Bão tố trên chính trường Peru

Tổng thống Pedro Castillo bị phải thoái vị sớm vào năm tới, trở thành vị tổng thống thứ 4 của Peru bị quốc hội buộc thôi chức trong vòng 3 năm.

Bước lùi chưa từng có tiền lệ

Ngày 28-4, các nhà lập pháp thuộc đảng cầm quyền Peru Libre đã trình ra quốc hội dự luật cắt giảm nhiệm kỳ Tổng thống của ông Pedro Castillo từ 5 năm xuống còn 2 năm, với cuộc tổng tuyển cử được ấn định vào năm 2023. Việc Tổng thống Castillo bị chính đảng của mình có động thái buộc phải rời ghế sớm được xem là một bước lùi chưa từng có tiền lệ trong chính trường.

Bão tố trên chính trường Peru -0
Tổng thống Peru Pedro Castillo

Cả nhiệm kỳ của tổng thống và quốc hội hiện tại đều dự kiến sẽ kết thúc cùng lúc vào tháng 7-2026, tuy nhiên theo dự luật đề xuất, nhiệm kỳ của cả Tổng thống Castillo và quốc hội đều sẽ kết thúc vào tháng 7-2023. Dự luật cho biết: “Do sự không tán thành của tổng thống và quốc hội đều ở mức cao và đang gia tăng, một cách để thoát khỏi cuộc khủng hoảng thể chế và chính trị này là bằng cách kêu gọi các cuộc tổng tuyển cử mới”.

Dự luật đề xuất nêu trên do 8 nhà lập pháp thuộc đảng Peru Libre ký, trong số đó có cả nghị sĩ Waldemar Cerron, anh trai của Chủ tịch đảng Peru Libre Vladimir Cerron. Peru Libre là một chính đảng thiên tả, tự xem mình là một đảng theo chủ nghĩa Mác-Lê nin. Quốc hội đơn viện của Peru bị phân tán sâu sắc với 10 đảng phái chính trị và hiếm khi có thể đạt được bất kỳ đồng thuận nào về việc thông qua luật. Đảng của Castillo là đảng lớn nhất nhưng cũng chỉ chiếm có 37 ghế và các thành viên đối lập lãnh đạo các ủy ban chủ chốt.

Các nhà lập pháp muốn loại bỏ Tổng thống Castillo đã lưu ý rằng ông đang là đối tượng của 3 cuộc điều tra sơ bộ về tham nhũng, mà theo luật của Peru không thể tiến hành điều tra chính thức nếu ông vẫn còn tại nhiệm. Ngoài ra, còn có cáo buộc từ cộng tác viên cho rằng ông có dính líu đến một nhóm nhận tiền để đổi lấy các công trình công cộng. Các nhà lập pháp cáo buộc Castillo là “mất năng lực đạo đức vĩnh viễn”, một thuật ngữ được đưa vào luật hiến pháp Peru mà các chuyên gia cho rằng không có định nghĩa khách quan và quốc hội đã sử dụng điều luật này 6 lần kể từ năm 2017 để phế truất các tổng thống.

Trong khi đó, trên đường phố, người dân Peru tiếp tục cuộc biểu tình rầm rộ phản đối giá cả tăng vọt và kêu gọi Tổng thống Castillo từ chức. Cuộc biểu tình, bãi công lan rộng khắp đất nước Peru do Geovani Rafael Diez Villegas, lãnh đạo tổ chức Liên đoàn Vận tải đa phương thức (Union of Multimodal Transport Guilds of Peru - UGTRANM) tổ chức nhằm mục tiêu lật đổ chính phủ. Villegas là một thủ lĩnh công đoàn có quyền lực rất lớn, được xem là đối trọng của chính phủ.

