Dạy một nghề, trao một cơ hội
Quốc lộ 14G nối đôi bờ Đông - Tây TP Đà Nẵng những ngày miền Trung trở mình mưa dầm dề vẫn không ngớt người xe. Từ tuyến đường ấy, đi sâu vào Hòa Vang, nhịp sống dần chậm lại.
Giữa không gian ấy là Trường Giáo dưỡng số 3 - một địa chỉ đặc biệt, nơi công việc hằng ngày không chỉ là quản lý, mà còn là giáo dục, cảm hóa và giúp đỡ những học sinh từng lầm lỗi có cơ hội sửa chữa.
Thông tin với chúng tôi, Thượng tá Huỳnh Ngọc Linh, Phó hiệu trưởng Trường giáo dưỡng số 3 cho biết, trường đang quản lý 155 học sinh, người cai nghiện, trong đó có 6 học sinh nữ và 45 người cai nghiện dưới 18 tuổi. Phần lớn các em có hoàn cảnh gia đình khó khăn. Nhiều em là người đồng bào dân tộc ít người, giao tiếp bằng Tiếng việt còn hạn chế, khả năng tiếp thu chậm.
Đằng sau mỗi hồ sơ là một hoàn cảnh khác nhau, một nguyên nhân khác nhau dẫn đến sai lầm và cũng là một quá trình riêng cần được giáo dục, uốn nắn. Vì thế, công tác quản lý học sinh ở đây không thể chỉ dựa vào nội quy, quy định.
Trên cơ sở tính chất của hành vi vi phạm, độ tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe, học sinh được phân thành các tổ, đội để quản lý, giáo dục phù hợp. Mỗi đội có một giáo viên chủ nhiệm trực tiếp phụ trách. Người giáo viên chủ nhiệm vừa là người quản lý, vừa là người gần gũi với học sinh nhất. Họ theo dõi việc học tập, sinh hoạt, rèn luyện; nắm bắt những thay đổi trong tư tưởng, tình cảm; kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường để uốn nắn, động viên, chia sẻ.
Có những việc phải xử lý bằng nguyên tắc. Nhưng cũng có những việc chỉ có thể giải quyết bằng một cuộc trò chuyện. Chính những cuộc gặp gỡ trực tiếp giữa giáo viên và từng học sinh trong các buổi tư vấn tâm lý đã trở thành một kênh quan trọng để nhà trường hiểu hơn về các em. Những khó khăn, nguyện vọng, suy nghĩ được chia sẻ; từ đó, giáo viên có thêm cơ sở để lựa chọn cách quản lý, giáo dục phù hợp. Bởi muốn một học sinh thay đổi, trước hết phải hiểu các em.
Trong môi trường giáo dưỡng, đảm bảo an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Công tác tuần tra, canh gác, kiểm soát khu vực nội trú được duy trì nghiêm túc. Mỗi tháng, khu nội trú được kiểm tra ít nhất 2 lần; học sinh khi nhập trường được kiểm soát chặt chẽ, không để mang vật cấm vào. Nhà trường thường xuyên kiểm tra, rà soát, thu thập, bổ sung thông tin về địa bàn đóng quân; chủ động nắm các tụ điểm, dấu hiệu phức tạp về an ninh, trật tự để có biện pháp phòng ngừa.
Kết quả, trong năm, an ninh, an toàn đơn vị được bảo đảm tuyệt đối: Không có học sinh trốn, không có học sinh tử vong, không xảy ra việc gây rối tập thể hoặc hành vi chống đối nghiêm trọng.
Nhưng nếu chỉ có kỷ luật thì chưa đủ. Mục tiêu cuối cùng của Trường Giáo dưỡng số 3 không phải giữ một học sinh trong khuôn khổ bao lâu, mà là giúp các em thay đổi nhận thức, điều chỉnh hành vi và có một lựa chọn khác khi trở về với gia đình, cộng đồng.
Vì thế, giáo dục được đặt ở vị trí trung tâm. 100% học sinh được học văn hóa theo quy định; công tác xóa mù chữ, giáo dục sau biết chữ và phổ cập THCS được triển khai đúng tiến độ. Nhà trường biên soạn, giảng dạy 10 chuyên đề về chính trị, pháp luật, đạo đức, văn hóa ứng xử và kỹ năng hòa nhập cộng đồng; triển khai 12 chủ đề giáo dục theo tháng, giúp các em hiểu nguyên nhân, hậu quả của sai lầm, nhận thức trách nhiệm và xác định hướng phấn đấu cho bản thân.
Nhưng để trở về và đứng vững, các em còn cần một hành trang thiết thực – đó là nghề nghiệp. Theo Phó Hiệu trưởng Huỳnh Ngọc Linh, công tác dạy nghề, định hướng nghề nghiệp được nhà trường đặc biệt quan tâm. Nhà trường phối hợp với các trường đại học, cao đẳng nghề trên địa bàn tổ chức các lớp nghề ứng dụng công nghệ thông tin cơ bản và nâng cao, kỹ thuật xây dựng, kỹ thuật hàn; đồng thời truyền nghề chăn nuôi, trồng trọt, nấu ăn, ươm cây công nghiệp, chế biến thực phẩm...
