Đợt kiểm tra đầu tiên liên quan đến kỹ thuật và PCCC trên tàu, sau đó TP đề nghị Bộ GTVT kiểm tra kỹ thuật, an toàn… phát hiện hàng trăm lỗi khiếm khuyết về kỹ thuật trên nhiều tàu cánh ngầm nên đề nghị tiếp tục tạm ngưng hoạt động để các chủ tàu, doanh nghiệp khắc phục sau đó mới quyết định cho hoạt động trở lại. Mới đây, vào ngày 3/5, ba DN vận tải hành khách tàu cao tốc cánh ngầm tuyến TP Hồ Chí Minh - Vũng Tàu cho biết đang tập hợp chữ ký của CB, CNV kêu cứu các cơ quan chức năng để cho phép tàu hoạt động trở lại.
Năm 1993, tàu cao tốc cánh ngầm lần đầu tiên xuất hiện trên tuyến đường sông từ cảng Bạch Đằng đi Vũng Tàu chỉ 1 giờ 25 phút, rút ngắn quãng đường bộ trên 3 giờ (khoảng 125km), xe chạy đã thu hút và hấp dẫn khách hàng đi từ TP Hồ Chí Minh đến Vũng Tàu và ngược lại. Nhanh, an toàn, tiện nghi là những tiêu chí quyết định cho loại hình vận tải mới này. Các doanh nghiệp đã nhập nhiều tàu đã qua sử dụng tại các nước thuộc Liên Xô cũ, có niên hạn sử dụng từ thập niên 60-70 thế kỷ trước.
Theo thống kê của Sở GTVT TP Hồ Chí Minh đã có 22 chiếc tàu khách cánh ngầm đăng ký hoạt động tại tuyến này, cho dù giá vé khá cao, nhưng thu hút một lượng lớn hành khách, nhất là trong các dịp nghỉ lễ, tết, công vụ, công tác đòi hỏi nhanh, an toàn. Theo tính toán thống kê, bình quân 1 năm đội tàu cánh ngầm vận chuyển được hơn 900 ngàn lượt hành khách với khoảng 6.000 - 6.500 lượt tàu hoạt động, do đó đã giảm tải cho giao thông đường bộ từ TP Hồ Chí Minh đi Vũng Tàu và ngược lại. Thế nhưng, khi đưa vào vận hành về ATGT cơ quan chức năng cũng đã phát hiện nhiều bất cập và mất an toàn như ý kiến của Bộ trưởng Đinh La Thăng: 12 tàu cao tốc cánh ngầm phải tạm ngừng hoạt động do quá cũ, không có khả năng sửa chữa, khôi phục.
Tính đến cuối 1/2014, trên tuyến vận tải TP Hồ Chí Minh - Vũng Tàu chỉ còn 10 tàu đang hoạt động, trong đó có 8 tàu trên 20 tuổi, còn lại là 19, 18 tuổi. Đáng quan tâm, trong số 10 tàu đang hoạt động, có 9 tàu đã được hoán cải thay máy chính mới. Theo một tài công cho biết, mỗi tàu đều “kèm” theo một số máy móc, phụ tùng, thiết bị thay thế khi gặp trục trặc kỹ thuật. Tuyến giao thông từ TP Hồ Chí Minh đến bãi trước Vũng Tàu chủ yếu trên sông, băng qua khu vực Rừng Sác, nhưng từ cửa Gành Rái vượt biển vào bến luôn đầy sóng gió, ngược sóng và không lường các nguy cơ, hiểm họa rập rình về ATGT đường thủy nội địa. Bất cập lớn nhất là hầu hết các tàu nhập về đều đã qua sử dụng và được thiết kế chạy trên sông châu Âu tại các nước Liên Xô cũ.
Tuy hành trình dài 77km, có 22km chạy trên vịnh Gành Rái khoảng 20 phút, nhưng trên tuyến hành trình có mật độ phương tiện vận tải biển, thủy nội địa cao và nhiều phương tiện khai thác thủy sản hoạt động nên rất nguy hiểm, đan xen có nhiều nhánh sông tạo ra dòng lưu tốc lớn, biên độ triều chênh lệch gần 2m. Trên đoạn vịnh Gành Rái vào lúc gần tối hoặc thời tiết xấu, sóng to, gió lớn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất ATGT, khi có sự cố khả năng ứng cứu rất khó khăn.
