Quân đội Italia cho biết tình trạng băng hà tan chảy nhanh chóng tại dãy núi Dolomites đã làm lộ ra một lượng lớn bom, đạn chưa phát nổ từ Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914–1918). Theo thông báo này, Lữ đoàn Sơn chiến Julia (Italia) đã tiến hành thu gom và vô hiệu hóa các vật liệu nổ.
Số vũ khí này được xác định là tàn tích của cuộc chiến được gọi là "Chiến tranh Trắng", diễn ra từ năm 1915 đến năm 1918 giữa quân đội Đế quốc Áo-Hung và lực lượng Italia tại các khu vực núi cao hiểm trở, trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Trong nhiều thập kỷ, dấu tích của cuộc chiến gần như bị đóng băng theo đúng nghĩa đen, cho đến khi nhiệt độ toàn cầu gia tăng từ những năm 1990 khiến các sông băng bắt đầu tan chảy, để lộ nhiều hiện vật được bảo quản gần như nguyên vẹn.
!["Chiến tranh Trắng" diễn ra từ năm 1915 đến năm 1918 giữa quân đội Đế quốc Áo-Hung và quân đội Italia. Ảnh: Wikipedia/gebirgskrieg.heimat.eu](https://cdn.cand.vn/images/AOM-6ZX4v-j9e68phm09_SDzOJIQIj3BqNovDQXxfU-fHuo22CW8xX0Re34mZ59-PcEF5l_x4ECs4QgiYZFDkHbCEgJkcZ-Mh31v3DZWXujcFl_TRiAmGjUSfFj6wNSIRFLoDTahp5ANOOZbG4smCQOQHbDjdCmGmOyV8ekT990/500px-1917-ortler-vorgipfelstellung-3850-m-highest-trench-in-history-of-first-world-war.jpg.avif ""Chiến tranh Trắng" diễn ra từ năm 1915 đến năm 1918 giữa quân đội Đế quốc Áo-Hung và quân đội Italia. Ảnh: Wikipedia/gebirgskrieg.heimat.eu")
Mùa hè năm nay, nhiều người đi bộ đường dài đã phát hiện các vật thể nghi là bom, đạn tại khu vực dãy núi Dolomites.
Sau khi tiếp nhận thông tin, quân đội Italia đã triển khai chiến dịch rà soát trên diện rộng, tập trung vào các khu vực núi cao và sông băng ở vùng Trentino-Alto Adige.
Kết quả, lực lượng chức năng đã thu hồi và vô hiệu hóa tổng cộng 250 vật liệu nổ, trong đó có 18 quả đạn pháo 75 mm của Italia và 37 quả đạn súng cối Thevetot do Pháp sản xuất, từng được cung cấp cho Quân đội Hoàng gia Italia trong Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Đây không phải là lần đầu tiên các di vật chiến tranh xuất hiện khi băng hà tan chảy ở dãy Dolomites. Trong hơn một thập kỷ qua, tốc độ thu hẹp của các sông băng ngày càng gia tăng, khiến nhiều loại vũ khí và hiện vật từng bị chôn vùi dưới lớp băng dày dần lộ ra.
Giáo sư Stefano Morosini, thuộc Đại học Bergamo (Italia) và đồng thời là điều phối viên các dự án di sản tại Vườn quốc gia Stelvio, nhận định hiện tượng này liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu.
"Đây phần lớn là hệ quả của hiện tượng nóng lên toàn cầu. Trong những năm gần đây, cứ vào cuối mùa hè, các vật liệu nguy hiểm này lại xuất hiện và số lượng được phát hiện ngày càng tăng", ông Morosini cho biết.
Theo giáo sư, lớp băng đã bảo quản các loại vũ khí trong hơn 100 năm. Trong khi một số đã phát nổ từ trước, nhiều quả bom, đạn vẫn còn nguyên trạng và tiềm ẩn nguy cơ gây thương vong khi lộ ra trên bề mặt.
Giáo sư Morosini cảnh báo rằng các đợt nắng nóng kéo dài ở khu vực núi cao đang khiến việc tiếp cận các sông băng ở Dolomites vào mùa hè trở nên ngày càng nguy hiểm.
Tháng 7/2022, một khối băng lớn bất ngờ sụp đổ tại sông băng Marmolada, khiến 11 người thiệt mạng. Thảm kịch này cho thấy những rủi ro nghiêm trọng do sự mất ổn định của các khối băng khi nhiệt độ tăng.
"Việc tiếp cận các sông băng vào mùa hè ngày càng trở nên khó khăn do những đợt nắng nóng kéo dài ở độ cao lớn. Chỉ cần đến khu vực này, chúng ta có thể tận mắt chứng kiến tốc độ băng hà thu hẹp nhanh chóng và tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu," ông Morosini nhấn mạnh.
Việc hàng trăm vật liệu nổ từ Chiến tranh thế giới thứ nhất xuất hiện trở lại sau hơn một thế kỷ không chỉ đặt ra yêu cầu tăng cường rà soát, xử lý bom, đạn còn sót lại mà còn cho thấy những hệ lụy về an toàn và bảo tồn di sản khi các sông băng tiếp tục thu hẹp do biến đổi khí hậu.
