Thượng tá Trần Văn Trường, Phó trưởng Phòng CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (PC46 - Công an tỉnh Lào Cai) cho biết: "Dự báo trong thời gian tới, nhất là những tháng cuối năm dịp giáp Tết, tình hình hoạt động của các đối tượng buôn lậu sẽ có nhiều diễn biến phức tạp, các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới sẽ gia tăng, gây phức tạp thị trường".
Miếng cơm đổi bằng tính mạng
Buổi chiều, khi chúng tôi đến khu vực thuộc Km số 6 trên quốc lộ 70 (địa bàn tổ 7, phường Phố Mới, TP Lào Cai), có rất đông người lố nhố đứng ngồi bên bờ sông Nậm Thi, biên giới với nước bạn Trung Quốc. Ngoài một số người dân hiếu kỳ, còn lại đa số họ là những cửu vạn (người vận chuyển hàng hóa lậu) đang mỏi mắt ngóng nhìn xuống dòng nước chảy xiết, mong nhìn thấy xác một cửu vạn nổi lên.
Một người ăn mặc nhàu nhĩ, bụi bặm đứng bên đám đất vạt vội vàng cỏ dại, đặt dăm bảy quả táo đỏ để thắp hương, chép miệng nói: "Hôm qua, trong lúc chuyển hàng từ bờ đường cái xuống mép nước để đưa lên đò, nó bị chìm xuống sông, chết, chưa tìm thấy xác. Nó bị chiếc lốp xe ôtô to, nặng khoảng 50kg đè dọc con dốc dài mấy chục mét, rơi xuống sông, có lẽ do không biết bơi, lại bị choáng mà chết. Tôi cũng chỉ làm cùng nó mấy lần, cửu vạn thì đông quá, chẳng nhớ tên, chỉ biết nó đến từ xã Trì Quang (huyện Bảo Thắng, Lào Cai)".
Xung quanh vị trí người cửu vạn xấu số bị chết, vẫn có nhiều cửu vạn khác tiếp tục lầm lũi làm công việc của mình. Họ cần mẫn bê, lăn đống lốp ôtô cũ khoảng vài trăm chiếc tập kết dần xuống các mép nước, đợi đêm xuống sẽ chuyển qua sông. Lốp ôtô cũ (cao su) là mặt hàng được "đối tác" bên kia biên giới ưa chuộng, nên dẫu vừa xảy ra sự việc đáng tiếc, chủ hàng vẫn cố xoay xở để đưa sang bên kia cho kịp "hợp đồng".
Từ lâu, địa bàn này đã được lực lượng phòng chống buôn lậu tỉnh Lào Cai xác định là một điểm nóng về tình trạng buôn lậu, có lúc tập trung cả trăm cửu vạn nhộn nhịp đưa chuyển đủ loại hàng hóa qua sông. Dòng sông Nậm Thi chỉ rộng chừng vài chục mét, có những chỗ nước cạn, có thể lội qua được, nhưng đa số cửu vạn vận chuyển bằng thuyền ba lá vì không phải hàng hóa nào cũng gọn nhẹ.
Tại dòng sông này, hoạt động vận chuyển hàng lậu nhộn nhịp, sôi động nhất là từ lúc sẩm tối đến rạng sáng, còn ban ngày thì vắng vẻ, lặng lẽ êm đềm như bất kỳ con phố núi nào. Hàng hóa từ bên kia biên giới tập kết về, được xé lẻ ra rồi xếp vào các bao nhỏ gọn nhẹ, chuyển lậu qua sông Nậm Thi, sông Hồng (cánh gà của cửa khẩu Lào Cai). Ban ngày, hàng lậu được đưa về chủ yếu là hàng khô như quần áo, giày dép, thuốc lá, tân dược, còn ban đêm là gà vịt, thịt lợn, nội tạng, thuốc diệt cỏ… Hàng xuất thì chủ yếu là nông sản, phế liệu và khoáng sản.
Một ông chủ cũ của khu bến bãi tập kết, vận chuyển hàng lậu qua biên giới này, từng vào tù ra tội vì đánh nhau tranh giành lãnh địa, nay "gác kiếm" ở nhà sửa xe, phụ việc cho vợ, nói: "Đã dính dáng đến việc buôn lậu là phải sống giang hồ, phải vi phạm pháp luật. Tôi bỏ nghề, mỗi ngày lao động cực nhọc kiếm cơm, nhưng lương thiện, không phải tù tội thêm một lần nữa. Cậu thanh niên cửu vạn vừa chết thảm kia, mỗi đêm có thể vượt sông được chừng dăm bảy lượt, mỗi lượt dăm ba chục ngàn tùy theo loại hàng, nhưng miếng cơm đổi bằng mạng sống".
Cần tăng cường công tác phòng, chống
Từ đầu năm đến nay, nổi lên là tình trạng buôn lậu khoáng sản, tân dược, pháo các loại… Nổi cộm là vụ việc đối tượng Trần Thị Gái (50 tuổi, trú tại tổ 7, phường Phố Mới) tàng trữ, vận chuyển trái phép 299 cây thuốc lá điếu (2.990 bao), cơ quan Công an đã tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Hay như trường hợp hai đối tượng Tạ Thị Hương (35 tuổi) và Lại Văn Khiêm (36 tuổi) cùng trú tại huyện Yên Bình, Yên Bái, bị bắt quả tang tại tổ 10, phường Lào Cai khi đang vận chuyển 2 hộp pháo do Trung Quốc sản xuất, gồm 17,7kg pháo nổ, 12,9kg pháo hoa. Qua kiểm tra, phát hiện thu giữ tổng cộng 60,2kg pháo các loại.
Hoặc như vừa qua, PC46 phối hợp cùng Phòng Cảnh sát giao thông Lào Cai phát hiện, kiểm tra, bắt giữ xe ôtô BKS 24N-4543 do Trần Văn Thành (39 tuổi, ở tổ 2, phường Phố Mới) điều khiển, đang vận chuyển trái phép 304kg tân dược các loại không có giấy tờ hợp lệ.
Thượng tá Trần Văn Trường, Phó trưởng Phòng PC46 - Công an Lào Cai cho biết: "Tính đến nay, chúng tôi đã khởi tố 2 vụ án, 3 bị can về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, xử lý hành chính 25 vụ việc (28 đối tượng), phạt tiền 116 triệu đồng, hàng hóa tịch thu nộp ngân sách 332,6 triệu đồng, chuyển giao cơ quan chức năng xử lý 12 vụ việc. Tổng số vụ việc do các lực lượng chức năng của Công an tỉnh Lào Cai bắt giữ và phối hợp bắt giữ, xử lý là 42 vụ, trị giá hàng hóa thu giữ khoảng 2,5 tỷ đồng kể cả hàng hóa phải tiêu hủy theo quy định".
Lào Cai hiện có một cửa khẩu quốc tế, một cửa khẩu quốc gia cùng hàng trăm đường tiểu ngạch len lỏi trên dọc tuyến biên giới dài hơn 200km. Theo quy luật thường niên, dịp cuối năm hoạt động buôn lậu bao giờ cũng nóng bỏng và phức tạp nhất. Bọn buôn lậu luôn có cả trăm ngàn phương kế, thủ đoạn để đối phó với lực lượng chức năng. Nếu không triển khai quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp thì tình hình buôn lậu ở Lào Cai sẽ lại "tăng nhiệt" vào dịp cuối năm
