An Giang: Chim phượng hoàng tan tác

Năm 1951, khi thực hiện tác phẩm biên khảo "Nửa tháng trong miền Thất Sơn", nhà văn Thoại Văn Hầu cho rằng núi Cô Tô (còn gọi núi Tô) là hòn núi đẹp nhất vùng Thiên Cấm Sơn vì có sự hiện diện của các loài danh mộc như sao, sến, gõ, giáng hương… và loài lông vũ xinh đẹp, quý hiếm có tên "phụng hoàng".

Không cưỡng nổi lực hấp dẫn của loài chim được tiền nhân khẳng định "nữ hoàng rừng xanh", từ TP HCM, chúng tôi có cuộc hành trình gần 300km đến huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang với hy vọng được mục diện.

Dừng chân tại chợ Tri Tôn, chúng tôi được ông Nguyễn Văn Hảo, người có hơn nửa thế kỷ sống trên núi Tô cho biết, theo tính toán của người xưa, ngọn núi này có tên Khmer là Phnôm Ktô, cao 614m, tổng diện tích 2.330 mẫu. Sau năm 1975, các nhà địa chất đo lại thấy núi dài 5.800m, rộng 3.700m.

"Các chú cứ theo đường tỉnh 943, chạy băng qua các xóm làng khoảng 20km là sẽ đụng núi, từ đó hỏi đường lên hồ Soài So rồi quẳng xe lại, cứ thế mà dấn bộ trên con đường bậc thang là đụng đỉnh núi". Nhiệt tình chỉ dẫn đường đi rồi, ông Hảo, tâm sự: "Nghe các cụ nói do núi có hình dáng cái tô lật úp nên đặt tên núi Tô".

Trên đường đi, chúng tôi ghé thăm chùa Nam Quy (xã Châu Lăng) và được ông Thạch Minh, phật tử, kể chuyện, lúc sinh thời, cố hòa thượng trụ trì chùa là Châu Sum không chỉ có biệt tài cứu hơn 1.000 người bị rắn độc cắn mà còn rất am hiểu về gốc tích các địa danh vùng Cấm Sơn. Ông Minh giọng nghiêm nghị: "Hòa thượng có lần giải thích Cô Tô ngày trước là nơi được nhiều loài chim quý hiếm cư trú, đặc biệt là phượng hoàng đất nên người xưa đã lấy tên chim đặt tên cho núi là Phụng Hoàng Sơn".

Ông Minh mô tả: "Không chỉ đẹp, phượng hoàng là loài có nhiều đặc tính kỳ lạ. Chúng là loài chim rất chung thủy vì trong cả một vòng đời, dù có bay đi đâu xa nhưng khi đến mùa giao phối thì con đực và con cái lại tìm về bên nhau. Đến lúc chim cái sinh đẻ, nó tìm một hốc cây nằm luôn trong ấy, trút cả bộ lông xinh đẹp lót ổ cho con nằm. Còn con chim trống thì làm nhiệm vụ kiếm đất sét bít tổ, chỉ chừa một lỗ nhỏ vừa đủ để "sủ" thức ăn vào cho chim cái".

Chúng tôi tỏ ra lạ lẫm với từ "sủ" thì ông Minh giải thích: "Không như các loài chim khác có tập tính đút mồi, mớm mồi cho con, chim phượng hoàng đất có kiểu cho ăn rất đặc biệt. Sau khi đi cướp trứng hoặc bắt chim non của các loài khác nuốt vào diều, con trống về tổ đổ hết thức ăn vào miệng con cái nhìn cứ tưởng chúng đang hôn nhau. Chim mẹ tùy lượng thức ăn tiếp nhận mà sủ cho con ăn theo cách đặc biệt này".

Môi trường tự nhiên bị con người hủy hoại là một trong những nguyên nhân khiến chim phượng hoàng biến mất.

Môi trường tự nhiên bị con người hủy hoại là một trong những nguyên nhân khiến chim phượng hoàng biến mất.

Xuyên suốt Phụng Hoàng Sơn, chúng tôi chỉ gặp được loài chim phượng hoàng qua lời kể của các bậc cao niên và những cú lắc đầu của thế hệ hậu bối. Anh Châu Sa Run, trưởng Ban Tư pháp xã Cô Tô tâm tình, năm nay anh ngoài 30 tuổi nhưng chỉ biết con chim phượng hoàng qua lời kể của ông nội. "Ông nói nó đẹp lắm nhưng mình chưa từng gặp bao giờ".

Anh Lý Văn Tâm, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Núi Tô chỉ biết đó là loài chim quý hiếm, hiếm đến độ nhiều năm trời bám núi bám rừng anh vẫn chưa từng có cơ hội giáp mặt.

Chúng tôi liên lạc với anh Trần Ngọc Rạng - Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Trà Sư. Anh Rạng kể: "Trước đây tôi có đôi lần gặp loài chim này nhưng khoảng 1 năm trở lại đây thì chẳng thấy. Do là giống chim quý hiếm nên chúng bị săn lùng ráo riết".

Cũng theo các anh kiểm lâm, Phụng Hoàng Sơn vắng bóng loài chim phượng hoàng là do môi trường sống của chúng bị hủy diệt nghiêm trọng. Áp lực di dân, nạn phá rừng, nạn đào đá không chỉ ở núi Tô mà còn khắp các vùng núi Thiên Cấm Sơn… đã khiến loài chim phượng hoàng không dám ngụ trên vùng đất từng được mệnh danh là thiên đường của chúng.

Sách đỏ Việt Nam cũng đưa phượng hoàng đất vào danh sách cứu nguy nhưng điều đó chẳng thể cứu vãn được tình hình. Nếu còn sống và biết được sự thật này, hẳn nhà văn Thoại Văn Hầu buồn lắm!

