Là một trong những tỉnh duyên hải của miền Tây Nam Bộ, Bến Tre có tổng diện tích sản xuất muối năm 2009-2010 là 1.652ha, tăng 225ha (16%) so với vụ muối trước. Gắn với diện tích đó, Bến Tre có 1.874 hộ và 4.237 lao động làm muối. Điều đáng lưu ý hiện nay là đã bắt đầu vào vụ mới, nhưng diêm dân của tỉnh vẫn còn đến 30.000 tấn, tức gần 1/3 tổng sản lượng vụ muối năm 2009 - 2010 (80.940 tấn). Giá muối bán tại ruộng cũng tụt xuống thê thảm…
Trong cái nắng rưng rức của mùa khô, chúng tôi về xã Bảo Thạnh của huyện Ba Tri - xã có diện tích muối vụ 2009 - 2010 lớn nhất tỉnh với 729ha. Bước vào vụ muối mới (bước đầu thu hoạch được 5.000 tấn) nhưng lượng muối còn tồn của diêm dân xã này đến 20.000 tấn. Diễn biến giá muối khiến cho bà con khốn đốn. Đầu vụ, giá lên 60.000 đồng/giạ (45kg), nhưng đến cuối vụ chỉ còn 18 - 19.000 đồng/giạ.
Tìm hiểu về chất lượng muối thì được biết hầu hết bà con ở đây chỉ sản xuất ra được… muối "đen". Nguyên nhân là do bà con vẫn thủy chung với phương thức sản xuất truyền thống. Ô kết tinh muối là một nền đất dù được chuẩn bị khá công phu, nhưng muối thu hoạch được vẫn lẫn nhiều tạp chất, có màu ngà. Giá muối từ đó bị tụt dốc thê thảm và thị trường đang có xu hướng không chuộng loại muối này.
Tại các ấp Thạnh Bình, Thạnh Nghĩa còn bị ảnh hưởng bởi công trình đê biển chưa hoàn chỉnh, các rạch đầu mối nơi ghe ra vào mua muối bị lấp nên diêm dân gần như không bán được hàng.
Một cán bộ của Chi cục Phát triển nông thôn Bến Tre cho biết, muối Bến Tre hiện ở tình trạng thừa mà thiếu. Vừa rồi, có một số doanh nghiệp đồng ý mua muối của Bến Tre với giá 500 đồng/kg (tức 22.500 đồng/giạ) nhưng điểm nhận là ở TP HCM. Trong khi đó, Công ty CP Muối và Thương Mại Bến Tre (thuộc Tổng Công ty Muối Việt Nam) đã phải nhập của Ấn Độ 4.400 tấn và của Cần Giờ 3.100 tấn để phục vụ đời sống và sản xuất.
Chi cục Phát triển nông thôn Bến Tre cho biết, cơ quan đã xây dựng Dự án sản xuất muối sạch bằng phương pháp trải bạt, nhằm hỗ trợ và tạo điều kiện phát triển ngành nghề nông thôn, đồng thời có thể tạo ra vùng muối nguyên liệu đạt tiêu chuẩn cho tỉnh (muối có hàm lượng NaCL, độ tinh khiết, độ ẩm, màu sắc) đảm bảo cung cấp cho địa phương và hướng đến xuất khẩu.
Cách nay chưa đầy tháng, ngay sau khi nhận được kinh phí hỗ trợ (200 triệu đồng) từ Chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói, giảm nghèo của Bộ NN&PTNT, Chi cục Phát triển nông thôn Bến Tre đã triển khai dự án sản xuất muối sạch bằng phương pháp trải bạt tại xã Thạnh Phước, huyện Bình Đại cho 67 hộ diêm dân.
Dự án được thực hiện bằng phương pháp đầu tư trải bạt 7 ô kết tinh muối cho 7/67 hộ với tổng diện tích trải bạt là 3.730m2, sau đó sẽ nhân rộng mô hình khi kết thúc dự án. Bạt được trải là bạt sản xuất từ Hàn Quốc, có thời gian sử dụng 5 năm, giá 1m2 là 41.000 đồng. Hiện có một doanh nghiệp tại TP HCM cũng đã trực tiếp gặp diêm dân Thạnh Phước đặt vấn đề tiêu thụ muối sạch sản xuất bằng phương pháp trải bạt.
Chuyện muối còn tồn nhiều nhưng chẳng thể bán được cũng đang là thực tế khiến lãnh đạo tỉnh và các ban, ngành, địa phương của Bến Tre đặc biệt quan tâm.
Sau cuộc khảo sát về vùng sản xuất muối trọng điểm của tỉnh (xã Bảo Thạnh, huyện Ba Tri), ngày 2/3 vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre Nguyễn Văn Hiếu đã chỉ đạo các địa phương khẩn trương thống kê lại số hộ làm nghề muối đang gặp khó khăn cần vay vốn, làm đề nghị ngân hàng hỗ trợ và xã chịu trách nhiệm về việc vay vốn của dân, tránh việc dân nghèo phải vay bên ngoài lãi cao (từ 3% - 10%/ tháng).
Sở NN&PTNT, Chi cục Phát triển nông thôn nghiên cứu và triển khai ngay mô hình trải bạt trên đồng muối và cho ra đời tổ hợp tác sản xuất muối. Nếu diêm dân nào quá khó khăn không thể sống với nghề làm muối, các ngành, các cấp tạo điều kiện cho họ chuyển đổi ngành nghề. Sở Công thương tăng cường việc tìm kiếm khách hàng, đại lý thu mua muối cho dân trong thời gian sớm nhất
