Tội phạm thuế nhiều, xử lý ít
Theo Cục Thuế TP Hồ Chí Minh, hàng năm số DN được cấp mã số thuế ngày càng tăng. Tính đến thời điểm hiện nay, tổng số DN do ngành thuế TP quản lý là 155.803 DN. Tuy nhiên, do tình hình kinh tế suy thoái, việc kinh doanh ngày càng khó khăn nên số DN giải thể lên đến 26.424 DN, bỏ trốn 23.495 DN và số DN ngưng hoạt động có thời hạn là 4.622 DN.
Ông Nguyễn Sơn - Trưởng phòng Thanh tra thuế số 1 - Cục Thuế TP cho biết: “Hiện nay hệ thống đăng ký kinh doanh chỉ làm thủ tục thành lập, xác lập về mặt pháp lý sự xuất hiện của một DN. Còn các chức năng khác như: hướng dẫn người đăng ký kinh doanh, xây dựng hệ thống quản lý thông tin DN, thực hiện kiểm tra DN gần như không thực hiện đầy đủ... Do đó, đã làm hạn chế hiệu quả quản lý Nhà nước, gây rủi ro trên thị trường, dẫn đến tình trạng nhiều DN vi phạm, gian lận thuế, trốn thuế ngày càng nhiều”.
Trước bức xúc của dư luận về khâu cấp phép thành lập DN của Sở Kế hoạch - Đầu tư chưa chặt chẽ, dẫn đến hàng loạt DN “ma” đua nhau thành lập. Ông Võ Sỹ - Phó Giám đốc Sở Kế hoạch - Đầu tư thừa nhận: DN đăng ký thành lập DN theo Luật DN với quy trình thủ tục đơn giản hơn nhiều so với trước đây. Tuy nhiên, với chủ trương “tiền đăng, hậu kiểm” đã vô tình cho ra đời những “đứa con” có đứa tốt, đứa hư, có đứa không hiểu pháp luật hoặc hiểu nhưng cố tình vi phạm. Chủ trương này cũng đặt nặng về vấn đề hậu kiểm. Trong khi đó, lực lượng thanh tra của Sở Kế hoạch - Đầu tư chỉ có 7 người, lực lượng hậu kiểm 10 người (trong đó 4 người thanh tra xây dựng cơ bản, 6 người thanh tra DN). Tính ra mỗi người phải đảm trách khoảng 1 vạn DN. Với lực lượng quá mỏng như vậy, nên hằng năm thanh tra Sở Kế hoạch - Đầu tư chỉ tiến hành thanh tra một số DN mới thành lập có vốn lớn trên 100 tỷ đồng.
Trong công tác phối hợp giữa lực lượng Công an và cơ quan thuế. Mỗi năm Cục Thuế đều chuyển hàng trăm hồ sơ sang cơ quan Công an để tiếp tục điều tra gồm: hồ sơ của các DN bỏ trốn, bỏ địa chỉ kinh doanh, mang theo hóa đơn; mua bán hóa đơn bất hợp pháp; sử dụng chứng từ nộp tiền giả; trốn thuế, kinh doanh trái phép, sai chức năng; sử dụng giấy tờ giả thành lập công ty, ẩn lậu doanh thu…
Theo số liệu của Cục Thuế TP, từ tháng 10/2007 đến nay, cơ quan thuế chuyển 1.486 hồ sơ và cung cấp 2.142 thông tin cho Công an, nhưng số vụ xử lý hình sự chỉ có 11 vụ và xử lý hành chính 86 vụ. Trong khi đó, số liệu của cơ quan Công an TP thì cơ quan này đã thụ lý điều tra 640 vụ, trong đó khởi tố 86 vụ, xử lý hành chính 124 vụ và chuyển cơ quan khác (để xử phạt, truy thu thuế…) 394 vụ.
Về vấn đề này, Trung tá Nguyễn Ngọc Ánh - Phòng PC46 Công an TP Hồ Chí Minh cho biết: “Nguyên nhân của sự chênh lệch này là do không phải tất cả các hồ sơ, vụ việc do cơ quan Thuế chuyển cơ quan Công an đều thụ lý, xác minh. Cơ quan Công an chỉ thụ lý, điều tra xác minh (xem như tin báo tố giác tội phạm) đối với các vụ việc có dấu hiệu phạm tội hình sự và được thống kê thụ lý điều tra”. Trong thời gian qua, cơ quan Thuế đã chuyển cho cơ quan Công an nhiều nguồn tin tố giác tội phạm. Tuy nhiên phần lớn là những công ty mua bán hóa đơn và đã bỏ trốn...
