Vụ án tranh chấp "em bé M" gây rúng động nước Mỹ

Vụ án vụ "em bé M" tuy đã trôi qua 3 thập niên nhưng vẫn luôn được giới tư pháp coi là vụ án kinh điển về vấn đề mang thai hộ ở Mỹ.

Trong gian xử chật ních của Tòa án New Jersey vào ngày 31-7-1987, những người có mặt đã được nghe các thông tin chính thức về vụ tranh chấp dân sự mang bí số "In re Baby M, 537 A.2d 1227, 109 N.J. 396", hay vụ "em bé M" như cách gọi của giới truyền thông. Đứng tên nguyên đơn là nhà sinh học William Stern, 40 tuổi cùng vợ bà Elizabeth Stern, 41 tuổi hành nghề bác sĩ nhi khoa.

Vào giữa tháng 1-1985  họ đã ký bản hợp đồng với bị đơn Mary Whitehead, theo đó cô Mary phải mang thai bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo và đẻ con cho họ. Nhân chứng trung gian trong sự kiện này là Trung tâm về các vấn đề vô sinh và hiếm muộn ở New York, một tổ chức đăng ký kinh doanh hợp pháp có trụ sở trong khu Manhattan.

Người mẹ M. Whitehead không thể rời xa "em bé M" do mình dứt ruột đẻ ra.

Người mẹ M. Whitehead không thể rời xa "em bé M" do mình dứt ruột đẻ ra.

Gia đình Stern chọn cô Mary 29 tuổi sau khi đã từ chối hơn 300 phụ nữ khác. Mary quả là một nhân vật thích hợp: là một phụ nữ chuyên về nội trợ, đã có 2 đứa con đang ở tuổi học sinh. Bản thân cô muốn trở  thành một người mẹ mang thai hộ, nhằm giúp cho một gia đình không thể có con nào đó. Mary từng khẳng định, rằng không muốn có con thêm cho bản thân mình nữa và đồng ý ký vào hợp đồng, cùng lời cam đoan "không được tạo lập mối quan hệ huyết thống với đứa trẻ sắp sinh".

Gia đình Stern hứa sẽ trả thêm 10.000 USD cùng các phí tổn mang thai và sinh nở khác, sau khi đã đóng 10.000 USD lệ phí cho trung tâm nói trên. Nhưng khi Mary sinh hạ đứa con gái dạo cuối tháng 3-1986, mà cô đặt tên là "Sara", bị đơn đột nhiên thay đổi quyết định cũ, như nguyên văn lời M. Whitehead tuyên bố với báo giới vào dịp đầu năm 1987, rằng cô không thể thực hiện theo hợp đồng được, bởi "đơn giản tôi đã trở thành mẹ của đứa bé con tôi!".

Mary từ chối nhận tiền cũng như trao đứa trẻ cho gia đình Stern. Nhưng 3 ngày sau  vợ chồng ông Stern đã tìm cách đón được bé gái mà họ gọi là "Melissa" về, rồi Mary xuất hiện đòi lại "Sara" và sau 2 giờ tranh cãi kịch liệt, vợ chồng Stern phải bất đắc dĩ trả con. "Nom cô ấy như thể sắp tự  vẫn đến nơi", ông W. Stern nhớ lại.

Khoảng 2 tuần sau thì gia đình Stern lại đến đón con, nhưng Mary cương quyết không đưa. Cuối cùng thẩm phán Harvey Sorkow Rules ngồi ghế chánh án quyết định việc "đỡ đầu tạm thời" cho vợ chồng Stern, nhưng cho phép Mary Whitehead được tiếp xúc 2 lần trong một tuần với "em bé M" tại một nhà trẻ trung lập. Đứa trẻ sẽ mang họ tên chính thức là Melissa Elizabeth Stern.

