95% dân số có thể tiếp cận sân bay trong phạm vi 100km

Tờ trình cũng nêu rõ, giai đoạn 2021 – 2030 sẽ ưu tiên tập trung đầu tư một số CHK lớn, đóng vai trò đầu mối tại vùng Thủ đô Hà Nội (CHK Nội Bài) và vùng TP Hồ Chí Minh (CHK Tân Sơn Nhất và Long Thành); từng bước nâng cấp và khai thác có hiệu quả 22 CHK hiện hữu, đầu tư 6 CHK mới để nâng tổng số CHK của cả nước đưa vào khai thác lên 28 CHK, tổng công suất thiết kế hệ thống CHK đáp ứng khoảng 278 triệu hành khách, đảm bảo trên 95% dân số có thể tiếp cận tới CHK trong phạm vi 100km.

Cùng đó, tờ trình của Bộ GTVT cũng đề cập đến việc đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng, thiết bị quản lý bay theo hướng đồng bộ, hiện đại, ngang tầm khu vực, đáp ứng nhu cầu vận tải. Từng bước đầu tư các trung tâm logistics, trung tâm đào tạo, huấn luyện bay, bảo dưỡng sửa chữa máy bay và hệ thống trang thiết bị bảo đảm hoạt động bay. Theo đó, nhu cầu vốn đầu tư phát triển hệ thống CHK đến năm 2030 khoảng 400.000 tỷ đồng (chiếm khoảng 22% nhu cầu vốn đầu tư toàn ngành), được huy động nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn ngoài ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Quy hoạch cũng hoạch định rõ, thời kỳ 2021-2030, mạng cảng hàng không (CHK) được quy hoạch theo mô hình trục nan với 2 đầu mối chính tại khu vực Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, hình thành 28 CHK bao gồm 14 CHK quốc tế (Vân Đồn, Cát Bi, Nội Bài, Thọ Xuân, Vinh, Phú Bài, Đà Nẵng, Chu Lai, Cam Ranh, Liên Khương, Long Thành, Tân Sơn Nhất, Cần Thơ và Phú Quốc);14 CHK quốc nội (Lai Châu, Điện Biên, Sa Pa, Nà Sản, Đồng Hới, Quảng Trị, Phù Cát, Tuy Hòa, Pleiku, Buôn Ma Thuột, Phan Thiết, Rạch Giá, Cà Mau và Côn Đảo); Cùng đó, vẫn duy trì vị trí quy hoạch CHK quốc tế Hải Phòng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 640/2011 để thay thế cho CHK quốc tế Cát Bi giai đoạn sau năm 2030.

Tờ trình cũng đề xuất danh mục dự án quan trọng quốc gia, dự án ưu tiên đầu tư. Cụ thể, sẽ đầu tư xây dựng mở rộng, nâng cấp các CHK quốc tế lớn đóng vai trò đầu mối như: Xây dựng CHK quốc tế Long Thành giai đoạn 1 đạt công suất 25 triệu hành khách/năm; Xây dựng nhà ga T3 - CHK quốc tế Tân Sơn Nhất đạt công suất 20 triệu hành khách/năm; Mở rộng nhà ga T2 - CHK quốc tế Nội Bài (nâng công suất lên 15 triệu hành khách/năm); Xây dựng đường cất hạ cánh số 3, nhà ga T3 – CHK quốc tế Nội Bài về phía Nam của Cảng;...

Cùng đó, sẽ đầu tư xây dựng mở rộng, xây dựng mới các CHK tại vùng sâu, vùng xa, vùng núi, hải đảo như: Điện Biên, Côn Đảo, Sa Pa, Pleiku...; Đầu tư xây dựng, mở rộng các CHK bảo đảm quốc phòng - an ninh như: Xây dựng khu bay và khu hàng không dân dụng CHK Phan Thiết, Thọ Xuân; Mở rộng các CHK đáp ứng nhu cầu vận tải: Phú Bài, Đồng Hới, Cát Bi, Vinh, Đà Nẵng, Chu Lai, Phù Cát, Cam Ranh, Liên Khương...

Để thực hiện quy hoạch, Bộ GTVT đề xuất nghiên cứu điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện các quy định của pháp luật (Luật và các Nghị định liên quan) để có thể huy động nguồn vốn ngoài ngân sách đầu tư theo phương thức nhượng quyền đầu tư, khai thác CHK; Nghiên cứu xây dựng cơ chế đầu tư xây dựng công trình kết cấu hạ tầng CHK, công trình bảo đảm hoạt động bay, phục vụ dùng chung hàng không dân dụng và quân sự trên đất do quốc phòng quản lý; Nghiên cứu xây dựng cơ chế chuyển sân bay chuyên dùng thành CHK quốc nội khi sân bay chuyên dùng có nhu cầu khai thác các chuyến bay thường lệ và có cơ sở hạ tầng đảm bảo phục vụ hành khách công cộng.

Đáng chú ý, về giải pháp về huy động vốn đầu tư, đối với CHK mới, Tờ trình nêu rõ sẽ huy động tối đa nguồn vốn của xã hội đầu tư theo phương thức đối tác công tư. Giao UBND các tỉnh, thành phố có quy hoạch CHK mới là cơ quan có thẩm quyền để huy động, cân đối nguồn lực và tổ chức thực hiện đầu tư. Đối với CHK hiện đang khai thác: nghiên cứu xây dựng cơ chế phân cấp quản lý các CHK để địa phương có thể huy động nguồn lực đầu tư nâng cấp, mở rộng các CHK phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Riêng các CHK quan trọng quốc gia, các CHK có hoạt động quân sự chiến lược về quốc phòng, an ninh và các CHK khu vực biên giới, hải đảo sẽ ưu tiên sử dụng nguồn lực của Nhà nước (doanh nghiệp nhà nước và ngân sách nhà nước) để đầu tư.

Trước đó, cuối quý I năm 2021, sau một thời gian ngắn lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương về dự thảo quy hoạch nêu trên, Bộ GTVT nhận được khá nhiều đề xuất xây dựng sân bay như tỉnh Ninh Bình; Bắc Giang, Ninh Thuận, Hà Giang…

Trong bối cảnh ngành hàng không đang gánh chịu hàng loạt tác động tiêu cực từ đại dịch COVID-19, đề xuất của nhiều địa phương đã gây ra nhiều tranh luận. Dù ủng hộ việc ra đời các sân bay nhỏ là nhằm hỗ trợ cho phát triển kinh tế-xã hội của địa phương và của vùng nhưng theo TS. Trần Quang Châu, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ hàng không Việt Nam, nếu tính chi li, việc xin xây dựng và phát triển ồ ạt các sân bay hiện nay là chưa hợp lý, nhiều địa phương đề nghị mở sân bay là không phù hợp.