Cần phối hợp tăng cường “hậu kiểm”
Hiện nay, khó khăn của ngành Thuế và Công an trong việc ngăn chặn tội phạm trong lĩnh vực thuế đó là thủ đoạn của các DN “ma” ngày càng tinh vi hơn, khi thấy động ở địa bàn này thì ngay lập tức chuyển sang địa bàn khác, gây khó khăn cho công tác xác minh, điều tra. Ngoài ra, các DN vi phạm có mối quan hệ rộng khắp cả nước, nhưng số lượng cán bộ điều tra lại quá ít nên nhiều vụ án chưa điều tra mở rộng được hoặc thời gian thụ lý giải quyết của cơ quan Công an kéo dài nên khi có kết quả xử phạt vi phạm hành chính thì DN đã… bỏ trốn. Vì vậy, để ngăn chặn tội phạm này, theo đề xuất của đại diện Cục Thuế TP thì cần có sự phối hợp kiểm tra, giám sát của các ngành từ khi DN mới phát sinh.
Theo đó, Sở Kế hoạch - Đầu tư cần kiểm tra năng lực của người đại diện trước pháp luật. Cơ quan Công an, chính quyền địa phương và cơ quan Thuế tiến hành xác minh địa điểm, trụ sở DN, quản lý chặt các hoạt động cho thuê nhà, thuê mặt bằng làm văn phòng và các điểm sản xuất kinh doanh của DN để kịp thời ngăn chặn, xử lý khi DN có dấu hiệu phạm tội. Đặc biệt, cần có sự hỗ trợ của các ngân hàng bằng biện pháp kiểm tra cách thức chuyển khoản thanh toán qua ngân hàng để tránh trường hợp một đối tượng thành lập nhiều DN liên kết nhau để mua bán hóa đơn.
Trung tá Nguyễn Ngọc Ánh cho rằng, mức hình phạt quy định hiện nay không tương xứng. Trước đây khi còn áp dụng Thông tư liên tịch 21/2004/TTLT-BCA-TANDTC-VKSNDTC, thì hành vi mua bán hóa đơn xử theo Điều 181 BLHS có khung hình phạt đến 20 năm. Tuy nhiên, ngày 20/11/2012, TAND Tối cao có Văn bản số 268/TANDTC – HS về việc “áp dụng điều luật đối với hành vi mua bán trái phép hóa đơn GTGT”, theo đó các hành vi mua bán hóa đơn GTGT không được áp dụng theo Thông tư liên tịch 21 mà xử lý theo Điều 164A có mức hình phạt cao nhất chỉ 5 năm. Đây là mức phạt quá nhẹ nên không có sức răn đe nên đề nghị tăng khung hình phạt cho phù hợp.
Tại Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện quy chế phối hợp đấu tranh phòng chống tội phạm trong lĩnh vực thuế, tổ chức đầu tháng 6/2013, Thiếu tướng Phan Anh Minh – Phó Giám đốc Công an TP nhận định: Tăng cường chỉ đạo sự thông thoáng đã đặt tin tưởng nhiều vào vấn đề hậu kiểm, nhưng thực tế lực lượng kiểm tra của các cơ quan không đủ để hậu kiểm. Có một số việc do không phối hợp tốt nên không phát hiện sớm các vi phạm.
Vì vậy, để giải quyết vấn đề đang tồn tại thì có 3 việc cần điều chỉnh: Thứ nhất: Trao đổi phối hợp thông tin phân làm 2 loại. Thông tin vi phạm về thuế thì cơ quan thuế giải quyết còn thông tin có dấu hiệu tội phạm về thuế thì cơ quan Công an, cơ quan điều tra giải quyết; Thứ 2 là thông tin cảnh báo, đề nghị Đội Kinh tế và Phòng PC46 là đầu mối tham mưu, điều phối thông tin cảnh báo này vì nguồn thông tin ở lực lượng Công an rất nhiều. Chúng ta liên thông 3 cửa đăng ký thành lập DN (Cơ quan Công an khắc, cấp dấu; cơ quan Thuế cấp mã số thuế) nhưng ta cảnh báo còn thấp; Thứ ba cần chấn chỉnh việc nhũng nhiễu của một số cán bộ hoạt động trong lĩnh vực này và cần chú trọng đến việc Giám định thuế