Thẩm phán H. Rules xem xét vụ "em bé M" thuần túy theo phương diện pháp lý, có nghĩa là hợp đồng đã ký luôn có giá trị và buộc phải trao "em bé M" cho gia đình nguyên đơn. Nếu có nhượng bộ, thì tòa án chỉ nhân nhượng theo vấn đề "quyền đỡ đầu" khi đứa trẻ lớn lên đòi hỏi mà thôi. Thường thì quyền đỡ đầu được ưu tiên trao cho người nào đã mang nặng đẻ đau - theo đạo lý truyền thống. Nhưng trong vụ án này theo phán quyết của tòa, thì gia đình Stern được quyền ưu tiên chăm sóc đứa trẻ. Hiển nhiên ít nhiều đã có sự thiên vị cứng nhắc ở đây.

Vụ tranh chấp "em bé M" đương nhiên chỉ nói lên được một phần của vấn đề hết sức tế nhị, cho dù bản quyết nghị của giới tư pháp là đúng đi chăng nữa, nhưng lương tâm công luận vẫn âm thầm dành cho người mẹ trẻ đáng thương Mary. Whitehead. Nếu như xã hội chấp nhận sự tồn tại của những phụ nữ mang thai hộ, thì điều đó sẽ dẫn tới đâu?

Bị đơn M. Whitehead cùng chồng rời phiên xử với tâm trạng u uất.
Bị đơn M. Whitehead cùng chồng rời phiên xử với tâm trạng u uất.

Phải chăng sẽ đe dọa trực tiếp đến một niềm thiêng liêng nhất, là tình mẫu tử và mối quan hệ huyết thống giữa đứa trẻ và người mẹ? Phải chăng sẽ "bật đèn xanh" cho việc buôn bán trẻ em một cách hợp pháp, trong khi các cặp vợ chồng giàu có muốn  lợi  dụng  qua hình thức thuê mướn những gia đình khốn khó hơn, nhằm tránh khỏi nỗi nhọc nhằn khi mang thai và sinh nở? Nhưng nếu như cấm hẳn chuyện đẻ hộ, lại cướp mất khả năng duy nhất có được "đứa con máu thịt" của những cặp vô sinh bất hạnh.

Cho đến lúc ấy tại tiểu bang New Jersey đã có 14 trường hợp người mang thai hộ từ chối trao lại đứa con mình dứt ruột đẻ ra, nhưng các trường hợp này đều được giải quyết êm thấm ngoài khuôn khổ chốn pháp đình. Trong những năm gần đây, 21 tiểu bang ở Mỹ đã bất thành trong việc thử ban hành đạo luật về việc mang thai hộ.

Còn tại 29 tiểu bang khác mà điều luật thụ tinh nhân tạo đã được thực thi, thì người chồng chấp nhận cho vợ mang thai qua phương cách thụ tinh nhân tạo, mặc nhiên được công nhận là người cha hợp pháp của đứa trẻ sắp sinh ra. Đương nhiên cũng cần phải chấn chỉnh lại nhiều điều khoản dễ tạo kẽ hở cho những kẻ buôn bán trẻ sơ sinh lợi dụng.

Việc mang thai theo thỏa thuận thực ra đã tồn tại trong thực tế ngay từ năm 1976, khi luật sư Noel Queens ở thành phố Dearborn (tiểu bang Michigan) đã ra tay giúp Trung tâm về các vấn đề vô sinh tại địa phương, bằng các giải quyết một trường hợp tương tự như vụ "em bé M" qua việc thiết lập bản hợp đồng chi tiết, có công chứng hẳn hoi.

"Tôi thừa hiểu là hàng nghìn người cầu mong điều ấy, kể cả những bà mẹ mang thai hộ cũng vậy", luật sư N. Queens quả quyết. Tuy các thông tin thống kê theo đề tài này thường rất ít ỏi và không đầy đủ, nhưng theo luật sư N. Queens thì trong những năm gần đây tại Mỹ đã có khoảng 500 trường hợp tương tự như với vụ "em bé M".

