Càng đến mùa mưa bão thì nạn khai thác cát trái phép càng hoành hành. Những chiếc vòi rồng chạy hết công suất rầm rập hút cát trong đêm, bờ đê bị cày xới bởi xe chở cát ầm ầm qua lại… là những hình ảnh rõ nét của “cát tặc” nếu Hà Nội không có giải pháp mạnh đối phó cho mùa mưa lũ năm nay.
“Cát tặc” lộng hành đe dọa an toàn đê
Hiện nay, cát tặc đang hoành hành ở dọc các sông thuộc địa bàn Hà Nội như sông Đà, sông Hồng, sông Đuống, sông Cà Lồ, sông Cầu Diễn. 18 khu vực đang khai thác cát nhưng có tới 13 khu vực là không phép, sai phép.
Thượng tá Nguyễn Văn Cương – Phó trưởng Phòng CSGT đường thủy (Công an TP Hà Nội) cho biết, thời gian qua, một số chủ tàu lợi dụng đêm tối, sáng sớm để hoạt động khai thác cát trái phép gây ảnh hưởng tới luồng chảy, mất an toàn hành lang an toàn đê điều, nhất là tại các vùng giáp danh như việc biến mất của các doi cát, sạt lở bờ, bãi đã bắt đầu xuất hiện, gây bức xúc trong dư luận. Phòng CSGT đường thủy đã triển khai nhiều kế hoạch kiểm tra.
Mới đây, nhận được tin báo trên sông Hồng đoạn chảy qua địa phận xã Đại Tập, huyện Khoái Châu (Hưng Yên), đối diện với xã Thụy Phú, huyện Phú Xuyên (Hà Nội) xuất hiện nhiều tàu thả vòi rồng hút cát trái phép lên 4 tàu trọng tải hàng trăm tấn, tổ công tác gồm lực lượng CSGT đường thủy (Công an TP Hà Nội) và Cục CSGT đường thủy (Bộ Công an) lập tức có mặt, triển khai lực lượng kiểm tra hành chính. 4 chủ tàu định bỏ chạy, tuy nhiên đã không thành. Tổ công tác đã lập hồ sơ tạm giữ 7 tàu cùng hệ thống máy móc, vòi rồng dùng để hút cát trái phép.
Tiếp đó, chiều 7/4, lực lượng CSGT đường thủy cũng đã bắt quả tang 6 thuyền loại 50 - 70 tấn đi ngược từ Hải Dương lên Hà Nội có hoạt động khai thác cát trái phép tại khu vực giáp ranh với xã Đông Linh (Khoái Châu, Hưng Yên) và Thường Tín (Hà Nội).
Qua điều tra thì chủ các tàu khai thác cát trái phép thường sử dụng phương tiện cũ kỹ, không có các giấy tờ đăng ký, đăng kiểm về độ an toàn trong quá trình vận hành. Trong quá trình tổ chức hoạt động khai thác cát trái phép, chủ tàu thường không để ý tới việc trang bị dụng cụ, phương tiện cứu hộ cứu nạn như hệ thống phao, dụng cụ cứu sinh, cứu đắm… mà chỉ chăm chăm hút cho thật nhiều cát và tìm mọi cách để “né” lực lượng chức năng.
Trong quý I-2013, đơn vị này còn ngăn chặn, lập biên bản bàn giao cho Công an các quận, huyện xử lý 13 trường hợp khai thác cát trái phép khác. Tuy nhiên, nạn “cát tặc” vẫn còn diễn tiến phức tạp.
Cảnh sát giao thông đường thủy Hà Nội tăng cường kiểm tra tàu thuyền, chống khai thác cát trái phép. (Ảnh: Hoàng Phong).
Cần xử lý triệt để
Theo ông Đỗ Đức Thịnh, Chi cục trưởng Chi cục Đê điều và Phòng chống lụt bão TP Hà Nội thì sự cố sạt lở kè Xuân Canh, huyện Từ Liêm cũng có phần nguyên nhân từ việc khai thác cát trái phép gây ra. Đặc biệt, nạn “cát tặc” đã làm sạt lở các vị trí k12 +458 xã Đặng Xá, k18+900 xã Phù Đổng, k20+400 đến 600 xã Lệ Chi và xã Trung Mầu đều thuộc huyện Gia Lâm, làm ảnh hưởng nghiêm trong đến an toàn các kè Sen Hồ, Lời, Đổng Viên, Thịnh Liên và làm mất một số diện tích đất sản xuất của địa phương.
Qua kiểm tra 200 bãi tập kết, trung chuyển vật liệu xây dựng chỉ có 12/200 bãi được cấp phép, chiếm 8,5%. Hà Nội đã tiến hành kiểm tra việc sử dụng đất ven sông làm bãi chứa vật liệu xây dựng đối với 34 tổ chức, cá nhân tại các quận, huyện như Thường Tín, Sơn Tây, Long Biên, Hoàng Mai, Đông Anh, Phú Xuyên phát hiện có 19 bãi chứa khoảng 161.000m khối cát đen không rõ nguồn gốc.