                        Một số địa danh mang tên chim phượng hoàng

Dấn thân tìm hiểu loài chim nữ hoàng, chúng tôi phát hiện thêm điều kỳ thú khi biết không chỉ huyện Núi Tô có núi Phụng Hoàng mà tại nhiều địa phương khác cũng lấy tên chim đặt tên núi: Như núi Phượng Hoàng ở huyện Võ Nhai (tỉnh Thái Nguyên), núi Phượng Hoàng ở xã Văn An (huyện Chí Linh, Hải Dương) vốn là nơi thầy giáo - trung thần Chu Văn An sống những năm tháng cuối đời. Ngoài ra còn có núi Phượng Hoàng thuộc thành phố Vinh - nơi Nguyễn Huệ xây dựng Phượng Hoàng Trung Đô vào năm 1788. Tại địa phận giáp ranh giữa 2 tỉnh Khánh Hòa và Đắk Lắk còn có đèo Phượng Hoàng nằm trên quốc lộ 26. Tại Đà Lạt, núi Phượng Hoàng được nhiều người biết đến vì là nơi tọa lạc Thiền Viện Trúc Lâm.

Thành Dũng – Nguyễn Sỹ

Các tin khác

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Hôm nay (20/5), ông Nguyễn Hùng Dũng, Chủ tịch UBND xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk đã ký văn bản chỉ đạo Công an, Quân sự cùng các phòng, ban, mặt trận, tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương và Đồn biên phòng An Hải tăng cường các biện pháp bảo vệ các loài động vật biển.

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Với kết quả 6/6 học sinh đoạt giải, trong đó có 2 huy chương Vàng (HCV),  4 huy chương Bạc (HCB), đội tuyển Olympic Tin học Việt Nam xuất sắc đứng thứ 2 toàn đoàn (đồng hạng với Nhật Bản) sau đội tuyển Nga đứng thứ nhất. Thành tích này giúp Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu trong khu vực Đông Nam Á.

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư


Thành phố Hà Nội dự kiến khi thực hiện cải tạo, xây lại nhà chung cư, người dân được lựa chọn một trong 4 hình thức gồm tái định cư tại chỗ, nhận nhà ở tái định cư tại địa điểm khác, nhận tiền bồi thường hoặc kết hợp nhận nhà và tiền. Đáng chú ý, căn hộ tái định cư được bố trí có diện tích, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn hoặc tương đương căn hộ cũ. 

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Theo Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam Nguyễn Tường Lâm, chương trình Tỏa sáng Nghị lực Việt đã vinh danh 98 tấm gương thanh niên khuyết tật tiêu biểu, đã hỗ trợ 10 dự án khởi nghiệp xuất sắc của thanh niên khuyết tật với tổng kinh phí 500 triệu đồng.

Trồng hàng nghìn cây mai anh đào trong rừng

Hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026) và hưởng ứng Festival Hoa Đà Lạt – Lâm Đồng lần thứ XI năm 2026, ngày 19/5, tại tiểu khu 144B, UBND phường Lâm Viên – Đà Lạt (Lâm Đồng), đã long trọng tổ chức lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”.

 Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Cùng với việc tư vấn hướng dẫn 4 người dân bị con chó nghi dại tấn công ở khu phố Phước Bình Bắc, phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk, lực lượng chức năng ở phường này đang tìm kiếm những người đã tiếp xúc và những con vật khác có liên quan đến một con chó đã bị đập chết ở khu phố Lộc Đông, có kết quả xét nghiệm dương tính với virus dại.

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Suốt hàng chục năm qua, đã có hàng nghìn người dân thuộc đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi A Lưới và Nam Đông (TP Huế) tình nguyện mang họ Bác Hồ kể từ ngày Bác Hồ qua đời vào năm 1969. Trong thời kỳ kháng chiến, học tập và làm theo lời Bác dạy, đồng bào các dân tộc mang họ Bác Hồ đã gan dạ, dũng cảm giết giặc, góp sức giải phóng quê hương, nhiều người trong số đó trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND). Ngày nay, đồng bào các dân tộc trên dãy Trường Sơn ở phía Tây của TP Huế tiếp tục nỗ lực thi đua lao động sản xuất để xây dựng cuộc sống mới.

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống của người dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk ngày càng được nâng cao, kéo theo nhu cầu sở hữu và sử dụng ô tô tăng mạnh. Cùng với đó là các xưởng sửa chữa, bảo dưỡng ô tô xuất hiện ngày càng nhiều đã thải ra một lượng lớn chất thải nguy hại, gây nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường.

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Vì vậy, cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này.

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Ngày 19/5, Công an xã Phú Giáo (TP Hồ Chí Minh) kêu gọi những người từng thực hiện dịch vụ xâm lấn tại Thẩm Mỹ Bee Hin hãy trình báo để phục vụ công tác xác minh, xử lý vụ việc.

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Ngày 19/5, Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và Quản lý bảo vệ rừng Đắk Lắk (Trung tâm Bảo tồn voi) cho biết, một con voi nhà nặng khoảng 4,6 tấn, ở xã Buôn Đôn vừa được phát hiện chết trong rừng chưa rõ nguyên nhân.

Đại học Kinh tế Quốc dân có tân Giám đốc

Đại học Kinh tế Quốc dân có tân Giám đốc

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hoàng Minh Sơn vừa có Quyết định bổ nhiệm PGS.TS Bùi Đức Thọ, nguyên Chủ tịch Hội đồng Đại học Kinh tế Quốc dân làm Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhiệm kỳ 2026-2030.