Ngành nghề được lựa chọn phù hợp với sức khỏe, độ tuổi và nguyện vọng của từng học sinh. Mục tiêu là 100% học sinh đủ điều kiện khi ra trường được cấp chứng chỉ nghề hoặc chứng nhận truyền nghề. Những lớp học ấy không chỉ trang bị một kỹ năng lao động, mà còn mở thêm một cánh cửa để các em tự lập.
Bởi phía sau cánh cổng trường, các em sẽ trở về với gia đình, với cộng đồng và đối diện với những lựa chọn của chính mình. Một nghề để sống, một kỹ năng để làm việc và những bài học đã được vun đắp trong trường giáo dưỡng sẽ là hành trang để các em bước tiếp trên một con đường mới.
Giữ vững người thầy, vững mái trường
Ít ai biết, các thầy cô Trường Giáo dưỡng số 3 còn duy trì một quỹ “Tấm lòng vàng” để hỗ trợ những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, góp phần sẻ chia với các em trong quá trình học tập, rèn luyện. Hướng về cộng đồng, cán bộ, chiến sĩ nhà trường triển khai chương trình “Mẹ đỡ đầu”, nhận hỗ trợ một cháu tại địa phương với mức 500.000 đồng/tháng; trao hỗ trợ 10 gia đình có công với cách mạng tại xã Hòa Vang, tổng số tiền 5 triệu đồng. Những việc làm giản dị ấy tạo thêm một sợi dây gắn kết giữa mái trường với địa phương nơi đơn vị đóng quân.
Để duy trì môi trường giáo dưỡng nghiêm túc, an toàn và giàu tính giáo dục, phía sau mỗi học sinh là cả một tập thể cán bộ, chiến sĩ, giáo viên âm thầm làm việc. Công tác tham mưu được xác định là nhiệm vụ then chốt. Nhà trường chủ động nắm tình hình, tổng hợp, phân tích số liệu, dự báo những vấn đề liên quan đến công tác trường giáo dưỡng; kịp thời tham mưu lãnh đạo Cục Cảnh sát quản lý Trại giam, Cơ sở giáo dục bắt buộc, Trường giáo dưỡng chỉ đạo toàn diện các mặt công tác.
Cải cách hành chính, chuyển đổi số tại nhà trường cũng được đẩy mạnh. 100% hồ sơ học sinh được số hóa với hơn 160 hồ sơ; phần mềm quản lý văn bản, điều hành được vận hành hiệu quả, góp phần rút ngắn quy trình xử lý công việc, bảo đảm thông tin thông suốt, chính xác. Công tác bảo vệ bí mật Nhà nước được thực hiện nghiêm túc. Cùng với đó, công tác y tế, hậu cần, tài chính được bảo đảm. 100% cán bộ, chiến sĩ và học sinh được khám sức khỏe định kỳ, hồ sơ sức khỏe được theo dõi đầy đủ. Bếp ăn tập thể được kiểm soát chặt chẽ về vệ sinh an toàn thực phẩm, không để xảy ra ngộ độc.
Những công việc ấy có thể không dễ nhìn thấy từ bên ngoài. Nhưng chính sự chặt chẽ trong từng khâu đã tạo nên nền tảng an toàn, ổn định để công tác giáo dục được thực hiện xuyên suốt.
Muốn giáo dục người khác, trước hết phải xây dựng được đội ngũ đủ bản lĩnh, trách nhiệm và kỷ luật. Vì vậy, công tác xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng luôn được Trường Giáo dưỡng số 3 chú trọng. Năm 2025, nhà trường triển khai toàn diện công tác Đảng; quán triệt, tổ chức thực hiện Kết luận số 21 của Bộ Chính trị; tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng ngừa suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên.
Trách nhiệm nêu gương, những điều đảng viên không được làm được thực hiện nghiêm túc. Đảng ủy, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy và Ban Giám hiệu nhà trường được kiện toàn, bổ sung, hoạt động hiệu quả. Các hoạt động đoàn thể tiếp tục tạo khí thế thi đua, lan tỏa tinh thần trách nhiệm...
Những nỗ lực ấy được Bộ Công an, lãnh đạo Cục và địa phương ghi nhận, đánh giá cao. Tập thể đơn vị được Bộ Công an tặng Cờ đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua và tặng Bằng khen cho 2 cá nhân; Cục Cảnh sát quản lý Trại giam, Cơ sở giáo dục bắt buộc, Trường giáo dưỡng biểu dương điển hình tiên tiến giai đoạn 2020-2025 đối với 1 tập thể, tặng Giấy khen cho 9 lượt tập thể và 30 cá nhân; UBND xã Hòa Vang tặng Giấy khen cho 4 tập thể, 6 cá nhân; Hiệu trưởng nhà trường biểu dương 6 tập thể và 34 lượt cá nhân.
Những phần thưởng ấy góp thêm vào bề dày thành tích của Trường Giáo dưỡng số 3 sau 50 năm xây dựng, trưởng thành, đồng thời tô thắm truyền thống vẻ vang 76 năm của lực lượng Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng.