Kiểm tra cũng phát hiện nhiều hợp đồng cho thuê đất trái phép bị hủy, nhưng một số tổ chức, cá nhân ở các xã thuộc huyện Thường Tín, Phúc Thọ vẫn sử dụng đất làm bãi chứa. Quá trình khai thác, tập kết vật liệu xây dựng, các doanh nghiệp, cá nhân bất chấp quy định, vẫn chất cát sỏi cao như núi, làm ảnh hưởng đến sự an toàn của kè, bờ sông.
Ngàn lẻ chiêu thứ “né” lực lượng chức năng, ngoài lợi dụng địa bàn giáp ranh, thời điểm đêm tối, sáng sớm để đưa tàu cuốc ra thả vòi rồng hút cát, chủ các tàu còn thiết lập cả một hệ thống “chim lợn” làm nhiệm vụ cảnh giới.
Theo thống kê của Phòng CSGT đường thủy, trong tổng số 150 bến bãi tập kết vật xây dựng thì chỉ có rất ít bến có đủ điều kiệt hoạt động theo quy định. Số bến bãi vi phạm tập trung chủ yếu ở khu vực sông Hồng.
Lực lượng CSGT đường thủy cũng đã phối hợp với chính quyền các địa phương cưỡng chế xử lý nhiều bến bãi tập kết vật liệu xây dựng vi phạm như 12 bến trên hành lang đê Hữu Hồng (đoạn đi qua địa phận thị xã Sơn Tây, Hà Nội), 7 bến ở khu vực quận Hai Bà Trưng...
Theo Thượng tá Nguyễn Văn Cương, để triệt tận gốc vấn nạn “cát tặc” và bến bãi chứa vật liệu xây dựng hoạt động trái phép thì bên cạnh việc xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đẩy mạnh công tác tuyên truyền thì cơ quan chức năng cần có một hoạch định, quy hoạch tổng thể các bến bãi tập kết vật liệu xây dựng đang hoạt động nhộm nhoạm như hiện nay.
Đồng thời, chính quyền các cấp phải phát huy hơn nữa chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực giao thông đường thủy nội địa, bởi hiện việc phối hợp còn chậm, chưa dứt điểm, nhất là đối với tình trạng bến, bãi hoạt động không phép, vi phạm Luật Đê điều.
Đưa ra giải pháp, ông Đỗ Đức Thịnh cho biết: “Chi cục đã đề nghị chính quyền các địa phương có đê và những công trình phòng chống lụt bão buộc các chủ bến bãi phải ký cam kết không thu mua cát không có nguồn gốc, nếu phát hiện xử lý thật nghiêm, hủy bỏ các hợp đồng thuê đất làm bến bãi trái phép”.
Hà Nội đã kiện toàn Ban chỉ huy phòng chống lụt bão và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của thành phố. Thời gian qua thành phố cũng đã có những chỉ đạo mang tính quyết liệt. Tuy nhiên, việc thực hiện như thế nào, có mang lại hiệu quả hay không thì thành phố phải có lực lượng giám sát để tiếp tục có chỉ đạo ráo riết, xử lý cơ quan nào còn yếu kém, lơ là.
Để bảo vệ Thủ đô trước nguy cơ tiềm ẩn của thiên tai, thiết nghĩ Hà Nội chỉ đạo các Sở, ngành liên quan xử lý kiên quyết chủ tàu thuyền hút cát trái phép trên các tuyến sông.
UBND các xã kiểm tra, hủy bỏ các hợp đồng thuê thầu làm bến bãi kinh doanh, trung chuyển vật liệu xây dựng trái pháp luật. Đồng thời phải kiểm điểm, xử lý trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan trong công tác quản lý, sử dụng đất làm bãi trung chuyển vật liệu xây dựng. Những hành vi vi phạm đến hành lang an toàn bảo vệ đê điều cần phải sớm được xử lý triệt để, ráo riết và quyết liệt
| Ông Nguyễn Văn Vũ, Phó trưởng Phòng Kinh tế, UBND huyện Đan Phượng (Hà Nội): Tới đây, bên cạnh việc quy hoạch tổng thể các bến bãi tập kết vật liệu xây dựng, UBND thành phố cũng như các đơn vị chức năng cần quy hoạch, phát triển thêm các cụm làng nghề, nhất là trên các địa bàn có hệ thống đê điều đi qua, từ đó giảm thiểu tình trạng tập kết vật liệu xây dựng, sản phẩm lâm sản… bừa bãi trên mặt đê, mái đê như hiện nay tại một số xã. H.H. |
