Những nguy cơ mà BHXH Việt Nam đưa ra trong hội thảo ngày 6/9 không có gì mới so với rất nhiều báo cáo trong những năm gần đây. Theo đó, bà Nguyễn Đỗ Thị Xuân Phương, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam cho rằng, Quỹ BHXH hưu trí là quỹ dài hạn. Nhưng những năm tới, số người nghỉ hưu hưởng từ quỹ BHXH càng nhiều, số chi từ quỹ sẽ tăng nhanh và tương lai gần quỹ sẽ mất cân đối. Theo kết quả tính toán, dự báo với mức đóng góp và mức hưởng chế độ như quy định hiện hành và số dư quỹ tính đến cuối năm 2012 là gần 250 nghìn tỷ đồng, dự tính đến năm 2023, số thu bằng số chi. Từ năm 2024 trở đi, để đảm bảo chi chế độ hưu trí, tử tuất, ngoài số thu trong năm phải sử dụng thêm số kết dư, mới đảm bảo đủ chi. Đến năm 2037, nếu không điều chỉnh chính sách hoặc không phát triển mạnh đối tượng, tăng thu hoặc giảm chi thì số lượng thu BHXH trong năm và số tồn tích bắt đầu không đảm bảo khả năng chi trả.
Về đề xuất này của BHXH Việt Nam cũng tương đồng với phương án cải cách chính sách BHXH trong Dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) về chế độ hưu trí và tử tuất của Bộ LĐ-TB&XH. Theo đó, phương án 1 từ 2016 trở đi, đối với cán bộ công chức viên chức (CBCCVC) cứ 3 năm tăng lên 1 tuổi cho đến khi đạt 62 tuổi đối với cả nam và nữ. Từ năm 2020 trở đi, các đối tượng còn lại cứ 3 năm tăng lên 1 tuổi cho đến khi đạt 62 tuổi đối với cả nam và nữ. Phương án 2 từ năm 2016 trở đi, CBCCVC cứ 3 năm tăng lên 1 tuổi cho đến khi đạt 60 đối với nữ và 62 đối với nam. Từ năm 2020 trở đi các đối tượng còn lại cứ 3 năm tăng lên 1 tuổi cho đến khi đạt 60 tuổi đối với nữ và 62 tuổi đối với nam…
Rõ ràng, việc tăng độ tuổi nghỉ hưu, nhằm kéo dài thời gian đóng BHXH là cách cơ học dễ nhìn thấy hiệu quả nhất. Nhưng nhìn ở góc độ an sinh xã hội, nhiều chuyên gia cho rằng việc tăng tuổi nghỉ hưu sẽ gây ra hiệu ứng không tốt. Bởi cứ mỗi năm lại có thêm trên 1,1 triệu lao động mới tham gia vào thị trường lao động, kéo giãn tuổi nghỉ hưu sẽ càng thiếu việc làm, thiệt thòi cho giới trẻ. Cùng với đó, với một nghiên cứu công phu, PGS. TS Giang Thanh Long, Viện Chính sách Công và Quản lý - ĐH Kinh tế Quốc dân và Viện Nghiên cứu Y - Xã hội học, chỉ ra Việt Nam đang ở cơ cấu dân số vàng và tiệm cận dân số già, tỷ suất sinh giảm đồng nghĩa với người đóng giảm, người hưởng nhiều hơn. Với cơ cấu lao động như thế, cần phải có điều tra xã hội học về nhu cầu làm việc của người cao tuổi để thấy được nhu cầu tiếp tục tham gia lao động và năng lực, sức khỏe để lao động. TS Long cũng đề xuất, cần phải nghiên cứu về mức sống của người về hưu, tránh tình trạng người về hưu, nhất là công nhân sẽ phải sống dưới mức nghèo khổ.
Nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề bảo toàn quỹ BH hưu trí ở Việt Nam chính là việc thu hút người đóng và tăng hiệu quả đầu tư của quỹ chứ không phải là việc tăng tuổi nghỉ hưu.
| Dựa vào tính toán đó, BHXH Việt Nam đưa ra đề xuất quy định lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu đối với từng nhóm đối tượng theo hướng trước tiên từ năm 2016 trở đi, thực hiện tăng tuổi nghỉ hưu đối với CBCCVC với lộ trình cứ 3 năm tăng lên 1 tuổi cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi. Sau đó từ năm 2020 trở đi sẽ thực hiện tăng tuổi nghỉ hưu đối với các nhóm đối tượng còn lại với lộ trình như trên. Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, quy định được đóng BHXH đến khi đủ 20 năm để được hưởng lương hưu… |
