Việc siết chặt điều kiện hành nghề nhằm loại bỏ tình trạng môi giới "tay ngang", thiếu kiến thức chuyên môn, hoạt động tự phát dẫn đến các hệ lụy như thổi giá, đưa thông tin sai lệch, nhận cọc trái quy định và lừa đảo người mua. Dù vậy, thực tế hiện nay, phần lớn môi giới không đảm bảo được các quy định theo luật. Cùng với đó, nhiều lớp đào tạo được mở tràn lan nhưng không thực chất.
Đa số môi giới không đủ điều kiện hành nghề
Môi giới bất động sản hiện nay đang đứng trước một thực trạng đáng lo ngại, đó là phần lớn lực lượng môi giới hiện tại chưa có chứng chỉ hành nghề hoặc chứng chỉ đã hết hiệu lực. Theo khảo sát của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), khoảng 89% môi giới rơi vào tình trạng này. Trong đó, 51,8% chưa có chứng chỉ và chưa từng qua đào tạo, 24,1% đã qua đào tạo nhưng chưa có chứng chỉ, và 12,8% có chứng chỉ nhưng đã hết hiệu lực. Hiện chỉ có 11,3% đang sở hữu chứng chỉ hành nghề còn hiệu lực.
Tình trạng này càng trở nên trầm trọng hơn khi việc tổ chức các kỳ thi sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản vẫn còn gặp nhiều ách tắc. Anh Nguyễn Ngọc Lâm (một môi giới tại Hà Nội) chia sẻ, chứng chỉ cũ của anh đã hết hạn hơn nửa năm nhưng đến nay vẫn chưa thể dự thi sát hạch để được cấp lại chứng chỉ.
“Việc chứng chỉ hết hạn, nhưng chưa được cấp mới khiến những môi giới chuyên nghiệp như chúng tôi gặp không ít khó khăn. Theo quy định, không có chứng chỉ hành nghề thì môi giới không được hoạt động và nhận hoa hồng. Chúng tôi cũng rất mong sớm được thi sát hạch để được cấp lại chứng chỉ. Vấn đề là hiện nay đang chưa có hướng dẫn triển khai, nên Sở Xây dựng cũng chưa thể mở lại các kỳ thi”, anh Lâm cho hay.
Theo tìm hiểu, tại Hà Nội, mặc dù UBND TP Hà Nội có trách nhiệm tổ chức kỳ thi sát hạch và cấp chứng chỉ từ ngày 1/8/2024 đến 30/6/2025, nhưng trong suốt thời gian này vẫn chưa được triển khai. Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Duy Phong, việc các kỳ thi sát hạch này chưa thể triển khai vì có nhiều vướng mắc liên quan đến thẩm quyền của nhiều cá nhân, tổ chức (như Chủ tịch UBND thành phố, Chủ tịch Hội đồng thi, Sở Xây dựng), dẫn đến việc phối hợp tốn nhiều thời gian và chưa phát huy được nguồn lực. “Bên cạnh đó, Luật phí và lệ phí 2024 chưa quy định về thu kinh phí cấp chứng chỉ, khiến TP Hà Nội chưa có cơ sở để tổ chức thi và cấp chứng chỉ”, ông Phong lý giải.
TS Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS cho hay, việc các địa phương thời gian qua chưa thể tổ chức các kỳ thi sát hạch để cấp chứng chỉ cho đội ngũ môi giới là vấn đề đáng quan ngại. Hầu hết các địa phương vẫn chưa có kế hoạch tổ chức thi, gây tâm lý bất ổn và lo lắng cho cộng đồng kinh doanh dịch vụ bất động sản.
