Không hề có chuyện chính quyền, các cấp, ngành tỉnh Thái Bình bỏ qua thực trạng. Có điều, đã nhiều lần kiểm tra, phát hiện và xử lý những hành vi gây ô nhiễm trong quá trình sản xuất của các doanh nghiệp trong KCN Cầu Nghìn, song, ô nhiễm vẫn tiếp tục… phát tác ngày một nghiêm trọng.
Ô nhiễm nghiêm trọng
Qua đơn thư phản ánh của người dân cũng đã hình dung được nỗi khổ sở của họ khi phải sống trong vùng ô nhiễm công nghiệp. Nhưng khi đến tận nơi, chứng kiến tận mắt, phải hít thở loại không khí đậm đặc chất "công nghiệp thô sơ" mới hiểu rằng, những miêu tả của dân chưa thấm vào đâu so với thực tế. Mặc dù trời nắng, nhưng cả thị trấn An Bài vẫn như có sương mù che phủ. Đó là khói xả ra từ Nhà máy Thép đặc biệt Sengli Việt
Thấy chúng tôi dò hỏi tình hình, dân thị trấn như được dịp "tố" cho hả giận. Họ nói: "Hôm nay khói thế là ít, có bữa, nhất là tầm sáng sớm, khói phủ dày đặc, đứng cách nhau chừng 1m cũng khó nhìn thấy nhau". Người khác: "Khói là một chuyện, cả thị trấn này còn bị tra tấn bởi thứ âm thanh gầm rít như xé gió, ầm ào như xe tăng ra trận và kinh động như có sự tàn phá rung chuyển đất trời. Tất cả, khói, mùi, tiếng động đều phát ra từ cái Nhà máy Thép Thánh Lực (phiên âm Hán Việt từ Sengli - NV) của Trung Quốc. Những người phụ nữ thì lấy sức khỏe ra để miêu tả về mức độ ô nhiễm: "Từ khi nhà máy thép đi vào hoạt động, gần như ngay sau đó người dân mới biết thế nào ô nhiễm công nghiệp. Rất nhiều người già, trẻ em bị mắc các triệu chứng lạ như tức ngực, khó thở, rất dễ bị buồn nôn".
Việc luyện phôi thép phế liệu bằng công nghệ thấp khiến Công ty Thép Sengli trở thành tác nhân gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Không chỉ gây ô nhiễm tại chỗ, KCN tại Thái Bình nhưng người dân Vĩnh Bảo, Hải Phòng (cách nhau bởi cầu Nghìn) đã gần 1 năm nay cũng phải sống chung với ô nhiễm, cũng phải khổ nỗi khổ như người dân thị trấn An Bài. Cách khác chỉ là không biết phản ánh, kêu ca, kiến nghị với ai.
Sẽ cấm sản xuất, nếu còn gây ô nhiễm
Không khó mấy để tìm đường vào KCN Cầu Nghìn. Tiếng là khu, tổng diện tích 300ha nhưng chỉ có 3 doanh nghiệp sử dụng mặt bằng, gồm: Công ty TNHH Thép đặc biệt Sengli Việt Nam, 100 vốn Trung Quốc, Công ty TNHH Đầu tư chế biến xuất nhập khẩu nông sản Donafoods Thái Bình và Công ty Ga GAMi. Theo Sở TNMT Thái Bình, từ năm 2008, cơ quan thanh tra đã phát hiện Công ty Donafoods Thái Bình đã xả một lượng lớn chất thải công nghiệp chưa qua xử lý ra môi trường. Khi mưa xuống, chất thải hòa cùng dòng nước chảy ra sông Hóa gây ô nhiễm nguồn cung cấp nước chính cho Nhà máy nước sạch thị trấn An Bài. Vụ việc đã được xử lý, Donafoods cam kết không tái phạm, sẽ đầu tư hệ thống xử lý nước thải theo quy định.
