70% số người đang nộp thuế được “thoát” thuế thu nhập cá nhân

Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai cho biết: Dự thảo luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2012 và sẽ có hiệu lực từ 1/7/2013. Theo đó, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế được tăng lên 9 triệu đồng. Nói cách khác, khởi điểm chịu thuế TNCN là 9 triệu đồng/tháng. Bộ Tài chính tính toán rằng sẽ có 70% số người đang nộp thuế TNCN hiện nay sẽ ra khỏi diện phải nộp thuế này, tương đương 2,6 triệu người trên tổng số 3,8 triệu đang nộp thuế, và như vậy chỉ còn 1,2 triệu người nộp thuế.

Thoát nộp thuế, nhiều người thở phào

Chị Lương Bích Hạnh, nhà ở Thanh Xuân (Hà Nội) chia sẻ: cả gia đình chị rất vui mừng khi đón nhận thông tin tăng mức khởi điểm chịu thuế thu nhập cá nhân lên 9 triệu đồng/tháng. Gia đình chị có 4 người, hai vợ chồng thu nhập tương đương nhau, chừng 12,5 triệu đồng/tháng mỗi người, cộng với hai con đang đi học là người phụ thuộc. Với mức khởi điểm chịu thuế cũ là 4 triệu, giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc là 1,2 triệu đồng/tháng/người, tổng cộng là 10,4 triệu đồng không phải chịu thuế. Số tiền còn lại hơn 14,6 triệu, vợ chồng chị phải đóng thuế bậc 1 và bậc 2, trong đó thuế bậc 1 là 9.600.000 đồng x 5%= 480.000 đồng, và mức chịu thuế bậc 2 là 5 triệu x 10%= 500.000 đồng. Tổng cộng số thuế TNCN phải đóng lên tới 980.000 đồng/tháng. Bây giờ, nâng mức khởi điểm chịu thuế lên 9 triệu đồng, mức giảm trừ gia cảnh cho mỗi người phụ thuộc là 3,6 triệu đồng, cả hai vợ chồng chị đều ở trong diện không phải đóng thuế TNCN. Với gần 1 triệu đồng/tháng tiết kiệm được, mỗi năm, “dôi” ra hơn chục triệu đồng, số tiền này chị cũng có thể làm được khá nhiều việc.

Cùng chung tâm trạng hân hoan, anh Nguyễn Vinh Hoàng, một cán bộ trong ngành xây dựng cho biết với chưa đầy 4 triệu đồng/tháng lương công nhân của vợ, không phải nộp thuế TNCN, nhưng hàng tháng tằn tiện lắm, khoản thu nhập này cũng chỉ đủ chi tiêu cho cá nhân chị. 3 khẩu còn lại gồm anh và hai đứa con đang tuổi đi học phụ thuộc hoàn toàn vào thu nhập gần 10 triệu đồng của anh. Với mức quy định trước, anh phải đóng thuế hơn 150 nghìn đồng/tháng. “Thực ra, mỗi tháng trích ra 150 nghìn đồng đóng góp cho ngân sách, thì con số đó không phải là lớn. Tuy nhiên, điều khiến chúng tôi cảm thấy không hợp lý đó là với hơn chục triệu chia cho 4 người/tháng, trong đó tiền học của 2 con chiếm tới gần 1 nửa, nên các khoản chi tiêu khác cũng đều phải cân đong đo đếm từng đồng, chưa kể tháng nào có thêm khoản phát sinh, lại phải chạy vạy vay mượn, giật gấu vá vai, để rồi tháng sau lương lĩnh về chưa kịp tiêu thì đã phải trả nợ hết. Thu nhập không đủ trang trải cuộc sống, còn phải đóng thuế nên chúng tôi không thở được. Giờ nâng mức khởi điểm chịu thuế thế này, chúng tôi vui lắm”, anh Hoàng bày tỏ.

