Bịt lỗ hổng nào để "chặn" thực phẩm bẩn vào trường học?

Trường học rà soát, minh bạch thông tin về đơn vị cung cấp thực phẩm 

Thông tin gần 300 tấn thịt heo mắc dịch tả châu Phi bị tuồn ra thị trường, trong đó có các bếp ăn trường học đã và đang khiến nhiều phụ huynh trên địa bàn Hà Nội vô cùng lo lắng. Chị Nguyễn Thu Hà, phụ huynh có con đang học tiểu học tại phường Thanh Xuân (Hà Nội) cho biết: "Hai con tôi, một cháu học lớp 1 và 1 cháu học lớp 5 đều ăn bán trú tại trường. Khi thấy danh sách một số trường học ở Hà Nội có nguy cơ sử dụng thực phẩm của Công ty Cường Phát, đơn vị cung cấp thịt bẩn được lan truyền trên mạng, vợ chồng tôi đều rất hoang mang, lo lắng cho sức khỏe của các con". 

Cũng theo chị Hà, trên các nhóm chung, phụ huynh đồng loạt kêu gọi Ban phụ huynh của các lớp, của trường đề nghị nhà trường cung cấp danh sách đơn vị cung cấp thực phẩm để phụ huynh yên tâm. Sau khi nhận được thông tin chính thức từ nhà trường về đơn vị cung cấp thực phẩm không liên quan đến Công ty Cường Phát, vợ chồng chị mới thở phào nhẹ nhõm. 

Nhiều trường học trên địa bàn Hà Nội cũng đồng loạt công khai danh sách các đơn vị cung cấp thực phẩm vào bếp ăn nhà trường để phụ huynh yên tâm, nhất là sau khi Sở GD&ĐT Hà Nội có công văn yêu cầu các nhà trường rà soát, bảo đảm an toàn thực phẩm bữa ăn bán trú, đặc biệt là kiểm tra, xác minh thông tin về nhà cung cấp, nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm.

 Trường Tiểu học Nam Thành Công cũng phát đi thông báo nhằm minh bạch thông tin về các đơn vị cung cấp kèm theo các hóa đơn, chứng từ nhập nguyên liệu để phụ huynh trực tiếp kiểm tra chéo. Tại trường Tiểu học Thanh Trì, phường Vĩnh Hưng, Ban giám hiệu nhà trường cũng chủ động thông báo chi tiết nhằm chia sẻ cặn kẽ về quy trình kiểm soát thực phẩm đang được triển khai tại cơ sở để phụ huynh yên tâm.

Còn theo thông báo của Trường Tiểu học Thuỵ Phương, phường Đông Ngạc, bếp ăn bán trú của trường không sử dụng thịt lợn từ Công ty Cường Phát trong bất kỳ thời điểm nào. Nhà trường luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm, có đầy đủ hồ sơ nguồn gốc, kiểm định chất lượng rõ ràng. Toàn bộ quy trình nhập - chế biến - lưu mẫu thực phẩm đều được kiểm soát chặt chẽ theo quy định của cơ quan chức năng.

Tại Trường tiểu học thị trấn Yên Viên, thông báo của nhà trường cũng nêu rõ: “Nhà trường đã khẩn trương tiến hành kiểm tra, rà soát toàn bộ hồ sơ, chứng từ, nguồn cung ứng thực phẩm đã và đang được sử dụng trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc học sinh tại trường. Công ty cổ phần Dịch vụ Suất ăn công nghiệp Hà Nội đang cung cấp thực phẩm cho trường có hợp tác với nhiều nhà cung cấp thực phẩm như: MeatDeli, Massan, Vissan, Cường Phát… Tuy nhiên, nhà trường đã rà soát, kiểm tra lại toàn bộ từ đầu năm đến ngày 31/3 thì không thấy có thực phẩm của Công ty Cường Phát đưa vào trường. Mong các bác phụ huynh hiểu và yên tâm”.

