Trước luồng dư luận cho rằng tình trạng ôtô, xe máy dồn ứ, xếp hàng dài trên đường chờ đèn tín hiệu để qua các giao lộ là do Nghị định số 168/2024/NĐ-CP không cho phép xe gắn máy được rẽ phải khi đèn đỏ, Sở Giao thông Vận tải (GTVT) thành phố đã lên tiếng khẳng định, tình trạng ùn tắc giao thông gia tăng gần đây là do nhu cầu đi lại của người dân tăng khoảng 11% dịp giáp Tết ở khu vực trung tâm.
Cơ sở để Sở GTVT khẳng định điều này là từ kết quả đo đếm lưu lượng phương tiện giao thông trên đường qua hệ thống camera giám sát giao thông đặt tại Trung tâm Quản lý đường hầm Thủ Thiêm.
Ông Vũ Minh, một tài xế xe tải ở quận 12 đặt vấn đề: Tốc độ cho phép lưu thông đã tăng cao, nhưng ùn tắc phương tiện thường xuyên diễn ra trên tuyến quốc lộ 1 từ nhiều năm qua là do quá tải phương tiện và do việc phân luồng phương tiện chứ không phải do bất cứ quy định nào về trật tự giao thông.
Trật tự giao thông trên địa bàn được tăng cường thiết lập kể từ ngày Nghị định 168 có hiệu lực thi hành, nhưng trước áp lực về ùn tắc giao thông gia tăng trong những ngày cuối năm, Sở GTVT thành phố đã chấp nhận bỏ qua việc tuân thủ quy định pháp luật về trật tự giao thông để triển khai lắp đèn tín hiệu cho phép xe máy được rẽ phải khi đèn đỏ.
Theo thông tin từ Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ, đến ngày 19/1 đã có 486 bộ đèn như vậy được lắp đặt tại 200 giao lộ. Trong giai đoạn 1 sẽ có 500 đèn được lặp đặt và các đơn vị chức năng của Sở GTVT sẽ tiếp tục phối hợp khảo sát, triển khai đồng bộ tại nhiều giao lộ khác trên địa bàn. Về lâu dài ngành GTVT thành phố không thể tạo thói quen cho người đi xe máy được nghiễm nhiên được rẽ phải khi đèn đỏ.
Trong khi Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Hồ Chí Minh đã cho phép UBND thành phố thực hiện việc hạn chế phương tiện cơ giới đường bộ sử dụng nhiên liệu hóa thạch tham gia giao thông. Nhưng đến nay thành phố vẫn chưa có phương án nào để thực hiện thẩm quyền này nhằm giảm tải phương tiện, giảm ô nhiễm môi trường mà chủ yếu vẫn chỉ nhắm đến phương án khoanh vùng để thu phí đối với xe ô tô vào khu vực trung tâm.
Trong khi đó, việc áp dụng giải pháp cho xe máy rẽ phải khi đèn đỏ đã thể hiện sự bất lực trong kiểm soát lượng ô tô, xe máy cá nhân vẫn đang tiếp tục tăng nhanh một cách đều đặn hàng năm trên địa bàn của ngành GTVT.
Trong lần trả lời Báo CAND vào năm ngoái, ông Ngô Hải Đường, Trưởng phòng Quản lý vận tải đường bộ, Sở GTVT TP Hồ Chí Minh cho biết, Sở GTVT đã cấp ra đến 83.749 phù hiệu xe hợp đồng. Trong đó có 4.213 xe thuộc doanh nghiệp và 79.518 xe đăng ký dưới danh nghĩa các HTX. Trong số này đã có đến 62.812 xe ô tô dưới 9 chỗ ngồi và 20.937 xe từ 9 chỗ trở lên.
