Câu chuyện khai thác cát sỏi sông Lô trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang thực sự đang rất nóng. Trước sự việc đang diễn ra ở khu vực xã Cấp Tiến (huyện Sơn Dương) và xã Đội Bình (huyện Yên Sơn) đã có việc người dân ở xã Sầm Dương (huyện Sơn Dương) phải đốt đuốc, lập lán trại dã chiến để xua đuổi tàu cuốc khai thác sát bờ làm sạt lở đất hoa màu của người dân. Tại sao các doanh nghiệp lại có thể ngang nhiên cho tàu cuốc đâm thẳng vào bờ khai thác bất chấp các quy định về khai thác cát sỏi lòng sông? Điều này cho thấy, việc cấp phép và quản lý khai thác cát sỏi của địa phương thực sự có vấn đề.
Đem những bức xúc của người dân tìm gặp các cơ quan chức năng tỉnh Tuyên Quang, PV đã tìm được câu trả lời cho sự việc trên. Tìm hiểu từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang (đơn vị được UBND tỉnh Tuyên Quang đại diện trả lời về việc khai thác cát sỏi trên địa bàn), hiện trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang có 9 doanh nghiệp được cấp phép khai thác khoáng sản và giấy phép còn hiệu lực. Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết, các doanh nghiệp này đã có đầy đủ hồ sơ và thủ tục theo quy định của pháp luật về khai thác cát sỏi. Ranh giới khai thác cách bờ tối thiểu là 50m được xác định bằng các điểm góc có tọa độ xác định trên bản đồ khu vực khai thác kèm theo giấy phép. Ông Nguyễn Mạnh Tiến, Chánh văn phòng Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang cho biết, các doanh nghiệp chấp hành tốt các quy định của pháp luật và nội dung giấy phép khai thác được cấp.
Khai thác cát sỏi sông Lô trên địa bàn Tuyên Quang đang gây bức xúc cho người dân.
Tuy nhiên, tìm hiểu từ Công ty Hiệp Phú (doanh nghiệp đang khai thác cát sỏi gây bức xúc cho người dân khu vực xã Đội Bình, huyện Yên Sơn), đại diện doanh nghiệp này khẳng định đơn vị này không làm sai, bởi trong giấy phép khai thác do tỉnh Tuyên Quang cấp không hề có quy định nào phải khai thác cách bờ bao nhiêu. Cụ thể, theo giấy phép khai thác do ông Phạm Minh Huấn, thời điểm đó là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang ký, được đăng ký tại Sở Tài nguyên và Môi trường thì Công ty Hiệp Phú được cho phép khai thác cát sỏi lòng sông Lô thuộc địa bàn xã Cấp Tiến, xã Đông Thọ (huyện Sơn Dương) và xã Đội Bình (huyện Yên Sơn) với diện tích khai thác 56,92ha, trực lượng mở 2.132.408m3, công suất khai thác 49.000m3/năm, thời hạn khai thác đến ngày 12/7/2015. Tuy nhiên, trong phần trách nhiệm của Công ty Hiệp Phú lại chỉ ghi chung chung về các quy định như đúng tọa độ, diện tích, trữ lượng. Ông Phạm Quang Hiệp, Giám đốc Công ty Hiệp Phú khẳng định, giấy phép không quy định cách bờ bao nhiêu mét, chiếu theo tỷ lệ bản đồ thì có chỗ chỉ cách bờ 40m, có chỗ chỉ 20m.
Phải chăng chính việc quy định mập mờ này, mà doanh nghiệp đã cho tàu khai thác sát vào chân bờ gây sạt lở đất bãi hoa màu của người dân gây bức xúc, ảnh hưởng đến an ninh trật tự. Sự việc này, PV đã chứng kiến tận mắt tại khu vực thôn Cây Si, xã Cấp Tiến (huyện Sơn Dương) khi tàu cuốc khai thác cách bờ chỉ khoảng 20m.
Ông Nguyễn Mạnh Tiến, Chánh văn phòng Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang cho biết, công tác kiểm tra hoạt động khai thác cát, sỏi trên sông Lô được thực hiện thông qua các kế hoạch kiểm tra, thanh tra hằng năm, chỉ kiểm tra đột xuất khi có yêu cầu. Đến đây câu hỏi đặt ra là phải chăng công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra của địa phương quá lỏng lẻo, dẫn đến việc doanh nghiệp mới có thể ngang nhiên khai thác sát bờ? Sự việc trên PV đã chứng kiến vào trưa 23/8 tại khu vực xã Cấp Tiến (huyện Sơn Dương). Tàu cuốc ngang nhiên cắm thẳng vào chân bờ khai thác mà không gặp phải bất cứ sự kiểm tra, hay ngăn cản nào từ phía các cơ quan chức năng.
Trao đổi với ông Trần Văn Khánh, Bí thư Chi bộ, kiêm Trưởng thôn Chiến Thắng, xã Đội Bình (huyện Yên Sơn), ông Khánh thừa nhận việc khai thác cát sỏi ở đây gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự ở khu vực này. Sự việc nghiêm trọng đến mức dẫn đến cả tình trạng một số đối tượng dùng dao kiếm để gây thương tích và có người phải đi viện, lực lượng Công an đã phải có mặt để xử lý. Đáng nói là sự việc này không chỉ diễn ra một lần. Theo lời ông Khánh, không chỉ có việc xô xát giữa người dân và các tàu khai thác cát mà còn có hiện tượng tranh giành bến bãi cũng đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự tại địa phương.
Ông Đàm Văn Hợi, Chủ tịch UBND xã Đội Bình cũng thừa nhận việc tranh giành khai thác, xô xát giữa các tàu và người dân ảnh hưởng đến an ninh trật tự ở địa phương. Ông Hợi cho biết, hiện Công an huyện Yên Sơn đang thụ lý một vụ chém người liên quan đến khai thác cát ở đây. Vụ việc này diễn ra giữa các đối tượng làm tàu cuốc với nhau và có hiện tượng thuê cả dân “xã hội đen” tham gia. Hiện, Công an huyện đã bắt được đối tượng. UBND xã Đội Bình còn thường xuyên phải cử lực lượng Công an xã xuống để giải quyết xô xát giữa người dân ra đẩy đuổi tàu khai thác. Ông Hợi cũng thừa nhận việc tàu khai thác cát gây ảnh hưởng đến môi trường, thiên nhiên và gây sạt lở nên gây bức xúc cho bà con nhân dân. UBND xã đã có ý kiến với UBND huyện, Sở Tài nguyên và Môi trường. Xã cũng chỉ có thể có ý kiến kiến nghị bởi xã không có chức năng để giải quyết vấn đề.