Gần 15% các cặp vợ chồng Mỹ hiện nay lâm vào cảnh vô sinh, nhưng bất chấp thực trạng này, nhiều giới chính thức vẫn lên tiếng phản bác ý tưởng mang thai hộ. Lý do chính khiến người ta chống đối lại thành tựu mới của khoa học này, là viễn cảnh của sự thương mại hóa các hài nhi. "Con trẻ không phải là hàng hóa, càng không phải là vật sở hữu - luật sư nổi tiếng Norman Robinson, người chuyên về các vấn đề gia đình ở thành phố Birmingham (tiểu bang Michigan) nêu nhận định - Các bậc làm cha làm mẹ không thể mua, cũng như bán con em họ được".

Nhưng một vấn đề không thể phủ nhận, là ngày càng xuất hiện càng nhiều những đứa trẻ "được tạo ra trong ống nghiệm" của các trung tâm khoa học, chứ không phải từ cơ thể mẹ chúng; đồng thời tạo khả năng cho một phụ nữ mang những cái trứng đã thụ thai của một phụ nữ khác trong dạ con của mình. Lương tâm công luận lo ngại thực sự, bởi sẽ có những phụ nữ Mỹ nghèo, hay phụ nữ ở các nước đang phát triển sẽ biến thành "cái máy ấp trứng" cho các cặp vợ chồng giàu có - vì một lý do nào đó khiến họ không thích chửa đẻ.

Chung quy lại chúng ta cần phải làm sáng tỏ câu hỏi: "em bé M" sẽ là con ai? Thiện cảm giữa người lớn có thể được cùng chia sẻ, nhưng không phải bản thân đứa trẻ nạn nhân. Bé vẫn cứ tiếp tục lớn lên, nhưng không chính thức mang họ của ai cả. Những khả năng vượt bậc mà nền kỹ thuật tân kỳ tạo được luôn tiềm ẩn nhiều vấn đề gây tranh cãi, mà khoa học thuần túy rất ít khi đưa ra được câu trả lời thích hợp.

Suy ra cho cùng  - cũng như mọi sinh vật khác của tạo hóa - thì chỉ con người mới tự sinh ra các hậu duệ của mình và họ phải chịu trách nhiệm, cũng như gánh chịu những hệ lụy của việc ấy. Rốt cục trước sự phản ứng gay gắt từ công luận xoay quanh vụ "em bé M", đến đầu năm 1988, tòa án Tối cao Liên bang Mỹ đã buộc phải ra phán quyết, khẳng định việc trả tiền để phụ nữ mang thai hộ là bất hợp pháp.

Kim Dung (theo The New York Times)

Các tin khác

Ai sẽ hoàn tiền vé của khán giả khi show diễn bị hủy?

Ai sẽ hoàn tiền vé của khán giả khi show diễn bị hủy?

Khán giả trả tiền từ nhiều tháng trước nhưng gần như không biết khoản tiền ấy được quản lý ra sao, có còn được giữ để tổ chức chương trình hay đã được sử dụng cho mục đích khác. Vụ án liên quan show “Về đây bốn cánh chim trời” không chỉ đặt ra trách nhiệm của nhà tổ chức mà còn cho thấy khoảng trống trong cơ chế bảo vệ quyền lợi của khán giả.

Hãy tự cứu mình trước “bẫy niềm tin”

Hãy tự cứu mình trước “bẫy niềm tin”

Chơi hụi (họ, biêu, phường…) vốn là một tập quán tương trợ tài chính truyền thống lâu đời của người dân cả nước nói chung, vùng đồng bằng sông Cửu Long nói riêng. Tuy nhiên, thời gian qua, tại tỉnh Cà Mau, tập quán này đang bị nhiều đối tượng lợi dụng, biến tướng thành “ma trận” lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy mô lớn, đẩy hàng chục gia đình vào cảnh trắng tay. Việc hàng loạt chủ hụi bị khởi tố, đưa ra xét xử với những mức án nghiêm minh không chỉ gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự nhẹ dạ cả tin, hám lợi của người dân, mà còn đặt ra bài toán cấp thiết về tính tuân thủ pháp luật và hiệu quả quản lý nhà nước ở cấp cơ sở.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Bi kịch phía sau những cuộc hôn nhân tạm bợ

