Vi phạm tràn lan, thủ đoạn tinh vi
Hải Phòng được xem là đầu mối nhập khẩu xăng dầu, khí hóa lỏng với vô số cửa hàng bán lẻ thuộc 157 doanh nghiệp; 7 cơ sở tồn chứa, nhập khẩu; 6 tổng đại lý phân phối cùng 20 cơ sở kinh doanh khí dầu mỏ hóa lỏng. Lượng hàng lớn, khó kiểm soát dẫn đến tình trạng gian lận diễn biến rất phức tạp dưới nhiều hình thức.
Theo báo cáo của Thanh tra liên ngành gồm: Công an, Hải quan, các Sở Công thương và KH-CN, vào thời điểm kiểm tra, có tới 55/65 điểm kinh doanh xăng, dầu (chiếm 85%) chưa trang bị bình đong chuẩn theo quy định; 17/76 cơ sở vi phạm về đo lường với các lỗi chủ yếu như sử dụng thiết bị đo không có tem, không chứng nhận kiểm định; phương tiện đo sai không bảo đảm định lượng.
Đoàn Thanh tra cũng đã trưng cầu giám định 30 mẫu ở 29 cơ sở có biểu hiện nghi vấn về chất lượng (gồm 25 mẫu xăng RON 92 và 95, 1 mẫu xăng sinh học), 4 mẫu dầu DO, 1 mẫu gas. Kết quả, 5/30 mẫu (chiếm tỷ lệ 17%) không đạt tiêu chuẩn, trong đó có 4 mẫu xăng RON 92 và 1 mẫu dầu DO; 22/76 cơ sở kinh doanh xăng, dầu (chiếm 29%) sử dụng nhãn hiệu được bảo hộ mà chưa được sự đồng ý của các đơn vị như: Petrolimex, PVOIL, PETEC gây nhầm lẫn cho khách hàng về thương hiệu và chất lượng sản phẩm.
Ngoài ra, lực lượng chức năng còn phát hiện 28/76 giấy chứng nhận về điều kiện kinh doanh hết hạn nhưng chưa được cấp lại. Đoàn thanh tra đã xử phạt vi phạm 9 cơ sở số tiền hơn 94 triệu đồng, niêm phong đình chỉ và buộc kiểm định 14 cột đo xăng dầu; đặc biệt, đã đình chỉ lưu thông, buộc khắc phục 6 lô hàng (1 lô hàng vi phạm về định lượng, 5 lô hàng vi phạm về chất lượng) đồng thời buộc loại bỏ dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp về nhãn hiệu trên cột đo, biển hiệu, biển quảng cáo tại hàng loạt cơ sở kinh doanh vi phạm...
Cũng theo đánh giá của Đoàn thanh tra liên ngành, sở dĩ các doanh nghiệp kinh doanh khí dầu mỏ hóa lỏng, gas, xăng, dầu trên địa bàn Hải Phòng cũng như ở nhiều địa phương khác có biểu hiện gian lận là do giá xăng dầu trong nước gần đây liên tục biến động, lãi suất thu được khá lớn.
Mới đây, Chi cục QLTT Hải Phòng cũng đã bắt giữ vụ buôn lậu xăng dầu với số lượng “khủng” gồm 3 xe chở hơn 30.000 lít xăng và dầu đưa vào thị trường thành phố. Khi kiểm nghiệm, xăng được chủ hàng khai báo A92 nhưng chỉ đạt tiêu chuẩn A89 và dầu DO có hàm lượng lưu huỳnh ở mức dưới 0,05% buộc cơ quan này phải ra quyết định tịch thu. Cùng với đó là hàng loạt các vụ sang, nạp, chiết gas trái phép từ các tỉnh ngoài đưa ngược về thị trường Hải Phòng bán lẻ để gian lận chất lượng. Gas Petrolimex Hải Phòng đã phải dùng tem dán chống giả nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, loại tem này đã bị vô hiệu.
Thiếu đồng bộ trong quản lý và xử lý
Theo ông Trần Quốc Khánh, Chánh Thanh tra Sở KH-CN Hải Phòng, đợt thanh tra vừa qua, Đoàn Thanh tra liên ngành chỉ mới thanh tra được 30% số cơ sở kinh doanh xăng, dầu và 55% số cơ sở khí dầu mỏ hóa lỏng. Nghĩa là chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng số thực tại trên địa bàn thành phố. Việc tổ chức giám định, kiểm nghiệm chất lượng chưa nhiều, số mẫu trưng cầu giám định tỷ lệ rất nhỏ (30 mẫu/76 cơ sở được kiểm tra). Việc thanh tra cũng chưa chủ động về thời gian và địa bàn, thiếu tính... đột xuất, bất ngờ nên đã hạn chế việc phát hiện, xử lý các vi phạm. Đáng nói, một số quy định hiện hành liên quan đến biện pháp khắc phục hậu quả trong xử lý vi phạm về chất lượng xăng, dầu tại Nghị định 104/2011 (tạm đình chỉ lưu thông, buộc tái chế…) thiếu tính khả thi.
Cụ thể, biện pháp này chỉ được áp dụng khi các cơ quan quản lý nhà nước có ngay kết quả trưng cầu mẫu sản phẩm, xác định tức thì cơ sở vi phạm chất lượng. Tuy nhiên, ở Hải Phòng hiện chưa có thiết bị kiểm định. Vậy là, trong lúc chờ trả kết quả, các cơ sở kinh doanh vẫn ngang nhiên đưa các sản phẩm không đạt chất lượng lưu thông trên thị trường. Thậm chí, có nơi đã bán sạch cả lô hàng và hứng chịu là người tiêu dùng. Đó là chưa kể những cơ sở kinh doanh thuộc quyền quản lý của các đơn vị quân đội, biện pháp này không thể áp dụng do chưa có quy chế quản lý về kinh doanh và cấp phát xăng, dầu...
Thực trạng trên cho thấy, mũi nhọn trong việc lập lại trật tự trong kinh doanh xăng, dầu, gas trên địa bàn Hải Phòng vẫn là các lực lượng QLTT, Công an, Hải quan... Trong đó, năng lực kiểm nghiệm, đo lường của cơ quan chuyên ngành là Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng hết sức quan trọng. Thành phố cần đầu tư các thiết bị có đủ khả năng thử nghiệm, phục vụ công tác quản lý chất lượng các mặt hàng này; đồng thời, tăng cường thanh, kiểm tra đột xuất những cơ sở có dấu hiệu vi phạm hoặc tái phạm nhiều lần; kiên quyết đình chỉ và đóng cửa những cơ sở cố tình gian lận trong kinh doanh