Cần cộng đồng trách nhiệm để chặn thực phẩm bẩn vào trường học

Theo các chuyên gia về an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP), thực phẩm bẩn khó có thể “đi thẳng” vào trường học nếu các khâu kiểm soát từ sản xuất, giết mổ, vận chuyển đến cung ứng được thực hiện chặt chẽ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chuỗi cung ứng thực phẩm hiện nay vẫn tồn tại nhiều khoảng trống trong quản lý. Một số cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, hoạt động ngoài giờ hoặc né tránh kiểm dịch vẫn tồn tại, tạo điều kiện cho thịt gia súc, gia cầm không bảo đảm chất lượng len lỏi ra thị trường.

Trong bối cảnh đó, việc siết chặt kiểm soát từ “gốc” của chuỗi thực phẩm được coi là giải pháp quan trọng nhất. Các cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất tại các lò mổ, cơ sở kinh doanh thực phẩm, đặc biệt là những đầu mối cung cấp thực phẩm cho bếp ăn tập thể và trường học. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, giúp cơ quan quản lý và người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin về sản phẩm.

Ngoài ra, một vấn đề khác được nhiều chuyên gia ATVSTP chỉ ra là quy trình lựa chọn nhà cung cấp thực phẩm cho trường học ở một số nơi còn thiếu chặt chẽ. Không ít trường vẫn giao hoàn toàn cho đơn vị cung cấp suất ăn mà chưa có cơ chế giám sát thường xuyên. Trong khi đó, việc lựa chọn nhà cung cấp nếu chỉ dựa vào giá thành thấp rất dễ dẫn đến nguy cơ đánh đổi chất lượng thực phẩm. Vì vậy, các trường học cần xây dựng quy trình kiểm soát nghiêm ngặt đối với nguồn thực phẩm đầu vào. Nhà cung cấp phải có đầy đủ giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, hồ sơ kiểm dịch, hợp đồng rõ ràng và được kiểm tra định kỳ. Mỗi lô thực phẩm nhập vào bếp ăn cần được ghi chép đầy đủ, lưu mẫu thức ăn theo quy định để phục vụ việc kiểm tra khi cần thiết.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách Khoa Hà Nội cho rằng, để “chặn” thực phẩm bẩn vào trường học, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan quản lý và nhà trường, vai trò giám sát của phụ huynh học sinh cũng rất quan trọng. Nhiều địa phương đã thành lập ban giám sát bữa ăn học đường với sự tham gia của phụ huynh nhằm kiểm tra quy trình chế biến, nguồn gốc thực phẩm và điều kiện vệ sinh của bếp ăn. Việc công khai thực đơn, nguồn thực phẩm mỗi ngày không chỉ giúp tăng tính minh bạch mà còn tạo niềm tin cho phụ huynh. Do đó, các nhà trường cần tạo điều kiện để phụ huynh cùng tham gia giám sát giá trị dinh dưỡng bữa ăn hàng ngày ở trường và quan trọng hơn là ATVSTP…

Luật sư Hồ Sỹ Dũng, Trưởng Văn phòng Luật sư S&A cũng nhấn mạnh cần xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân cố tình đưa thực phẩm bẩn ra thị trường, đặc biệt khi nguồn thực phẩm đó được cung cấp cho trường học. Những hành vi vì lợi nhuận mà bất chấp sức khỏe cộng đồng, nhất là trẻ em, cần bị xử lý ở mức cao nhất theo quy định của pháp luật để tạo tính răn đe. “Bữa ăn học đường không chỉ là vấn đề dinh dưỡng mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe lâu dài của thế hệ trẻ. Vì vậy, việc ngăn chặn thực phẩm bẩn phải được thực hiện đồng bộ từ khâu sản xuất, phân phối đến tiêu thụ với sự tham gia của cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp và toàn xã hội. Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm bệnh là lời cảnh báo rõ ràng rằng chỉ một mắt xích lỏng lẻo trong chuỗi quản lý cũng có thể khiến thực phẩm không bảo đảm an toàn lọt vào bữa ăn của học sinh. Bịt kín những “lỗ hổng” ấy chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe và tương lai của trẻ em”-Luật sư Hồ Sỹ Dũng nêu quan điểm.