Vấn nạn tàu không có đăng ký, đăng kiểm
Sông Hồng chảy qua địa phận Hà Nội dài gần 80km đang bước vào mùa khan cạn. Luồng lạch bị teo thắt, việc va chạm do tránh nhau của các tàu, thuyền cũng vì thế mà thường xảy ra. Theo Đội Thanh tra giao thông đường thủy, Thanh tra Sở GTVT Hà Nội thì với nhiều tàu, thuyền lớn vào 3 tháng mùa khan cạn họ thường chở 1/3 tải trọng, bởi nếu chở nặng rất dễ bị mắc cạn.
Kinh phí để trục vớt mỗi con thuyền này rất lớn, từ 100 đến 200 triệu đồng. Tuy nhiên, phương tiện chở quá tải, quá khổ hiện rơi vào nhiều các phương tiện nhỏ. Bất chấp mùa nước cạn, luồng lạch cực kỳ khó đi, nhưng họ vẫn chở vượt tải trọng. Vi phạm diễn ra phổ biến ở dọc tuyến sông Hồng từ địa phận Sơn Tây về đến huyện Từ Liêm.
Qua thống kê của Phòng CSGT đường thủy, Công an TP Hà Nội, từ đầu năm 2010 đến nay, số lượng phương tiện bị xử phạt gấp 1,5 lần so với cùng kỳ năm 2009. Đáng báo động là lỗi vi phạm chở quá tải chiếm tới 50% trên tổng số các loại vi phạm về Luật Giao thông đường thủy nội địa.
Phúc Thọ là địa phận cạn nhất trên dọc tuyến sông Hồng chảy qua Hà Nội, vào mùa này mỗi ngày ở đây có vài chục tàu thuyền bị mắc cạn, thậm chí còn bị đắm. Ông Đoàn Đức Quang, Đội trưởng Đội Thanh tra giao thông đường thủy cho biết: "Mặc dù chúng tôi đã tăng cường kiểm tra, xử lý nhưng vẫn còn nhiều phương tiện cũ nát, tự đóng rồi hạ thủy chuyên chở hàng hoá trên sông. Đây là mối nguy hiểm lớn đến trật tự ATGT đường thủy vì những con tàu này không có đăng ký, đăng kiểm".
Không chỉ phương tiện cũ nát, người điều khiển phương tiện không có bằng lái, không có máy trưởng hạng 3, lái tàu theo kinh nghiệm kiểu "cha truyền con nối" cũng đang là một vấn nạn đáng báo động. Từ 1/10 đến nay, tổ kiểm tra liên ngành theo Kế hoạch 164 của Công an thành phố và Sở GTVT đã xử lý gần 20 trường hợp phương tiện không có đăng ký, đăng kiểm và lái tàu chưa có chứng chỉ chuyên môn.
Vi phạm dọc tuyến sông
Dọc tuyến sông Hồng mùa khan cạn đang tồn tại rất nhiều vi phạm. Điển hình là hoạt động khai thác cát trái phép trong phạm vi hành lang bảo vệ luồng. Từ 1/10 đến nay, tổ kiểm tra liên ngành thành phố đã kiểm tra và xử lý gần 40 vụ khai thác cát đen trái phép.
Chế tài xử phạt vi phạm hành chính với hành vi khai thác cát trái phép là 7.500.000đ chưa đủ sức răn đe, bởi lợi nhuận từ việc khai thác cát trái phép rất lớn, nên có phương tiện vừa xử phạt xong ngày mai lại tiếp tục vi phạm.
Hà Nội có trên 100 bến bãi (cả có phép và không phép) và 38 bến đò ngang (90% là có phép, còn lại không phép hoặc không được gia hạn giấy phép). Tuy nhiên, việc mở bến thủy nội địa trái phép vẫn tiếp tục gia tăng. Từ tháng 9 đến hết tháng 11/2010, lực lượng Thanh tra giao thông đường thuỷ Hà Nội đã kiểm tra và xử phạt 8 trường hợp mở bến thủy nội địa khi chưa được cấp phép.
Đặc biệt, nhiều năm nay Hà Nội vẫn chưa xử lý dứt điểm được tình trạng người dân vạn đò chở sành sứ về tập kết tại kè Tứ Liên (kè cấm neo đậu), quận Tây Hồ. Mùa nước nổi thì họ vận chuyển hàng bằng tàu, thuyền, chở quá tải trọng, nhiều phương tiện chưa được đăng ký, đăng kiểm vào neo đậu bừa bãi.
Mùa khan cạn thì họ vận chuyển hàng bằng ôtô, xe máy về tập kết dưới thuyền rồi đưa đi bán lẻ ở các nơi. Thế là nơi đây hình thành một xóm vạn chài, vi phạm hành lang bảo vệ đê điều nghiêm trọng, khiến chính quyền địa phương rất đau đầu trong việc xử lý.
Theo ông Quang, Thanh tra GTVT và chính quyền địa phương đã xử lý hàng trăm lượt trường hợp vi phạm neo đậu nhưng họ vẫn tái phạm. Hơn nữa, trong chế tài xử phạt hành chính về TTATGT đường thủy lại không có quy định được giữ phương tiện khi neo đậu, đây là một rào cản rất lớn cho việc cưỡng chế vi phạm.
Ông Quang nhấn mạnh: "Rất nhiều chủ phương tiện khi vi phạm thường chây ỳ, đối phó với lực lượng chức năng như đánh pan máy (làm cho phương tiện không hoạt động được) rồi bỏ đi nơi khác, mặc kệ lực lượng kiểm tra với phương tiện vi phạm ở giữa sông. Trong khi ấy, việc kéo tàu vi phạm về nơi tạm giữ rất khó khăn, đặc biệt với các tàu tải trọng lớn từ 500 đến 700 tấn. Hiện nay, lực lượng TTGT cũng như CSGT đường thủy chưa có phương tiện lớn để lai dắt các tàu này, muốn kéo tàu vi phạm buộc phải thuê của các doanh nghiệp mà kinh phí thì khó khăn. Hơn nữa, Hà Nội đang rất khó khăn về bến bãi để tạm giữ phương tiện. Chẳng hạn vi phạm ở Đan Phượng nhưng phải kéo phương tiện lên tận Sơn Tây để giữ…".
Thiết nghĩ, để đảm bảo TTATGT đường thủy nội địa trên các tuyến sông, tránh xảy ra những tai nạn đáng tiếc, ngoài việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, rất cần sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương, đặc biệt các ban, ngành cần phải nghiên cứu nâng cao chế tài xử phạt đối với một số hành vi vi phạm Luật Giao thông đường thủy thì mới đủ tính răn đe
