100% ứng viên chuyên ngành văn học bị loại khỏi Giải thưởng Hồ Chí Minh và giải thưởng Nhà nước:

Áp tiêu chí của khoa học tự nhiên để xem xét khoa học xã hội có phù hợp?

“Tôi thật sự “sốc” trước kết quả của Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh (GT HCM), Giải thưởng Nhà nước (GTNN) về khoa học và công nghệ (KH&CN) đợt 5, khi nhiều tên tuổi lớn trong lĩnh vực khoa học lịch sử, khoa học nghiên cứu ngôn ngữ như “cây đại thụ” -GS. sử học Đinh Xuân Lâm, GS.TS Nguyễn Lai, GS. TS Đinh Văn Đức, Lê Quang Thiên, Trần Ngọc Thêm…cũng bị loại.”

Đó là tâm sự của GS.TS Lộc Phương Thủy, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước chuyên ngành văn học, thành viên Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng GT HCM, GTNN về KH&CN đợt 5.

Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng GT HCM, GTNN về KH&CN đợt 5 đã làm việc trong 2 ngày 6 và 7-8-2016. Quả là bất ngờ khi toàn bộ 12 ứng viên do Hội đồng Nhà nước chuyên ngành văn học đưa lên đều bị loại. 

Theo GS.TS Lộc Phương Thủy, các công trình, cụm công trình này là tâm huyết cả chục năm, có khi cả đời của các tác giả, như công trình “Lý luận phê bình và đời sống văn chương”  của PGS.TS Nguyễn Ngọc Thiện, “Văn học và văn hóa: Tiếp nhận và suy nghĩ” của PGS.TS Đinh Xuân Dũng, hay các công trình nghiên cứu của 2 nhà khoa học nữ tiêu biểu như “Văn học hiện đại Việt Nam và Nguyễn Công Hoan” của PGS.TS Lê Thị Đức Hạnh, “Văn học thiếu nhi Việt Nam” của PGS. TS Nguyễn Thị Thanh Vân …

Việc loại 100% ứng viên đã được bỏ phiếu qua 3 vòng xét duyệt (Hội đồng cơ sở, Viện Hàn lâm, Hội đồng Nhà nước chuyên ngành) cho thấy có những vấn đề chưa thật thuyết phục. 

Một trong những người bị loại, GS.TS Trần Ngọc Vương cho rằng, đó là hiện tượng không bình thường khi lần đầu tiên xảy ra. Những người được gửi lên Hội đồng cấp Nhà nước đều có số phiếu rất cao ở Hội đồng chuyên ngành, từ hơn 90% đến 100%, hầu hết các tác giả đều đã 70-80 tuổi và có nhiều cống hiến.

 Nhưng tiêu chuẩn xét giải lại áp tiêu chuẩn của khoa học tự nhiên (KHTN) cho khoa học xã hội (KHXH), trong khi, Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng GT HCM, GT NN về KH&CN đợt 5 có tới 19/23 người là ở lĩnh vực KHTN, mà chỉ những người cùng lĩnh vực mới biết nhau. “Chính tôi cũng không biết nhiều người nổi tiếng trong lĩnh vực KHTN.”- GS.TS Trần Ngọc Vương bày tỏ.

GS. Đinh Xuân Lâm –một tên tuổi lớn bị loại khỏi danh sách Giải thưởng Nhà nước

GS. Đinh Xuân Lâm –một tên tuổi lớn bị loại khỏi danh sách Giải thưởng Nhà nước 

GS.TS Trần Ngọc Vương cũng cho rằng có sự “kỳ thị” khi cho rằng KHXH có tính chính trị và biên giới. Trong khi nghiên cứu KHXH rất quan trọng, phải do chính giới KHXH Việt Nam làm, tìm ra phương pháp phục vụ cho xã hội Việt Nam, chứ nước ngoài không thể thay được. 

Không phủ nhận có sự chi phối chính trị đến kết quả nghiên cứu khoa học, trong một giai đoạn, bởi các nhà nghiên cứu cũng phải chịu sức ép. Bên cạnh đó, không có cuộc bầu chọn nào đòi tỉ lệ cao 90% trở lên, cũng không thể áp dụng dân chủ trong khoa học và nghệ thuật được.

Theo GS.TS Trần Ngọc Vương, thật vô lối khi người bỏ phiếu là những nhà khoa học lớn trong lĩnh vực của họ nhưng lại là zero trong lĩnh vực của chúng tôi. Những người được đưa lên Hội đồng cấp Nhà nước đều đã được lọc qua 3 vòng, lại bị sử dụng quyền bỏ phiếu một cách tùy tiện. 

Những người bầu phải chịu trách nhiệm về lá phiếu, phải đánh giá vì sao bỏ hay không bỏ phiếu. “Tôi từng có công trình công bố ở nước ngoài gây tranh luận ở Pháp hàng năm, sau được họ mời sang trao học hàm, nhưng những người trong Hội đồng đâu có biết, mà chỉ những người trong nghề mới biết.”

Vì thế, GS.TS Trần Ngọc Vương kiến nghị: Cần xem lại tiêu chí bầu và tỉ lệ bầu 90%, phải tính đến đặc thù của KHXH. Những người bầu phải hiểu được lĩnh vực mình bỏ phiếu, không thì không được bầu. Cung cách làm tùy tiện sẽ xúc phạm cả giới KHHX, khi 28/31 ứng viên ở lĩnh vực KHXH (riêng lĩnh vực văn học 12/12 tác giả), đều là những người có nhiều cống hiến, đã bị loại.