Thực tế cho thấy, từ giữa năm 2007 đến hết năm 2013 đã có 38 sự cố, tai nạn liên quan đến tàu cao tốc cánh ngầm, trong đó có 2 vụ TNGT nghiêm trọng làm chết 2 người và chìm 1 phương tiện, 6 vụ xảy ra do thuyền trưởng không làm chủ được tốc độ va chạm với phương tiện khác. Thế nhưng, các DN vận tải tàu cánh ngầm vin vào cớ kêu cứu: khi bị cấm hoạt động mấy tháng qua, người lao động lao đao, các DN thua lỗ phải đi vay mượn, thế chấp giải quyết các chế độ cho CB CNV…
Theo ông Nguyễn Văn Thuấn, Vụ trưởng Vụ ATGT (Bộ GTVT), Trưởng đoàn kiểm tra điều kiện an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của tàu cao tốc cánh ngầm vừa qua đã cho biết, đoàn kiểm tra phát hiện 254 khiếm khuyết ở 8 tàu được kiểm tra. Theo đó, những khiếm khuyết trên nếu có khắc phục được cũng chỉ mang tính tạm thời, không ổn định và không đồng bộ do tàu quá cũ, sửa chữa nhiều lần. Đây là nguy cơ lớn đối với trật tự ATGT đường thủy, đặc biệt là các nguy cơ liên quan đến an toàn phòng cháy, chữa cháy như những khiếm khuyết về hệ thống máy và điện.
Còn nhớ, ông Trần Minh Sanh, Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã không ít lần ký văn bản kiến nghị Bộ GTVT, Cục Đường thủy nội địa Việt Nam cho phép dừng hoạt động tàu cao tốc cánh ngầm, nhất là loại 1 máy để đảm bảo an toàn tính mạng cho hành khách cũng như ngăn chặn những thảm họa có thể xảy ra khi sức chở của loại tàu này từ 75 - hơn 120 hành khách. Lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng cho biết, đợt kiểm tra kỹ thuật đối với đội tàu cánh ngầm là đợt kiểm tra đặc biệt. Cục Đăng kiểm Việt Nam chỉ đạo các đơn vị đăng kiểm tập trung nguồn lực để kiểm tra kỹ hơn, siết chặt đăng kiểm đối với tất cả các hạng mục an toàn nhằm giảm tối đa nguy cơ tai nạn, sự cố kỹ thuật với các tàu đang hoạt động trên các tuyến đường thủy khác.
Qua kiểm tra phát hiện tổng số 254 khiếm khuyết ở 8 tàu được kiểm tra. Trong đó, có 77 khiếm khuyết ở khoang két; 47 khiếm khuyết ở các hệ thống, thiết bị phục vụ máy, máy bơm; 26 khiếm khuyết ở buồng, khoang chở khách; 17 khiếm khuyết ở bệ đỡ hệ trục. Riêng với tàu Greenline 1 (hết hạn đăng kiểm ngày 10/2/2014) có 64 khiếm khuyết; tàu Vina Express 2 (hồ sơ đăng kiểm hết hiệu lực) có 51 khiếm khuyết; tàu có ít khiếm khuyết nhất là Petro Express 5 có 15 khiếm khuyết, các tàu còn lại có từ 20 đến 28 khiếm khuyết.
Từ cuối tháng 4/2014, ba doanh nghiệp đã gửi văn bản kiến nghị lên Thủ tướng Chính phủ cho phép tàu cánh ngầm tuyến TP Hồ Chí Minh - Vũng Tàu tiếp tục hoạt động trở lại. Việc khắc phục các lỗi kỹ thuật, khiếm khuyết là điều kiện tiên quyết đảm bảo an toàn, an ninh cho hoạt động đường thủy phương tiện tàu cao tốc cánh ngầm
