Một nghiên cứu về giúp việc gia đình do Bộ LĐ-TB&XH và ILO tiến hành năm 2011 tại 2 thành phố lớn nhất cả nước là Hà Nội và TP HCM cũng đã chỉ ra rằng 17,3% lao động làm thuê giúp việc gia đình được điều tra bắt đầu làm công việc này khi họ dưới 18 tuổi. Bảo vệ các em phải làm công việc diễn ra trong môi trường gia đình biệt lập này như thế nào đang là vấn đề được Bộ LĐ-TB&XH, Tổ chức lao động quốc tế ILO hướng đến nhân Ngày Thế giới phòng chống lao động trẻ em 12-6 năm nay.
ILO ước tính có khoảng 15,5 triệu trẻ em trên khắp thế giới làm thuê giúp việc gia đình được trả lương, hoặc không được trả lương tại nhà của một bên thứ ba, tức chủ sử dụng lao động. Phần đông trong số đó là các em gái, và hơn một nửa được phát hiện đang phải làm những công việc giúp việc gia đình nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Năm 2011, ILO thông qua Bộ tiêu chuẩn quốc tế mới thúc đẩy việc làm bền vững cho lao động giúp việc gia đình. Công ước 189 cung cấp những hướng dẫn cụ thể giúp ngăn ngừa lao động trẻ em và bảo vệ lao động làm thuê giúp việc gia đình. Điều này rất cần thiết để xóa bỏ lao động trẻ em trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Ở Việt Nam, Bộ luật Lao động cho phép trẻ em từ đủ 15 tuổi trở lên có thể làm thuê giúp việc gia đình, nếu các công việc đó nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi, thời gian làm việc không vượt quá quy định của pháp luật, không ảnh hưởng đến việc học tập; môi trường làm việc và điều kiện lao động không ảnh hưởng đến phát triển nhân cách và sức khỏe của các em. Tuy nhiên, theo Giám đốc quốc gia ILO tại Việt Nam Gyorgy Sziraczki: “Vì bản chất công việc này thường diễn ra trong một không gian khép kín, người ngoài không nhìn được, nên trẻ em làm thuê giúp việc gia đình có nguy cơ cao trở thành nạn nhân bị phân biệt đối xử, bóc lột và lạm dụng”.
Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Doãn Mậu Diệp cho biết, các quan sát thực tế cho thấy số lượng trẻ em làm thuê giúp việc gia đình có xu hướng gia tăng, do nhiều nguyên nhân: nhận thức của gia đình và xã hội, tình trạng nghèo đói. Đặc biệt trong các gia đình nghèo ở nông thôn, nhiều trẻ em không được tiếp tục con đường học tập, hoặc học nghề dẫn đến có rất ít lựa chọn công việc cho các em, trong khi đó nhu cầu người giúp việc để chăm sóc người già và các công việc gia đình ở khu vực đô thị tăng. Theo ông Diệp thì để giải quyết tình trạng trẻ em lao động trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, đòi hỏi sự tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội, của các cấp, các ngành.
Đã đến lúc cần xác định những yếu tố nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm trong công việc làm thuê giúp việc gia đình và cấm trẻ em dưới 18 tuổi làm những công việc đó. Với sự hợp tác của ILO, Việt Nam đang triển khai nhiều chương trình, dự án, điều tra tình hình và nguyên nhân dẫn tới lao động trẻ em, xây dựng Chương trình quốc gia xóa bỏ các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất từ phòng ngừa, can thiệp sớm, giải cứu các em khỏi các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, hỗ trợ các em tái hòa nhập cộng đồng