Đối với Công ty Thép đặc biệt Sengli Việt Nam, khi mới tiếp nhận đăng ký đầu tư xây dựng một nhà máy luyện, cán thép, với giá trị trên 53 triệu USD, công suất 600.000 tấn phôi thép/năm, Thái Bình coi đây là điểm nhấn về thu hút đầu tư phát triển công nghiệp trên địa bàn. Nhờ vậy, Sengli đã được tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để triển khai dự án tại KCN Cầu Nghìn trong thời hạn nhanh nhất. Tháng 7/2009, nhà máy thép đã đi vào sản xuất. Mọi hệ lụy về môi trường cũng từ ngày đó làm khổ người dân hai tỉnh thành Thái Bình và Hải Phòng.
Theo báo cáo tổng hợp đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường KCN năm 2009 cho thấy, nồng độ khí thải CO, SO2, NO2, NH3, bụi và độ ồn tại khu vực khu công nghiệp vượt tiêu chuẩn cho phép 5937, 5938/2005; Nước thải tại một số điểm thải từ khu công nghiệp có các thông số SS, COD, BOD5, coliform vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,2 - 10 lần TCVN 5945-2005. Hàm lượng các chất ô nhiễm trong nguồn nước tiếp nhận nước thải tại các sông có thông số COD, BOD5, dầu mỡ khoáng, coliform vượt tiêu chuẩn cho phép 4; 2,9; 1,4; 8; 3-6 lần TCVN 5942-1995 chất lượng nước mặt, đã có mẫu phát hiện dấu hiệu ô nhiễm kim loại nặng Asen cadimi. Tất cả những chỉ số quan trắc về các chất gây ô nhiễm, độc hại này là dấu hiệu đặc trưng của ngành Luyện thép từ nguồn phế liệu, công nghệ thô sơ.
Trước những dấu hiệu bụi, khí thải gây ô nhiễm môi trường và tiếng ồn làm ảnh hưởng đời sống, sức khỏe của người dân trong khu vực như vậy, đến tháng 5/2010, Đoàn thanh tra của Bộ TN&MT phối hợp với Sở TN&MT Thái Bình tiến hành kiểm tra công tác bảo vệ môi trường tại Công ty TNHH Thép đặc biệt Sengli Việt Nam, đã lập biên bản và đề nghị xử phạt doanh nghiệp này 250 triệu đồng. Đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phải khắc phục ngay các tồn tại, vi phạm về bảo vệ môi trường, hoàn thành trước ngày 1/7/2010.
Đến hạn nêu trên Sở TN&MT phối hợp với Ban quản lý các KCN tỉnh, Sở Công Thương, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Phòng TN&MT huyện Quỳnh Phụ, UBND thị trấn An Bài tổ chức giám sát thực hiện khắc phục tồn tại về vi phạm bảo vệ môi trường của công ty này, kết quả cho thấy: Công ty đã dừng sản xuất nhà máy luyện phôi thép từ ngày 21/6 đến ngày 1/7/2010 để lắp đặt bơm cao áp, thiết bị phun sương trước 2 ống khói hệ thống xử lý khí thải phát sinh từ 2 lò luyện phôi thép, đồng thời che chắn một số ô làm thoáng trên mái và xung quanh. Xây dựng tường bao xưởng luyện phôi thép; lắp đặt thiết bị hóa lỏng ô-xy để giảm tiếng ồn phát sinh và thu gom, phân loại; có kho lưu giữ chất thải nguy hại riêng để chuyển giao cho đơn vị có chức năng vận chuyển, xử lý...
Trong khi đó có rất nhiều những vi phạm, tồn tại chủ yếu và là nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm thì lại chưa được khắc phục như: khí thải, bụi phát sinh tại phân xưởng luyện phôi thép chưa chụp hút triệt để vẫn còn phát tán ra môi trường xung quanh. Thiết bị phun sương dập bụi trong hệ thống xử lý bụi lò luyện phôi thép không đúng với báo cáo ĐTM.
Đoàn kiểm tra, giám sát liên ngành tỉnh Thái Bình lần nữa ra "tối hậu thư": Yêu cầu Công ty Thép Sengli phải khắc phục ngay các tồn tại, vi phạm nêu trên trước ngày 30/9/2010. Nếu quá thời gian trên, mọi việc không thay đổi, Đoàn thanh tra sẽ kiến nghị cấp thẩm quyền ra quyết định dừng hoạt động sản xuất của nhà máy, kết hợp với biện pháp: Không cấp phép nhậu khẩu phế liệu
