Thực tế này tiếp tục gióng lên hồi chuông về vấn đề ATTP, đặc biệt là ở các bếp ăn tập thể, nhất là khi dịp Tết cận kề, là thời điểm thực phẩm từ nhiều nguồn, kể cả các nguồn khó kiểm soát, đang được tung ra tiêu thụ với số lượng lớn.
Ngày 12/12/2013, sau khi ăn cơm trưa chừng 30 phút, gần 70 học sinh bán trú của Trường Tiểu học Nguyễn Trung Trực, TP Tân An, tỉnh Long An đã phải vào viện cấp cứu vì đau bụng, đau đầu, buồn nôn. Vụ việc chưa kịp lắng thì ngày 25/12/2013, gần 200 học sinh ở Trường Mẫu giáo Phước Thể, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận cũng đã bị NĐTP phải vào viện cấp cứu. Nguyên nhân được xác định là ăn sữa chua do các cô giáo chế biến từ sữa bột. Một ngày sau, 26/12, Khoa Cấp cứu Bệnh viện Q.6 (TP.HCM) cũng phải tiếp nhận nhận 5 học sinh Trường Tiểu học Lam Sơn vào cấp cứu, chỉ vài phút sau khi các bé uống nước trà xanh đóng chai mua của những người bán hàng rong trước cổng trường.
Hậu quả của những vụ NĐTP này là hàng trăm cháu phải nghỉ học, kèm theo đó là sự lo âu của các phụ huynh và dư luận xã hội không chỉ trên địa bàn xảy ra. Rõ ràng, ATTP đã trở thành nỗi lo thường trực ở mọi nơi, từ các bếp ăn gia đình đến tập thể, đặc biệt là ở trường học, nơi mà hệ thống miễn dịch của các bé còn yếu. Dù ngay sau từng vụ việc xảy ra, Cục ATTP (Bộ Y tế) đã chỉ đạo ngành Y tế địa phương lấy mẫu thực phẩm để kiểm định, tìm nguyên nhân và công bố công khai kết quả, nhằm cảnh báo cho cộng đồng. Nhưng đến nay, vẫn chưa thấy đơn vị nào chính thức công bố.
Tuy nhiên, không khó để nhìn nhận nguyên nhân của các vụ NĐTP trong trường học. Theo PGS.TS Phạm Xuân Đà, Viện trưởng Viện VSATTP: Đó là do chất lượng nguyên liệu chế biến không đảm bảo. Bên cạnh đó là điều kiện trang thiết bị, cơ sở vật chất chưa đáp ứng. Đầu tư cho 1 bếp ăn đủ yêu cầu đòi hỏi kinh phí không nhỏ, nhưng thực tế thì nhiều trường học còn chưa đáp ứng yêu cầu tối thiểu, thậm chí, không đủ cả về diện tích. Một vấn đề nữa là thực hành vệ sinh rất kém, dẫn đến ngộ độc hàng loạt.
Do chỉ chú ý đến giá rẻ, nên nhiều trường học mua thực phẩm sẵn trên thị trường. Trong khi đó, TS Trần Quang Trung, Cục trưởng Cục ATTP cho biết: Trên thị trường hiện bán nhiều sản phẩm không bảo quản đúng qui trình của nhà sản xuất, như sữa, bánh ngọt không để trong tủ mát, nên thực phẩm dù vẫn còn hạn đã bị hỏng. Nhiều người không để ý hoặc không biết là đã mua phải thực phẩm bị hỏng.
Để có thể hạn chế những vụ NĐTP trong nhà trường, PGS.TS Phạm Xuân Đà nhấn mạnh vai trò của Ban Giám hiệu nhà trường trong việc phải có chính sách kiên quyết để đảm bảo nguồn thực phẩm an toàn cho các bếp ăn, bằng việc xây dựng thực đơn với giá cả hợp lý, vì nếu chỉ lựa chọn theo tiêu chí rẻ, sẽ không có được nguồn an toàn; lựa chọn nhà cung cấp phải có nguồn gốc xuất xứ, đảm bảo chất lượng, có kiểm tra định kỳ và đột xuất. Đặc biệt, phải tuân thủ nguyên tắc kiểm tra 3 bước: kiểm tra từng lô khi nhập, kiểm tra trong quá trình chế biến và khi sử dụng cũng phải được kiểm tra. Nhà trường nên ký hợp đồng mua thực phẩm sạch với một đơn vị có uy tín hoặc sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, mới có thể kiểm tra giám sát và xử lý vi phạm. Để hạn chế được tình trạng NĐTP, việc giám sát của cơ quan quản lý phải kiên quyết: Chỉ trường nào đáp ứng điều kiện về ATVSTP mới cho tổ chức nấu ăn. Vai trò của Ban phụ huynh cũng quan trọng trong việc kiểm soát được thực phẩm từ đầu vào đến khâu chế biến và sử dụng an toàn.
Một vấn đề nữa đang khiến các bậc phụ huynh lo ngại, là khâu quản lý và kiểm soát hàng bán thực phẩm rong cho trẻ em mọc như nấm ở các cổng trường chưa được chú ý. Ở những hàng này, bán đủ loại: xoài dầm, cóc dầm, tào phớ, sữa đậu nành, nem chua, xúc xích rán... với giá rẻ bèo cùng với việc vệ sinh gần như không được quan tâm. Trong khi đó, còn có sự “phân chia”: nếu bán trong cổng thì do nhà trường chịu trách nhiệm, nhưng nếu bán ngoài cổng thì lại thuộc chính quyền cơ sở
