnh cũng khuyến nghị các DN cần nhận thức rõ tình hình khó khăn khách quan, từ đó cần thay đổi cơ cấu, thay đổi mặt hàng cho phù hợp với thực tế hiện nay
