Bưởi Diễn (Hà Nội) nổi tiếng về hương vị, có thương hiệu nhiều năm nay. Hiện nay, trên các cửa hàng, sạp hoa quả ven đường ở Xuân Canh, Diễn, Nhổn, Hồ Tùng Mậu, chợ Mỹ Đình, chợ Mai Dịch,… bày tràn thứ bưởi được cắm biển “Bưởi Diễn thật 100%”, “Bưởi Diễn xịn”, “Đặc sản bưởi Diễn”,… Thậm chí bưởi mang danh Diễn còn được xếp đầy trên nhiều xe tải.
Nhưng theo các chủ vườn ở Phú Diễn, Xuân Canh, đó là bưởi Diễn giả. “Bưởi thật giá đâu có rẻ như thế, cũng không có nhiều để bán la liệt ở ngoài đường”, bà Bùi Thị Đào, một người trồng bưởi Diễn ở xóm 8, xã Xuân Phương (Từ Liêm, Hà Nội) chia sẻ.
Trong khi bưởi Diễn thật có giá tới 40-60 nghìn đồng, tùy thuộc vào loại bưởi và tuổi của cây, bưởi Diễn giả bán với giá chỉ 20-35 nghìn đồng/quả, quả càng to, giá càng cao. Ông Mai Đình Tuấn, một người trồng bưởi Diễn đầu tiên ở Xuân Phương cho biết, bưởi Diễn có ba loại. Loại ngon nhất và đắt nhất có vỏ mỏng và bóng, quả tròn, đít hơi dẹt, múi vàng ươm. Loại thứ hai vỏ hơi sần, quả to, ngà trắng. Loại thứ ba vỏ sần, hình bầu dục như bưởi Năm Roi, múi to, ăn không ngon bằng hai loại đầu, giá cũng thấp hơn.
Theo bà Đào thì: “Đừng nhìn quả to, đẹp mà bảo ngon. Bưởi Diễn chính hiệu quả trông nhỏ, xấu, vỏ có khi hơi héo, mốc do để lâu, nhưng mùi vị trội hơn hẳn. Vào khoảng tháng ba, ăn bưởi Diễn còn thấy ngọt mát, mọng nước mà dinh dính”. Các chủ vườn bưởi lâu năm mách nước nên chọn những quả bưởi núm lồi, đít phẳng, căng da. Theo các chủ vườn, bưởi bán tại các chợ phần lớn là bưởi thường ghép với giống bưởi Diễn, trồng ở nơi khác.
Ông Tuấn cho hay, tại Xuân Phương có nhà trồng 5-7 cây bưởi Diễn chuyên để lấy cành mang về Hòa Bình ghép. Bưởi Diễn thứ thiệt từ giống tới đất trồng phải hoàn toàn ở Diễn. Những người sành bưởi thường đánh xe vào tận vườn ở Phương Canh, Phú Diễn để mua, nhìn gốc cây chọn quả. Người mua chủ yếu để biếu Tết, như một thức quý.
Để biết mùi vị bưởi Diễn, chúng tôi mua hai thứ bưởi khác nhau, một ở ven đường, một ở trong vườn Phú Diễn. “Bưởi đường” có múi to, xốp, vị khá ngọt nhưng không đậm. “Bưởi vườn” múi chỉ nhỉnh hơn múi cam sành một chút, ngà ngà vàng, vỏ thơm ngát, vị ngọt lịm lẫn ngăm ngăm đắng.
Theo các chủ vườn, vị ngăm ngăm cũng là một đặc trưng của bưởi Diễn. Giống như khi việc thưởng trà, cảm giác đắng ban đầu sẽ chuyển dần thành vị ngọt nơi cuống họng, anh Sĩ, chủ vườn ở thôn Đức Dũng (Phú Diễn, Từ Liêm) lí giải. Chất lượng bưởi Diễn cũng phụ thuộc vào hoa. Thường một cây nở ba đợt hoa, trong đó đợt đầu cho quả ngon nhất. Vào dịp này, bưởi Diễn đã vào cuối vụ của hoa đầu, các vườn cây chỉ còn lác đác vài quả, không đủ để tràn ngập thị trường như vẫn thấy