GS. TS Lộc Phương Thủy cho rằng, mấu chốt của vấn đề ở đây là do “vênh” về thước đo. Ở Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước có nguyên tắc là luôn tôn trọng kết quả của Hội đồng chuyên ngành, chỉ xem xét khi có khiếu kiện hoặc vấn đề về chính trị. Bởi hội đồng chuyên ngành biết rõ về nhau, nên đánh giá sẽ chuẩn hơn. Nếu không thế thì các Hội đồng chuyên ngành, Hội đồng cơ sở có giá trị gì?

GS.TS Đinh Xuân Dũng, tác giả của cụm công trình “Văn học và Văn hóa: tiếp nhận và suy nghĩ” cũng bị loại khỏi giải thưởng

GS.TS Đinh Xuân Dũng, tác giả của cụm công trình “Văn học và Văn hóa: tiếp nhận và suy nghĩ” cũng bị loại khỏi giải thưởng

Việc “áp” tiêu chí của KHTN vào để xem xét các công trình KHXH quả thật là không phù hợp, vì một đằng là mang giá trị vật chất, còn một đằng mang giá trị tinh thần. Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng GT HCM, GT NN về KH&CN không biết gì về các ứng viên, trong khi một số tiêu chí rất thiệt thòi cho bên văn học, mà yêu cầu lại phải đạt 90% số phiếu trở lên, là một thách đố quá lớn. 

Bởi vậy, mặc dù Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng GT HCM, GT NN về KH&CN đợt 5 xem xét khách quan, cụ thể, không có sự kỳ thị, hay ghét bỏ văn học, nhưng kết quả vẫn không như mong muốn chính là do bị “vênh” về thước đo ở 2 lĩnh vực.

Theo GS. TS Lộc Phương Thủy, để giải quyết vấn đề này, lý tưởng nhất là nên có 2 Hội đồng: Hội đồng KHTN và Hội đồng KHXH để xem xét, đồng thời, thay đổi tiêu chí đạt 90% số phiếu trở lên. Nếu không có chính sách tốt với những người làm văn học, thì vấn đề không phải chỉ là việc đạt hay không đạt giải thưởng, mà còn là thế hệ trẻ sẽ nhìn vào việc thực hiện đãi ngộ với các nhà KHXH, rồi bỏ bê việc học văn, học sử. 

Khi đó, ai sẽ ôm hồn đất nước được gửi gắm qua các công trình nghiên cứu về ngôn ngữ, văn học, tâm hồn con người, trong khi biết bao vấn đề văn hóa Việt Nam, văn học Việt Nam, những giá trị tinh thần rất lớn cần được giữ gìn, duy trì và phát huy? Đây mới là nguy cơ lớn và đáng sợ hơn nhiều, khi nó ở tương lai rất gần. 

Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng GT HCM, GT NN về KH&CN đợt 5 gồm 23 thành viên, do TS. Chu Ngọc Anh, Bộ trưởng Bộ KH&CN làm Chủ tịch Hội đồng. 3 Phó Chủ tịch Hội đồng là TS. Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN; GS.TS. Đỗ Trung Tá, Chủ nhiệm Chương trình nghiên cứu, đào tạo và xây dựng hạ tầng kỹ thuật công nghệ cao; GS.TS. Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam. 

Danh sách các tác giả và công trình bị loại khỏi giải:

1. GS Lê Phong Sừ (Phong Lê): Cụm công trình: Văn học hiện đại Việt Nam. (Giải thưởng Hồ Chí Minh).

2. GS- TS Đinh Xuân Dũng: Cụm công trình: Văn học và Văn hóa: tiếp nhận và suy nghĩ.

3. GS- TS Lê Văn Lân (Mã Giang Lân): Cụm công trình: -Thơ- Hình thành và tiếp nhận.Văn học hiện đại VN:Vấn đề và Tác giả; Những cấu trúc của Thơ.

4. PGS Vũ Đức Phúc: Cụm công trình: Những vấn đề tư tưởng và lịch sử văn học Việt Nam hiện đại.

5. PGS- TS Nguyễn Ngọc Thiện: Cụm công trình: Lý luận phê bình và đời sống văn chương.

6. PGS- TS Lê Thị Đức Hạnh: Cụm công trình: Văn học Việt Nam hiện đại và Nguyễn Công Hoan.

7. GS-TS Trần Ngọc Vương: Cụm công trình: - văn học VN dòng riêng giữa nguồn chung, Nhà nho tài tử và văn học Việt Nam.

8. PGS- TS Lê Đình Cúc: Cụm công trình:  Văn hóa và văn học Mỹ.

9. GS Nguyễn Hải Hà: Cụm công trình: Tinh hoa văn học Nga- Khám phá và thưởng thức.

10. PGS- TS Lê Nguyên Cẩn: Cụm công trình: Balzac (văn học Pháp).

11. PGS- TS Lê Huy Tiêu: Cụm công trình:  Tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ cải cách mở cửa; Cảm nhận mới về văn hóa và văn học Trung Quốc.

12. PGS- TS Nguyễn Thị Thanh Vân (Vân Thanh): Cụm công trình: Văn học thiếu nhi Việt Nam

Thanh Hằng

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.