Về số lượng xe gắn máy 2 bánh tham gia vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng hợp đồng điện tử, theo ông Ngô Hải Đường, Công ty TNHH Grab ký hợp tác với 64.230 chủ xe máy; Công ty CP Be Group ký hợp tác với 34.527 chủ xe. Xe công nghệ tập trung hoạt động ở khu vực trung tâm và nội thành với mật độ rất dày, song những năm qua Sở GTVT gần như thả nổi trong quy hoạch phát triển về số lượng, phân vùng hoạt động và ít nhất là kiểm soát việc bố trí bến bãi đậu xe của các hãng vận chuyển này.
Năm học này, chỉ riêng số lượng học sinh các bậc học phổ thông của thành phố đã ở mức hơn 1,7 triệu em, nhưng giải pháp “lệch ca, lệch giờ” của ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) thành phố đã tiếp tục cho hiệu quả không đáng kể. Giải pháp này chủ yếu được giao về cho các trường tự giãn cách trong khoảng thời gian 5 - 10 phút để không gây ảnh hưởng đến giờ làm việc, tan tầm của cha mẹ học sinh.
Đã vậy, do quá tải trường lớp, việc phân tuyến năm nay của Sở GD&ĐT cũng khiến không ít phụ huynh và học sinh phải cực khổ và gây thêm quá tải lên hệ thống giao thông đô thị. Phản ánh về nỗi khổ này, nhiều phụ huynh có con em học tại một số trường THCS ở phía cuối quận Gò Vấp cho biết, trên địa bàn quận Gò Vấp có đến 4 trường THPT công lập, nhưng năm học này các cháu học sinh lớp 9 buộc phải đăng ký nguyện vọng 2 tại một trường THPT ở phía cuối quận Bình Thạnh hoặc Phú Nhuận.
Hành trình hơn chục km đi học hàng ngày trong khi xe buýt không thuận lợi, nhiều phụ huynh không dám cho con đi xe đạp điện nên phải đành cắt cử một người trong gia đình chuyên lo việc đưa đón con là ấm ức của không ít phụ huynh.
Nguyên nhân khiến tình trạng ùn tắc giao thông trên các tuyến đường trục chính tại TP Hồ Chí Minh ngày càng gia tăng còn do các dự án xây dựng, mở rộng đường chậm triển khai, chậm tiến độ trong hàng chục năm. Để giảm tải cho các tuyến đường nội thành và đường xuyên tâm, hơn chục năm trước TP Hồ Chí Minh đã quy hoạch khép kín tuyến đường Nguyễn Văn Linh và quốc lộ 1 để trở thành đường Vành đai 2.
Đến nay, dù vốn đầu tư mỗi km đường Vành đai 2 ở đoạn nối từ quốc lộ 1 vào đường Nguyễn Văn Linh sẽ tốn khoảng 3.000 tỷ đồng nhưng vẫn chưa biết khi nào mới có thể triển khai xây dựng. Thậm chí, để giảm ùn tắc thường xuyên cho 2 tuyến nối từ quận 4 sang quận 7, từ năm 2017, Sở GTVT đã quyết định đầu tư Dự án xây dựng cầu đường Nguyễn Khoái.
Dự án không thể triển khai nên cuối năm ngoái HĐND thành phố đã phải ra Nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án, điều chỉnh tổng vốn đầu tư tăng lên 3.725 tỷ đồng và thời gian triển khai dự án cũng được kéo dài thành 12 năm, từ năm 2016-2028.
Diện tích đất dành cho giao thông của TP Hồ Chí Minh còn chiếm tỷ lệ khá khiêm tốn, trong khi phương tiện vận tải công cộng khối lượng lớn là xe buýt chỉ phục vụ được trên dưới 10% nhu cầu đi lại của người dân. Từ đó lượng ôtô, xe máy cá nhân tăng nhanh dẫn đến quá tải hạ tầng giao thông là điều tất yếu. Song những năm qua thành phố vẫn chưa có giải pháp gì đột phá để thoát khỏi cảnh “có tiền đem đầu tư làm đường cũng không xong” cũng như trong kiểm soát gia tăng phương tiện giao thông.
Hà Nội dự kiến tăng 2 lần mức tiền phạt so với Nghị định số 168 với một số vi phạm 