Bi kịch phía sau những cuộc hôn nhân tạm bợ

Gặp nhau sau đổ vỡ hôn nhân gia đình, thay vì phải tìm hiểu xem cả hai có phù hợp về tính tình, lối sống… họ vội vàng quyết định ghép đôi sống thử. Đến khi nhận ra đối tác độc đoán, ích kỷ, xem người yêu như món đồ vật của mình, không phù hợp để kết lương duyên lâu dài thì đã quá muộn...

Bát nháo thị trường kim cương

Bát nháo thị trường kim cương

Từ vụ triệt phá đường dây buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương xuyên quốc gia, một góc khuất đáng lo ngại của thị trường đá quý Việt Nam đã lộ diện. Không chỉ là câu chuyện buôn lậu hay trốn thuế, vụ án còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ "vàng thau lẫn lộn", khi những viên kim cương không rõ nguồn gốc hoàn toàn có thể được "hợp thức hóa" để bước vào thị trường như hàng chính hãng.

Triệt phá đường dây sản xuất, mua bán vũ khí quân dụng quy mô lớn

Triệt phá đường dây sản xuất, mua bán vũ khí quân dụng quy mô lớn

Tối mắt vì tiền, đối tượng tìm cách móc nối đặt mua linh kiện súng các loại (trong đó có cả linh kiện súng quân dụng) mang về cất giấu, lên mạng học cách lắp ráp hoàn chỉnh rồi đăng tải hình ảnh lên mạng xã hội để rao bán. Khi có khách đặt mua, chỉ cần chuyển cọc, đối tượng ngụy trang trong thùng đựng máy tính hoặc kiện hàng gửi qua xe khách liên tỉnh, ở gần thì thuê shipper.

Cá độ bóng đá “nóng” cùng World Cup

Cá độ bóng đá “nóng” cùng World Cup

Ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh (FIFA World Cup 2026) mặc dù mới khởi tranh, chỉ mới đi hết nửa chặng đường, song vấn nạn đánh bạc, cá độ bóng đá trên không gian mạng tại Việt Nam đã “nóng” chẳng kém cạnh trên sân cỏ ở Bắc Mỹ. Nhiều đường dây cùng hàng loạt đối tượng, dù hoạt động kín kẽ, tinh vi song vẫn bị lực lượng Công an lật tẩy, xóa sổ trên khắp cả nước.

Mua bán trái phép chất ma túy đội lốt thuốc lá điện tử

Mua bán trái phép chất ma túy đội lốt thuốc lá điện tử

Sau khi hàng loạt những chiêu trò biến tướng của hoạt động mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy bằng cách pha trộn ma túy trong các gói trà giảm cân, đông trùng hạ thảo, gói bột nước trái cây Crispy fruit, Crispy fruit grape, mango, nước dâu, nước vui, viên kẹo, miếng ngậm… bị cơ quan Công an bóc trần, các đối tượng lại “đẻ” ra chiêu trò mới bằng cách hòa vào tinh dầu thuốc lá điện tử để tuồn ra thị trường.

Vạch trần thủ đoạn lừa đảo tinh vi bằng hợp đồng nghỉ dưỡng

Vạch trần thủ đoạn lừa đảo tinh vi bằng hợp đồng nghỉ dưỡng

21 vụ án, 187 đối tượng bị khởi tố, số nạn nhân lên đến 493 người, số tiền lừa đảo hơn 181,4 tỷ đồng và con số có thể tăng lên khi vụ án đang tiếp tục điều tra mở rộng. Đó là những con số khủng trong vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn bán gói nghỉ dưỡng, du lịch vừa bị Công an TP Hà Nội khởi tố. Điều đáng buồn khi nạn nhân chủ yếu là những người già và các đối tượng lập nên một hệ thống các công ty có móc nối với nhau lừa đảo ngay trong nước.