Không phải chỉ người dân, mà chính các chuyên gia khi nói về mức đóng thuế TNCN cũng cho rằng dù tên luật là Thuế TNCN hay là Thuế thu nhập cao, thì cũng phải hướng đến việc khoan sức dân. Người ta ăn còn chưa đủ no, bây giờ lại bắt nộp thuế thì lấy đâu ra để nộp, rồi sinh ra tệ nạn trộm cắp, mại dâm, bất ổn xã hội. Thuế cao, thu nhập ít, đi, người dân sẽ phải mua sắm ít hơn, lúc đó phần mất mát do thuế VAT giảm sút liệu có đủ bù? Đấy là chưa kể, khi người dân mua sắm ít hơn, doanh nghiệp phá sản, công nhân thất nghiệp, lúc đó phần thuế thu được có giải quyết được những vấn đề đó không, có bù đắp lại được mất mát không? Những câu hỏi này, cần phải được cân nhắc kỹ. Chuyên gia kinh tế, TS Vũ Đình Ánh cũng từng phân tích: người dân phải có mức thu nhập đủ sống trước đã rồi mới đóng thuế là hợp lý. Vì vậy, việc Bộ Tài chính tăng các mức giảm trừ gia cảnh là sát với thực tế thu nhập hiện nay của người dân hơn.

Mức 9 triệu vẫn còn cứng nhắc?

Bên cạnh sự vui mừng, cũng không ít người bày tỏ lo lắng về một số quy định “cứng” trong dự thảo thuế TNCN mới. Cụ thể, dự thảo sửa đổi Luật tại khoản 5, điều 1, bổ sung quy định về giảm trừ gia cảnh chỉ nêu rằng: "Trường hợp giá cả thị trường biến động trên 20% so với thời điểm Luật có hiệu lực hoặc thời điểm điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh gần nhất thì Chính phủ trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh bằng tiền quy định tại khoản này cho phù hợp với sự biến động của giá cả". Nhiều người cho rằng, tăng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế thu nhập cá nhân lên 9 triệu đồng/tháng vẫn là kiểu quy định cứng.  Nếu lấy mốc lạm phát tăng trên 20% mới điều chỉnh lại thuế là quá cao, không thực tiễn.

Trao đổi với PV báo CAND, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cho biết theo ông thì mức 20% lạm phát đó không phải tính theo từng năm một mà tính tổng cộng của nhiều năm. Tức là kể từ thời điểm thuế TNCN có hiệu lực, hoặc thời điểm điều chỉnh mức khởi điểm chịu thuế gần nhất, có thể là trong vòng 1, hoặc 2, 3, thậm chí 4 năm hoặc hơn nữa, tổng lạm phát lên đến 20% thì sẽ sửa đổi, nên nói rằng nó không thiết thực là hơi chủ quan. Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng cho rằng, xét về mặt kỹ thuật, nếu để thuế TNCN tính theo tiền lương là hợp lý nhất, chuẩn nhất. Việc Bộ Tài chính chỉ áp thuế TNCN sửa đổi theo chỉ số lạm phát là có phần bảo thủ, nhưng vì mục tiêu của thuế TNCN là thu ngân sách: nộp thuế càng nhiều thì càng có lợi cho ngân sách Nhà nước. Song, với tình hình kinh tế như hiện nay, lương tối thiểu sẽ còn biến động nhiều lần, vì ngay cả bản thân lương cũng chạy theo lạm phát, nên việc áp thuế TNCN theo lạm phát cũng là một phương án tốt. “Tôi cho rằng, với lạm phát như ở Việt Nam, biến động mạnh và thất thường như vậy, đồng tiền mất giá rất nhanh, 9 triệu đồng bây giờ nghe là "to", nhưng khi đối chiếu vào cuộc sống thực tế, chưa chắc đã phù hợp. Cá nhân tôi cho rằng mức khởi điểm chịu thuế 9 triệu dù cao trong thời điểm này, nhưng rồi nó cũng sẽ nhanh chóng lạc hậu”, TS Phong nhận định.