“Đào tạo chui” và hậu quả khôn lường
Trong bối cảnh nhu cầu cấp thiết về chứng chỉ và sự chậm trễ trong việc tổ chức thi, tình trạng "đào tạo chui" hoặc các cơ sở đào tạo không đảm bảo điều kiện pháp lý lại đang nở rộ. Mới đây, VARS đã phải đưa ra cảnh báo về tình trạng này. Rủi ro cho người học là rất lớn khi tham gia những khoá học “chui” này. Theo VARS, các hoạt động này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi người học mà còn tác động tiêu cực đến chất lượng nguồn nhân lực, hình ảnh nghề môi giới và hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường.
Các hình thức vi phạm phổ biến của các cơ sở "đào tạo chui" bao gồm: Lợi dụng danh nghĩa "hội thảo", "chia sẻ kinh nghiệm" để thu học phí và cấp giấy chứng nhận trái quy định; Cắt xén chương trình đào tạo; Không có học phần thực hành, không tổ chức thi cuối khóa, không có đánh giá năng lực đầu ra; Người giảng dạy không có chuyên môn phù hợp, thiếu chứng chỉ sư phạm hoặc chỉ dựa vào kinh nghiệm cá nhân; Không lưu trữ hồ sơ học viên, hồ sơ đào tạo theo quy định; Cấp chứng nhận không hợp lệ, không được cơ quan có thẩm quyền công nhận, tiềm ẩn rủi ro khi sử dụng trong các thủ tục thi sát hạch hoặc thành lập sàn giao dịch bất động sản.
Thế nhưng, dù chỉ là “đào tạo chui” với chất lượng “phập phù” nhưng các cơ sở này vẫn thu học phí đầy đủ, dao động từ 2 đến 2,5 triệu đồng/khóa học. Học viên không chỉ bị thiệt hại về tài chính mà còn không được trang bị kiến thức hành nghề cơ bản, dễ trở thành nguồn nhân lực yếu kém, gây hệ lụy cho thị trường. Một điều nghịch lý là các khóa học chất lượng kém như vậy lại rất "hút khách", trong khi các khóa học được tổ chức bởi các đơn vị chuyên nghiệp, uy tín với nội dung giảng dạy chất lượng lại kém thu hút, thậm chí bị học viên "chê" do yêu cầu khắt khe trong việc học và thi. Theo VARS, các hành vi vi phạm của các cơ sở "đào tạo chui" dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với hội viên và người học như: Bị từ chối hồ sơ tham dự kỳ thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề; Không đủ điều kiện pháp lý khi xin phép thành lập sàn giao dịch bất động sản; Thiệt hại tài chính do bị lừa đảo, không được hoàn trả học phí; Rủi ro pháp lý nếu sử dụng chứng nhận không hợp lệ hoặc bị làm giả.
Đối với thị trường, sự xuất hiện ngày càng nhiều môi giới hoạt động không chuyên nghiệp, thiếu kiến thức cơ bản dẫn tới rủi ro cho khách hàng như tư vấn sai pháp lý, môi giới đất không đủ điều kiện giao dịch, tiếp thị dự án "ma", "thổi giá" gây sốt ảo thị trường. Đây không chỉ là câu chuyện của một vài cơ sở đào tạo thiếu trách nhiệm, mà là mối đe dọa trực tiếp đến tính minh bạch và bền vững của cả thị trường bất động sản. Chính vì thế, TS Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS cho rằng, cơ quan chức năng cần phải lập tức vào cuộc thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi đào tạo sai trái để chấm dứt tình trạng "thu tiền thật, đào tạo giả", bảo vệ quyền lợi học viên và uy tín của thị trường đào tạo bất động sản. Cùng với đó, cơ quan quản lý nhà nước cần công khai danh sách các đơn vị đủ điều kiện đào tạo bồi dưỡng kiến thức cấp chứng chỉ hành nghề theo đúng quy định. Đẩy nhanh tổ chức các kỳ thi sát hạch, không để khoảng trống khiến môi giới "nửa vời" tồn tại kéo dài.
Môi giới bất động sản thời đại số với các giải pháp công nghệ thông minh Meey Group 
Siết chặt hoạt động môi giới bất động sản 