Đầu tiên, Villegas cho tổ chức bãi công trong ngành vận tải để phản đối giá nhiên liệu tăng cao, bắt đầu nổ ra từ đầu tháng 4-2022, gây ra ách tắc trong vận chuyển hàng hóa, làm trầm trọng thêm tình hình cung ứng lương thực, thực phẩm vốn đã khó khăn do đại dịch COVID-19. Chính phủ Peru đã phản ứng bằng cách cắt giảm thuế nhiên liệu 30% nhưng các doanh nghiệp đầu mối nhiên liệu không chịu hạ giá bán khiến tình hình không được cải thiện mà còn trầm trọng thêm. Từ đó dẫn đến cuộc biểu tình phản đối của dân chúng, có cả bạo loạn do những thành phần cực đoan, có tổ chức gây ra.

9 tháng tại vị đầy bất an

Ông Castillo là một chính khách thiên tả, là người mới hoàn toàn trong chính trường. Trước khi bước chân vào chính trị, ông từng là một giáo viên và lãnh đạo công đoàn ở vùng nghèo khó trên dãy núi Andean. Ông được bầu lên thay ông Francisco Sagasti, người trước đó đã được quốc hội bầu trong vòng xoáy khủng hoảng chính trị vào năm 2020.

Chỉ trong 1 tuần lễ, Peru thời điểm đó đã thay đổi đến 3 vị tổng thống, là một kỷ lục chưa từng có trong lịch sử chính trị ở Peru và cả khu vực Mỹ Latinh. Ông Castillo được người dân Peru bầu làm tổng thống trong cuộc bầu cử năm 2021, đánh bại bà Keiko, con gái cựu Tổng thống Alberto Fujimori, với số phiếu rất sít sao, 40.000 phiếu. Chiến thắng của ông đã gây cú sốc trong giới chính trị Peru thời điểm đó, bởi không ai nghĩ rằng một thầy giáo miền núi, chưa từng trải kinh nghiệm chính trường lại có thể đánh bại một chính khách kỳ cựu như bà Keiko Fujimori.

Kể từ khi nhậm chức vào tháng 7-2021, ông Castillo liên tục trải qua những bất ổn chính trị chưa từng có, đã thay đổi 4 nội các và “sống sót” sau 2 lần bị luận tội chỉ trong 9 tháng tại vị. Hơn 60% người Peru muốn ông từ chức và kêu gọi tổng tuyển cử, theo các cuộc thăm dò. Những cáo buộc ông liên quan đến các tổ chức công đoàn của các cựu thành viên Con đường sáng (Shining Path) cũng bắt đầu được khui ra nhằm hạ uy tín ông.

Tháng 10-2021, trang báo điện tử El Foco đã công bố đoạn ghi âm trong đó lãnh đạo UGTRANM Geovani Rafael Diez Villegas cùng các lãnh đạo ngành công nghiệp, doanh nhân giàu có và lãnh đạo chính trị đối lập bàn bạc, lên kế hoạch nhiều hành động chống phá để gây bất ổn và cuộc ông phải từ chức. Một trong những hành động đó là cuộc bãi công toàn quốc của ngành vận tải diễn ra vào tháng 11-2021, tương tự cuộc khủng hoảng hiện nay.

Ngày 19-11-2021, bà Keiko Fujimori thông báo đảng của bà đang vận động quốc hội tổ chức một cuộc luận tội ông Castillo, cáo buộc ông “đạo đức không phù hợp với chức vụ”. Cuộc luận tội sau đó thất bại nhưng bà Keiko Fujimori không bỏ cuộc. Tháng 2-2022, bà cùng nhóm chính khách đối lập, có cả Chủ tịch Quốc hội Peru Maricarmen Alva tiếp tục bàn bạc kế sách phế truất Tổng thống Castillo. Cuối tháng 3-2022, cuộc luận tội thứ hai đã được tiến hành và ông Castillo lại vượt qua với khoảng cách chỉ 1 phiếu.

Từ cuộc bãi công tháng 10-2021 đến cuộc tổng bãi công tháng 4-2022 đều do cùng một người đứng ra tổ chức - đó là lãnh đạo UGTRANM Geovani Rafael Diez Villegas. Cùng song hành với người này còn có bà Keiko Fujimori, với “nỗi hận” thua cuộc tháng 7 năm ngoái chưa bao giờ nguôi. Hai người này đã góp phần chính tạo ra cục diện chính trị bất ổn suốt thời gian 9 tháng cầm quyền của ông Castillo.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.