Bài toán di dời các trường đại học, cao đẳng và bệnh viện ra vùng ven theo lộ trình

Giảm tải và nâng cao chất lượng đào tạo, khám chữa bệnh

Theo Giám đốc Sở QHKT, TP Hồ Chí Minh đang trong quá trình mở rộng không gian phát triển sau sáp nhập dẫn đến việc phải đối mặt với nhiều vấn đề về quá tải hạ tầng xã hội, đặc biệt là hệ thống cơ sở y tế và cơ sở giáo dục - đào tạo. Hiện nhiều công trình thuộc lĩnh vực này đã xuống cấp, hạn chế khả năng thực hiện cải tạo mở rộng. Do đó, việc nghiên cứu nhằm có cơ sở xem xét, sắp xếp, di dời các công trình hiện hữu theo lộ trình là cấp thiết để giảm tải cho khu vực nội đô và phát triển cơ sở vật chất đồng bộ, nâng cao chất lượng đào tạo, khám chữa bệnh.

Lãnh đạo Sở QHKT cho rằng, đây là một đề án chuyên đề, mang tính tổng thể và liên ngành. Tính chất của việc này không chỉ giải quyết bài toán của riêng ngành giáo dục hay y tế, mà còn là nội dung bổ trợ, xem xét điều chỉnh và bổ sung trực tiếp vào quy hoạch tổng thể của TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, việc sắp xếp, di dời phải đảm bảo phân bố hợp lý mạng lưới cơ sở giáo dục, đạo tạo và y tế đặc thù trong phạm vi nội thành hiện hữu. Có lộ trình xử lý từng nhóm đối tượng liên quan, trong đó cần phân loại các công trình được giữ nguyên và tiếp tục hoạt động cũng như các cơ sở thuộc diện phải sắp xếp, di dời, mở rộng do không còn phù hợp với quy hoạch, định hướng phát triển. Từ đó Sở QHKT đề nghị UBND thành phố phân công trách nhiệm cụ thể  nhiệm vụ cho từng sở ngành, đơn vị liên quan trong việc xây dựng đề án trên.    

Trước đó, thông tin việc di dời Trường Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh tại số 268 Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng ra vùng ven, cơ quan chức năng của thành phố đã khẳng định: Chủ trương di dời cơ sở Trường Đại học Bách Khoa từ khu vực nội đô về Khu đô thị Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh không phải là vấn đề mới. Trước đây, trong quá trình phát triển Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, thành phố đã có định hướng từng bước tập trung các cơ sở đào tạo về Khu đô thị Đại học Quốc gia nhằm hình thành một trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học quy mô lớn, hiện đại. Tuy nhiên, trong giai đoạn trước, việc triển khai chủ trương này gặp nhiều khó khăn do điều kiện quỹ đất và hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu. Đến nay, tại Khu đô thị Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh đã có sẵn quỹ đất gần 40 ha dành cho Trường Đại học Bách Khoa, đồng thời hạ tầng khu đô thị đại học đã được đầu tư tương đối đồng bộ. Đây là điều kiện quan trọng để tiếp tục nghiên cứu triển khai việc mở rộng và phát triển cơ sở đào tạo của nhà trường trong thời gian tới.

Bám mục tiêu giảm áp lực đô thị khi tái sử dụng các khu đất

Chủ trương di dời cơ sở hoạt động của Trường Đại học Bách Khoa nêu trên cũng chỉ là một trong số cơ sở tập trung đông người, phương tiện là các trường đại học, bệnh viện, cảng biển… cần được di dời ra khỏi khu vực nội thành để giảm áp lực kẹt xe, áp lực hạ tầng đô thị khu vực trung tâm theo chủ trương đã được TP Hồ Chí Minh đưa ra cách đây 20 năm. Tuy nhiên, sau chủ trương này, chỉ có một số cảng biển chạy dọc bờ Tây sông Sài Gòn được di dời; một số bệnh viện như Ung Bướu, Nhi Đồng được đầu tư xây dựng cơ sở 2 ở vùng ven nhưng cơ sở chính vẫn ở lại trung tâm. Ngược lại, nhiều trường đại học vẫn “bám trụ” ở khu vực trung tâm và nội thành hoặc chuyển về khu vực quận 7, Bình Chánh cũ để xây dựng cơ sở tại đây chứ không tập trung về khu vực Thủ Đức - nơi có Khu đô thị Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh với diện tích được quy hoạch lên đến gần 650 ha và đã có một loạt trường đại học đặt cơ sở tại đây.    

Ngày 25/2 vừa qua, Ban Thường vụ Thành ủy TP Hồ Chí Minh đã có kết luận về chủ trương nghiên cứu xây dựng đề án di dời và mở rộng các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, cơ sở đào tạo nghề và một số cơ sở y tế ra khỏi khu vực nội thành. Mục tiêu của chủ trương này nhằm từng bước giảm áp lực giao thông và dân số tại khu vực trung tâm; hạn chế tình trạng ùn tắc giao thông tại các khu vực tập trung nhiều cơ sở đào tạo; tổ chức lại không gian đô thị theo hướng hợp lý, bền vững và phát triển các khu đô thị đại học quy mô lớn, hiện đại. Việc nghiên cứu di dời các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, đào tạo nghề và một số cơ sở y tế ra khỏi khu vực nội thành là chủ trương lớn đã được đặt ra trong quy hoạch phát triển đô thị và giáo dục ở cấp Trung ương. Nhưng theo quy định hiện hành, việc điều chỉnh, sắp xếp lại các cơ sở giáo dục đại học quy mô lớn, đặc biệt là các đơn vị thuộc hệ thống đại học quốc gia, thuộc thẩm quyền xem xét, quyết định của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Thực hiện chủ trương sắp xếp lại các cơ sở đào tại đại học, cao đẳng và trung cấp nghề sau sáp nhập, tháng 3 vừa qua UBND thành phố đã báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo về phương án sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn giai đoạn 2026-2030. Theo đó, thành phố dự kiến giữ nguyên 2 trường đại học, 6 trường cao đẳng, trung cấp trực thuộc, còn lại 1 trường đại học, 13 trường cao đẳng và 17 trường trung cấp sẽ được sắp xếp lại hoặc sáp nhập.

Vấn đề sử dụng đất sau di dời các cơ sở này như thế nào cũng cần đặt ra để nghiên cứu kỹ. Nhiều người cho rằng, khi áp lực lên hạ tầng đô thị, nạn kẹt xe trong khu vực trung tâm vẫn tiếp tục tăng lên thì không thể thay thế những khu đất di dời để làm nhà ở, khu căn hộ cao tầng được. Bởi việc đồng loạt phát triển cao ốc ở vùng lõi trung tâm, trước đây Hiệp hội bất động sản thành phố từng cho rằng đây là kiểu phát triển đô thị “nén”.  Như vậy nếu tiếp tục cho phép xây dựng nhà cao tầng tại các khu đất trường đại học, bệnh viện sau di dời, việc này liệu có đi ngược lại chủ trương di dời các cơ sở tập trung đông người ra vùng ven để giảm áp lực lên hạ tầng đô thị, giảm kẹt xe cho khu vực trung tâm cùa TP Hồ Chí Minh?