Bộ sưu tập của lòng yêu nước

Anh Thắng quê gốc Quảng Ngãi và là cháu bên đàng ngoại của nhà thơ Tế Hanh. Năm 1991, sau khi tốt nhiệp Đại học Bách Khoa TP HCM, anh cùng gia đình sang định cư tại Mỹ và làm việc tại Công ty động cơ máy bay Pratt & Whitney. Đồng thời anh còn là người sáng lập, Chủ tịch Viện Văn hóa & Giáo dục Việt Nam (IVCE) tại Hoa Kỳ.

Kỹ sư Trần Thắng kể với chúng tôi rằng, việc sưu tập bản đồ đến với anh hoàn toàn ngẫu nhiên như một cơ duyên. Đó là vào năm 2012, khi tình cờ xem trên vô tuyến thấy TS. Mai Hồng trao tặng tấm bản đồ do nhà Thanh xuất bản cho Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, nhìn thấy tấm bản đồ của TS. Mai Hồng, anh bỗng nhớ đến những tấm bản đồ tương tự, mà anh đã từng nhìn thấy trong nhiều hiệu sách, hiệu cầm đồ cũ trên đất Mỹ. Sau khi xem xong đoạn phim, anh lập tức phóng xe tới các hiệu cầm đồ với suy nghĩ nếu không nhanh chân, thì có thể “những bằng chứng” có lợi cho công cuộc đấu tranh khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa sẽ rơi vào tay người khác.

Khi thấy những tấm bản đồ này vẫn còn nằm ở hiệu cầm đồ, anh mừng như bắt được vàng rồi chụp ngay những tấm bản đồ này gửi về Việt Nam cho TS Trần Đức Anh Sơn - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội TP Đà Nẵng để nhờ thẩm định. Khi TS Trần Đức Anh Sơn phản hồi lại, khẳng định đây là những tấm bản đồ có giá trị, rất cần cho công tác nghiên cứu, anh Thắng đã góp toàn bộ số tiền mình có để mua tất cả những tấm bản đồ này.

Và kể từ đó, công việc sưu tập bản đồ đã trở thành một niềm say mê âm thầm, một niềm vui lớn trong cuộc sống của anh. Cứ có thời gian rảnh rỗi là anh lại lùng sục khắp nơi, từ trên mạng cho đến các hiệu cầm đồ, với mong mỏi có thể tìm thấy những tấm bản đồ giá trị. Khi nhận được thông tin về một tấm bản đồ ưng ý, anh lại phóng xe hàng trăm cây số đến mua. Và khi sở hữu được những tấm bản đồ này, anh lại thức thâu đêm suốt sáng để nghiên cứu, ghi chú thích rồi chụp ảnh, số hóa chúng thành một kho dữ liệu riêng.

Trong số 150 tấm bản đồ mà anh có, cũng là 150 tấm bản đồ mà anh đã hiến tặng cho Viện Nghiên cứu kinh tế xã hội Đà Nẵng, có một câu chuyện hết sức cảm động mà bản thân anh và nhiều bạn bè của anh không thể nào quên đó là khi anh mua cuốn Atlas do Trung Quốc xuất bản năm 1919 (một trong những tư liệu có giá trị trong bộ sưu tập) từ một người sưu tập đồ cổ ở Ba Lan. Nhận được tin về cuốn Atlas, anh bay từ Mỹ sang Ba Lan để “mục sở thị” thì được chủ nhân cuốn Atlas này cho biết, đây là cuốn Atlas được ông ta sưu tầm và sở hữu 10 năm nay và Trần Thắng là người đầu tiên hỏi mua cuốn này. Do giá trị cổ của nó nên người chủ này hét giá 10.000 USD. “Mặc dù đây là một số tiền không nhỏ nhưng nếu mình không mua thì biết đâu đấy họ lại bán cho ai đó ở Trung Quốc. Vậy là tôi phải dành dụm, vay mượn thêm từ một số bạn bè, quay lại Ba Lan lần nữa để mang về ngay khi đã gom được đủ số tiền”, anh Thắng kể. 

Sau khi sưu tập được một lượng bản đồ tương đối, anh Thắng lại tiếp tục hành trình “sửa sang” lại dung nhan cho những tài liệu quý này bằng cách mua bìa cứng, giấy bồi, túi plastic chuyên dụng miệt mài ngày đêm biến những tấm bản đồ cũ thành những sản phẩm hoàn chỉnh, sẵn sàng cho việc trưng bày, giới thiệu sưu tập bản đồ này với công chúng. Sau đó anh tiến hành phân loại, viết chú thích cho từng tấm bản đồ, tự tay đóng gói và tìm người tin cậy nhờ mang những tư liệu quý này về nước trao tặng cho Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng. Anh cũng scan toàn bộ số bản đồ và Atlas này, tạo một thư mục riêng trên website của Viện Văn hóa & Giáo dục Việt Nam (IVCE) tại Hoa Kỳ và tải toàn bộ hình ảnh bản đồ lên đó để giới thiệu với độc giả trong và ngoài nước tại địa chỉ: http://www.ivce.org/map/map.html.

Ngày 19/6, UBND TP Đà Nẵng đã trao tặng Bằng khen cho kỹ sư Trần Thắng vì đã có những đóng góp đối với công tác bảo vệ chủ quyền biển đảo. Tuy nhiên, khi chúng tôi đề cập đến điều này, anh Thắng chỉ cười và cho rằng “đã là người Việt Nam, dù ở trong nước hay ngoài nước, ai cũng đều phải có trách nhiệm giữ gìn đất nước theo cách riêng của mình”.

Không chỉ “nổi tiếng” với bộ sưu tập tư liệu, bản đồ khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, anh Trần Thắng còn được nhiều người biết đến với tư cách là Chủ tịch, người sáng lập Viện Văn hóa & Giáo dục Việt Nam (IVCE) tại Hoa Kỳ. Hơn 12 năm qua, anh Trần Thắng đã điều hành IVCE trở thành “cầu nối” giáo dục, văn hóa giữa hai quốc gia; miệt mài tìm kiếm và giới thiệu những nét văn hóa Việt Nam sang nước Mỹ và hỗ trợ giáo dục Mỹ tại Việt Nam.

Thông qua việc tổ chức các chương trình văn hóa Việt Nam tại các trường đại học danh tiếng của Hoa Kỳ, IVCE đã góp phần giới thiệu những đặc trưng của văn hóa Việt Nam cũng như tạo dựng hình ảnh đẹp về Việt Nam trong mắt người Mỹ và các bạn trẻ Việt kiều. Đồng thời, đưa những mô hình tiên tiến, những kiến thức mới của nền giáo dục Hoa Kỳ vào các trường đại học ở Việt Nam. Trung bình mỗi năm, anh Trần Thắng “vi hành” tới 6-8 trường đại học từ Nam ra Bắc.

“Nhiều việc thay đổi nhiều và nhanh nhưng giáo dục Việt Nam vẫn chưa có sự thay đổi đúng với tầm quan trọng của nó. Trong khi đó, muốn phát triển theo hướng bền vững và chất lượng cao, thì Việt Nam cần phải chú trọng vào phát triển giáo dục và khoa học kỹ thuật. Và nhiệm vụ của IVCE là không chỉ giới thiệu những nét đẹp của văn hóa Việt Nam tới Hoa Kỳ, mà còn mang những tiến bộ về giáo dục, khoa học kỹ thuật của Hoa Kỳ tới các thế hệ trẻ Việt Nam”, anh Thắng chia sẻ.