Khi bảo tồn không còn là "chuyện riêng" của Nhà nước
Ngày 17/6, tại phường Hội An Tây (TP Đà Nẵng), Ban Quản lý Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An và Tập đoàn Đạt Phương ký kết hợp tác giai đoạn 2026-2030, đồng thời công bố chiến dịch “1 tỷ xanh” với thông điệp “Một cây xanh - Một cam kết”.
Theo thỏa thuận, doanh nghiệp vừa kể sẽ hỗ trợ cây giống phân tán trị giá 1 tỷ đồng để phục vụ công tác phủ xanh, phục hồi hệ sinh thái rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu tại Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An.
Tuy nhiên, ý nghĩa của chương trình không chỉ nằm ở giá trị hỗ trợ vật chất. Đằng sau những mầm cây được gieo xuống hôm nay là sự tiếp nối của hành trình bảo tồn thiên nhiên đã bền bỉ suốt gần hai thập kỷ tại vùng sinh quyển được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên quý giá của thế giới.
Nếu trước đây công tác bảo tồn chủ yếu dựa vào nguồn lực của Nhà nước thì nay đang xuất hiện ngày càng nhiều mô hình xã hội hóa hiệu quả. Doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư không còn đứng ngoài cuộc mà từng bước trở thành những chủ thể đồng hành cùng chính quyền trong việc gìn giữ tài nguyên thiên nhiên và môi trường sống.
Đại diện Ban Quản lý Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An cho rằng, sự tham gia của doanh nghiệp không chỉ góp phần bổ sung nguồn lực cho công tác bảo tồn mà còn tạo sức lan tỏa, thu hút thêm nhiều tổ chức, cá nhân cùng chung tay bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển sinh kế bền vững.
Trong khuôn khổ chiến dịch, ngoài việc hỗ trợ cây giống, các bên sẽ phối hợp triển khai nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục môi trường, đạp xe vì môi trường, giảm thiểu rác thải nhựa và khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông xanh. Những hoạt động này có thể chưa mang lại kết quả tức thời, nhưng sẽ góp phần hình thành ý thức, trách nhiệm và thói quen ứng xử thân thiện với môi trường trong cộng đồng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và áp lực phát triển ngày càng gia tăng, những chương trình như “1 tỷ xanh” không chỉ giúp bổ sung nguồn lực cho công tác bảo tồn mà còn cho thấy một thực tế đáng mừng: bảo vệ thiên nhiên đã không còn là trách nhiệm riêng của các cơ quan quản lý nhà nước, mà đang trở thành mối quan tâm và hành động chung của toàn xã hội.
Giữ "lá phổi xanh" cho Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm
Nằm cách đất liền khoảng 15km, Cù Lao Chàm từ lâu được xem là "viên ngọc xanh" của miền Trung. Không chỉ sở hữu cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, nơi đây còn hội tụ nhiều hệ sinh thái đặc trưng như rừng tự nhiên, rạn san hô, thảm cỏ biển và vùng biển ven bờ giàu đa dạng sinh học.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Hùng Linh, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An cho biết, năm 2009, UNESCO công nhận Cù Lao Chàm - Hội An là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Danh hiệu này không chỉ khẳng định những giá trị nổi bật về thiên nhiên mà còn đặt ra yêu cầu phải gìn giữ, bảo tồn các hệ sinh thái quý giá cho các thế hệ tương lai.
17 năm sau ngày được vinh danh, điều đáng ghi nhận là Cù Lao Chàm vẫn giữ được màu xanh đặc trưng của một khu sinh quyển thế giới. Trong khi nhiều địa phương ven biển đối mặt với áp lực đô thị hóa và khai thác du lịch quá mức, xã đảo vẫn kiên trì lựa chọn hướng phát triển dựa trên nền tảng bảo tồn.
Một trong những dấu ấn nổi bật là phong trào "Nói không với túi ni lông và sản phẩm nhựa dùng một lần". Từ chủ trương ban đầu của chính quyền địa phương, phong trào đã trở thành thói quen trong đời sống của người dân và du khách. Những chiếc giỏ đi chợ, túi giấy hay các sản phẩm thân thiện với môi trường dần thay thế đồ nhựa dùng một lần trên đảo.
Cùng với đó, các mô hình phân loại rác tại nguồn, du lịch sinh thái cộng đồng, homestay xanh hay dán nhãn sinh thái cho cua đá Cù Lao Chàm đã tạo nên sự gắn kết giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển sinh kế. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trở thành chủ thể trực tiếp tham gia bảo vệ môi trường.
Những nỗ lực ấy đang mang lại những tín hiệu tích cực từ thiên nhiên. Những năm gần đây, chương trình di dời trứng rùa biển từ Côn Đảo về ấp nở tại Cù Lao Chàm đã giúp hàng nghìn cá thể rùa con trở về biển an toàn. Đây được xem là một trong những hoạt động bảo tồn tiêu biểu của khu sinh quyển.
Dưới làn nước trong xanh quanh khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm, các rạn san hô cũng đang từng bước hồi sinh. Hai vườn ươm san hô với 30 khung nuôi cấy đã góp phần phục hồi khoảng 4.000m² rạn san hô bị suy giảm trước đó. Độ phủ san hô tăng lên kéo theo sự phục hồi của nhiều loài thủy sinh, góp phần tái tạo nguồn lợi thủy sản và nâng cao sức chống chịu của hệ sinh thái trước tác động của biến đổi khí hậu.
Theo bà Phạm Thị Mỹ Hương, Chủ tịch UBND xã Tân Hiệp, nhiều năm qua, Cù Lao Chàm kiên định với định hướng phát triển du lịch sinh thái bền vững dựa trên nền tảng bảo tồn thiên nhiên và sự tham gia của cộng đồng. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là con đường tạo sinh kế ổn định cho người dân địa phương.
Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An là một trong những vùng sinh thái đặc sắc của Việt Nam.
Từ đầu năm 2026 đến nay, vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An đón bình quân khoảng 200 lượt khách mỗi ngày. Nhiều sản phẩm du lịch mới gắn với trải nghiệm thiên nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học và tái tạo môi trường đang được nghiên cứu, triển khai. Những tín hiệu tích cực đó cho thấy hướng đi phát triển xanh của Cù Lao Chàm đang từng bước phát huy hiệu quả.
Không chỉ chính quyền và người dân địa phương, ngày càng có nhiều doanh nghiệp lựa chọn đồng hành cùng công tác bảo tồn thiên nhiên tại Cù Lao Chàm. Theo ông Lương Minh Tuấn, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đạt Phương, phát triển bền vững là hành trình cần sự chung tay của cộng đồng, doanh nghiệp và các đối tác cùng hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường, gìn giữ những giá trị đặc sắc của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An.
Hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam, chiến dịch “1 tỷ xanh” là một trong những nỗ lực nhằm gắn kết trách nhiệm xã hội với công tác bảo tồn thiên nhiên. Mỗi cây xanh được trồng thêm, mỗi hoạt động bảo vệ môi trường được duy trì hôm nay đều góp phần vun đắp cho tương lai của vùng sinh quyển đặc biệt này...