Sử dụng phần mềm lậu: Lợi trước mắt, hại dài lâu

Sử dụng phần mềm lậu: Lợi trước mắt, hại dài lâu

Nhiều năm qua, việc cài đặt và sử dụng phần mềm không bản quyền vẫn diễn ra khá phổ biến tại Việt Nam. Không ít người vẫn giữ tâm lý “dùng tạm”, “không ai kiểm tra”, hoặc coi việc sử dụng phần mềm crack, key lậu là chuyện bình thường để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, vụ án vừa được Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố cho thấy sự nghiêm khắc của cơ quan chức năng đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả trên môi trường số.

 Bóc gỡ đường dây sản xuất trái phép vũ khí xuyên Việt

Bóc gỡ đường dây sản xuất trái phép vũ khí xuyên Việt

Trong thời gian 60 ngày, từ những dấu vết trên không gian mạng, lực lượng An ninh Công an Hà Tĩnh đã bóc gỡ, triệt xóa thành công đường dây sản xuất, chế tạo, tàng trữ, mua bán trái phép vũ khí quân dụng quy mô lớn hoạt động từ Lào Cai đến An Giang, bắt giữ hàng chục đối tượng, thu hàng trăm khẩu súng thành phẩm và hàng nghìn linh kiện.

Xuất ngoại tham gia đường dây rửa tiền gần 565 tỷ đồng

Xuất ngoại tham gia đường dây rửa tiền gần 565 tỷ đồng

Sau khi giả danh cán bộ thuế, gọi điện cho nhiều doanh nghiệp yêu cầu cài đặt kê khai thuế qua mạng; các đối tượng đã chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng của các bị hại. Từ đó, các đối tượng sử dụng tài khoản bị hại để chuyển tiền đến nhiều tài khoản khác nhau… Cơ quan điều tra xác định, các đối tượng trong đường dây “Rửa tiền” có giao dịch bất thường phát sinh là 43.510 lượt giao dịch, với tổng số tiền giao dịch lên đến gần 565 tỷ đồng…

Thị trường ngầm mua bán thiết bị gian lận cước taxi công nghệ

Phanh phui thị trường ngầm gian lận cước taxi

Hành khách vẫn lên xe, chuyến đi vẫn diễn ra, tiền cước vẫn được thanh toán đầy đủ, nhưng trên hệ thống quản lý của doanh nghiệp, những cuốc xe ấy chưa từng tồn tại. Những vụ án gần đây đã hé lộ một phương thức gian lận mới trong ngành vận tải công nghệ, nơi các thiết bị điện tử được chế tạo riêng để vô hiệu hóa hệ thống giám sát, giúp tài xế chiếm đoạt doanh thu và hình thành cả một thị trường ngầm trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố.

Ngọc “Sủi”: Từ "Idol tóp tóp" đến vòng lao lý

Ngọc “Sủi”: Từ "Idol tóp tóp" đến vòng lao lý

Từng thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi bằng những "bài giảng" về chữ tín, nghĩa khí và cách làm người, TikToker Ngọc "Sủi" xây dựng hình ảnh một đàn anh từng trải trên mạng xã hội. Nhưng phía sau những video triệu lượt xem ấy, cơ quan điều tra lại phác họa một chân dung khác, gắn với cáo buộc cưỡng đoạt 6,8 tỷ đồng và một vụ án đang gây nhiều chú ý.

