Bộ trưởng Bộ Tài chính: Ngưỡng nộp doanh thu được miễn và không phải nộp thuế 1 tỷ đồng/năm là phù hợp

Sáng 23/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, các ĐBQH thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt. Nội dung được nhiều đại biểu quan tâm đó là việc quy định thẩm quyền giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu chịu thuế.

Cần thiết kế nguyên tắc tắc chống chia nhỏ dòng tiền để không nộp thuế

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) tán thành việc giao chính phủ quy định ngưỡng doanh thu nhưng đề nghị làm rõ hơn cơ chế kiểm soát việc thực hiện. Theo đại biểu, nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ để không phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc không chịu thuế giá trị gia tăng thì rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ hóa đơn hoặc đứng tên nhiều người để nằm ở dưới ngưỡng.

Do đó, đại biểu đề nghị trong văn bản quy định chi tiết sẽ thiết kế các nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu. Đồng thời có cơ chế báo cáo định kỳ để đảm bảo việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu thực sự đúng mục tiêu hỗ trợ, không trở thành kẽ hở để làm thất thu ngân sách. Đại biểu băn khoăn việc dùng "doanh thu" làm thước đo miễn thuế thay vì "thu nhập/lợi nhuận", dễ gây bất công bằng và tạo kẽ hở cho doanh nghiệp thao túng số liệu để hưởng ưu đãi.

Về hiệu lực thi hành, đại biểu Việt Nga cũng lưu ý một nguyên tắc quan trọng là không làm phát sinh bất lợi cho người nộp thuế. Trong trường hợp áp dụng hiệu lực trở về trước (từ ngày 01/01/2026), cần làm rõ trường hợp nào quy định mới gây bất lợi hơn thì tuyệt đối không được áp dụng hồi tố.

Kiến nghị nâng mức doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh

Nêu quan điểm, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đoàn Cà Mau) đánh giá việc sửa đổi thuế thu nhập cá nhân và giá trị gia tăng là rất cần thiết và phản ánh đúng thực tiễn. Đại biểu đề xuất mức doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh nên là 3 tỷ đồng/năm thay vì mức 2 tỷ đồng như một số đề xuất trước đó. Lý do là vì sau khi trừ chi phí (mặt bằng, nhân công, lãi vay), lợi nhuận còn lại của hộ kinh doanh (ước tính 10%) chia cho các thành viên trong gia đình là rất thấp.

Đại biểu đề xuất thêm cần có "khung cứng" hoặc "nguyên tắc rõ ràng" (dựa trên chỉ số giá tiêu dùng hàng năm CPI, thu nhập bình quân) để người dân yên tâm và dễ dự báo. Theo đại biểu, cần khuyến khích nuôi dưỡng nguồn thu bằng cách nới lỏng thuế cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ để tạo đà phát triển lâu dài.

Đại biểu Phan Đức Hiếu (Đoàn Hưng Yên) cũng đề xuất một khung rộng hơn, từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng. Đại biểu lý giải, nếu ngưỡng tối thiểu quá thấp sẽ làm tăng gánh nặng chi phí tuân thủ cho cả doanh nghiệp và cơ quan Nhà nước. Ngược lại, nếu ngưỡng tối đa quá cao, cần tính đến bài toán cân bằng ngân sách và tránh tình trạng các cơ sở kinh doanh "không muốn lớn" mà cứ muốn duy trì "quy mô nhỏ" để được hưởng ưu đãi thuế.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) đưa ra những dẫn chứng thuyết phục về việc cần nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện nay cho biết, GDP bình quân đầu người năm 2025 là 125,5 triệu đồng và dự kiến năm 2026 đạt khoảng 128 - 130 triệu đồng. Như vậy, ngưỡng 100 triệu đồng hiện tại chỉ bằng 0,8 lần GDP bình quân đầu người, thấp hơn nhiều so với thông lệ quốc tế. 

Tại các nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và Châu Á, ngưỡng miễn thuế thường ở mức từ 8 đến 15 lần GDP bình quân đầu người. Từ cơ sở đó, đại biểu đề nghị ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng.

Ngưỡng không phải nộp thuế là hài hoà, phù hợp

Phát biểu giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về ngưỡng nộp doanh thu được miễn và không phải nộp thuế 1 tỷ đồng là hài hoà, phù hợp trong thời điểm hiện nay.

“Thủ tướng quan tâm, chỉ đạo rất sát sao. Chúng tôi đã soạn sẵn nghị định, đã gửi Bộ Tư pháp thẩm định để đảm bảo ngay sau khi luật được ban hành, Chính phủ sẽ ban hành ngay các văn bản hướng dẫn”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh và cho biết cơ quan chức năng đã cân nhắc rất nhiều mặt, cả về thu ngân sách và cả đối tượng nộp thuế.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, ngưỡng nộp thuế cụ thể sẽ giao Chính phủ quy định trên nguyên tắc hài hoà lợi ích. “Ngưỡng nộp thuế 1 tỷ đồng là gấp đôi quy định hiện nay, tác động ngân sách khoảng 7 nghìn tỷ đồng. Với các hộ, cá nhân kinh doanh được miễn nộp thuế ở mức 1 tỷ đồng thì giảm thu ngân sách khoảng 4.800 tỷ đồng; 256 nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ được hưởng lợi với mức hơn 2.100 tỷ đồng”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu.

Về công tác quản lý thu thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, luật thuế thiết kế đảm bảo tính trung lập, đảm bảo tính hiệu quả, tức là đảm bảo chi phí thu thấp nhất, chi phí tuân thủ của người nộp thuế thấp.