Lật tẩy băng nhóm núp bóng doanh nghiệp cưỡng đoạt tài sản

Lật tẩy băng nhóm núp bóng doanh nghiệp cưỡng đoạt tài sản

Dưới cái mác một doanh nghiệp trung chuyển, kiểm đếm thủy hải sản hoạt động nhộn nhịp tại phường Minh Phụng, TP Hồ Chí Minh, “Chành cua 46” thực chất là đại bản doanh của một băng nhóm giang hồ hoạt động theo kiểu “xã hội đen”. Bằng các thủ đoạn khủng bố tinh thần, phá hoại tài sản và áp đặt “luật ngầm” tàn nhẫn, băng nhóm do nữ quái Lâm Bích Dung cầm đầu đã cưỡng đoạt của các chủ vựa, tài xế miền Tây số tiền bất chính khổng lồ lên đến hơn 40 tỷ đồng.

Lập khống nhiều chứng từ truyền thông, chiếm đoạt hơn 1,7 tỷ đồng của Nhà nước

Lập khống nhiều chứng từ truyền thông, chiếm đoạt hơn 1,7 tỷ đồng của Nhà nước

Trần Thị Cẩm Nhung, nguyên là kế toán viên Phòng Tài chính - Dịch vụ quảng cáo của Đài Phát thanh Truyền hình Thừa Thiên Huế cũ (Đài TRT cũ) đã cấu kết với một số đối tượng lập khống các chứng nhận phát sóng, các chứng từ liên quan đến việc truyền thông, tuyên truyền để chiếm đoạt số tiền hơn 1,7 tỷ đồng của Nhà nước tại Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia nông thôn mới TP Huế (viết tắt Văn phòng Điều phối nông thôn mới TP Huế)…

Lỗ hổng nghiêm trọng từ chứng nhận hợp quy

Lỗ hổng nghiêm trọng từ chứng nhận hợp quy

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa kết luận vụ án “Giả mạo trong công tác” xảy ra tại Văn phòng Chứng nhận chất lượng (BQC) và các đơn vị liên quan trên phạm vi toàn quốc. Các đối tượng đã lập khống hồ sơ, sử dụng phiếu kết quả thử nghiệm giả để cấp giấy chứng nhận hợp quy cho các doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là sản xuất thức ăn chăn nuôi, thủy sản.

Phá đường dây sản xuất và buôn bán vũ khí quân dụng liên tỉnh

Phá đường dây sản xuất và buôn bán vũ khí quân dụng liên tỉnh

Quá trình triển khai công tác trinh sát trên không gian mạng, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm (ANM&PCTP) sử dụng công nghệ cao Công an TP Huế vừa xác minh, làm rõ 10 đối tượng có hành vi sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng liên tỉnh. Cơ quan Công an thu giữ 10 khẩu súng nén hơi bắn đạn chì, gần 20.000 viên đạn cùng nhiều dụng cụ để sản xuất vũ khí quân dụng…

Cẩn trọng sập bẫy hàng hiệu giá rẻ

Cẩn trọng sập bẫy hàng hiệu giá rẻ

Không cần cửa hàng sang trọng, không cần quầy kệ xa hoa, chỉ với một chiếc điện thoại và vài câu quảng cáo “xả kho hàng hiệu”, “sale sốc”, “hàng chính hãng 100%”, nhiều tài khoản livestream trên mạng xã hội đang thu hút hàng nghìn lượt xem, chốt đơn liên tục. Phía sau những phiên livestream tưởng như “săn được món hời” ấy lại tiềm ẩn nguy cơ lớn về hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Vụ án “giết người không thấy xác” thách thức cảnh sát Australia

Vụ án “giết người không thấy xác” thách thức cảnh sát Australia

Giữa vùng sa mạc mênh mông của Australia, một tiếng súng vang lên trong đêm tối, mở ra vụ án khiến cảnh sát mất hơn 20 năm điều tra mà vẫn chưa thể đóng hồ sơ. Lý do là hung thủ đã chết trong tù, nhưng thi thể nạn nhân vẫn biến mất đâu đó giữa sa mạc rộng lớn.