Chúng tôi đến Trại giam Xuân Nguyên một ngày cuối tháng 8 khi trời đã sẩm tối. Cả khu trại ngày thường vốn yên ả, thanh bình là thế nay bỗng nhiên sôi động hẳn lên bởi không khí chuẩn bị hội thi “Tìm hiểu Luật Thi hành án hình sự” tấp nập của cán bộ, chiến sĩ nơi đây. Những khuôn mặt rạng rỡ, những nụ cười luôn thường trực trên môi. Tiếng cười, tiếng nói hòa với tiếng nhạc âm vang thực sự tạo nên không khí của một ngày hội. Trại giam Xuân Nguyên vốn là một đơn vị mạnh trong phong trào hoạt động Đoàn thanh niên của Tổng cục VIII.
Trại đã nhiều lần tổ chức hội thi Quản giáo giỏi dành cho lực lượng quản giáo, Bí thư chi bộ giỏi dành cho các bí thư chi đoàn, hay Tiếng hát tình đời dành cho các phạm nhân. Nhưng đây là lần đầu tiên Trại giam Xuân Nguyên tổ chức hội thi “Tìm hiểu Luật Thi hành án hình sự” kể từ khi Luật Thi hành án hình sự được Quốc hội thông qua năm 2010 và có hiệu lực từ năm 2011 với quy mô lớn, đã thu hút được sự quan tâm, cổ vũ không chỉ của các lãnh đạo Tổng cục VIII, lãnh đạo trại giam mà cả các gia đình cán bộ, chiến sĩ của trại.
Hình ảnh một người cha thương binh lếch thếch mang đồ lên thăm con, nhưng vì người con bị án kỷ luật mà không được gặp, may nhờ các các quản giáo linh động mà cha con gặp nhau mừng mừng tủi tủi, hay hình ảnh những phạm nhân vì những lý do nào đó mà xô xát, đánh nhau, cuối cùng được chính các cán bộ trại giam khuyên bảo, nhắc nhở mà tha thứ cho nhau và yêu thương, đoàn kết nhau hơn...
Những phận đời, phận người của những phạm nhân lầm lỡ, những ứng xử rất cứng rắn nhưng đầy tình người, đầy tính nhân văn của các cán bộ trại giam đều được phản ánh chân thực, sống động qua diễn xuất tuyệt vời của các diễn viên không chuyên. Thường ngày họ là những cán bộ, chiến sĩ nghiêm nghị, lạnh lùng, nhưng khi tấm rèm sân khấu được kéo lên và ánh đèn sân khấu bừng sáng, họ trở thành những con người khác hẳn, nhập vai ngọt như những diễn viên chuyên nghiệp thật sự.
Hằng ngày, những cán bộ, chiến sĩ Trại giam Xuân Nguyên phải đảm nhiệm rất nhiều công việc, thời gian nghỉ ngơi chẳng có là bao, nói gì đến thời gian luyện tập. Vậy mà chỉ trong một thời gian ngắn, bằng nhiệt huyết và niềm đam mê của tuổi trẻ, họ đã làm nên những tiểu phẩm đầy tự tin và sáng tạo như đồng chí Đại tá Cao Mạnh Dũng, Phó Giám thị Trại giam Xuân Nguyên, đồng thời là Trưởng ban Giám khảo hội thi khẳng định: “Các đồng chí là những diễn viên không chuyên nhưng rất xuất sắc, gây ấn tượng cho người xem và để lại nhiều cảm xúc”.
Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh, Cục trưởng Cục Tham mưu, chính trị A82 cũng phải công nhận rằng: “Các diễn viên đều là các đồng chí Cảnh sát bảo vệ trại giam nhưng diễn xuất rất tốt, rất giàu cảm xúc, phản ánh các tình huống thực tế sống động trong công tác hằng ngày phải đối mặt. Mặc dù chưa học qua trường lớp đào tạo nào về nghệ thuật, về diễn xuất, nhưng bằng tấm lòng, bằng cảm xúc, các đồng chí đã thể hiện rất tốt”.
Việc sân khấu hóa “Luật Thi hành án hình sự” của các chi đoàn Trại giam Xuân Nguyên đã thực sự tạo được sân chơi lành mạnh, khí thế thi đua sôi nổi, xung kích, tình nguyện trong tuổi trẻ Tổng cục, nâng cao hiệu quả công tác đoàn, phong trào thanh niên, đóng góp tích cực trong việc hoàn thành tốt công tác quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân, trại viên và học sinh; công tác tái hòa nhập cộng đồng. Là nơi phát huy hết tài năng của các cán bộ, chiến sĩ không chỉ trong quản lý, giáo dục phạm nhân mà trong cả những hoạt động văn hóa nghệ thuật.
Hình thức sân khấu hóa đã góp phần tuyên truyền, nâng cao nhận thức chính trị, nghiệp vụ pháp luật cho chính những cán bộ, đoàn viên của Tổng cục một cách dễ hiểu, dễ nhớ nhất. Bởi việc nắm vững những kiến thức cơ bản của Luật Thi hành án hình sự, các văn bản có liên quan để đáp ứng yêu cầu công tác trong tình hình mới và thực hiện nghiêm túc, đầy đủ quy định của pháp luật về quy trình công tác thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp là điều cần thiết đối với tất cả các cán bộ, chiến sĩ không chỉ của Trại giam Xuân Nguyên nói riêng mà của tất cả các trại giam trong nước nói chung.
Một chiến sĩ trẻ của Chi đoàn 1 chia sẻ: “Trại giam Xuân Nguyên vốn là một đơn vị có rất nhiều kinh nghiệm tổ chức các hội thi nên lần này hội thi “Tìm hiểu Luật thi hành án hình sự” cũng được tổ chức rất hoành tráng, góp phần tuyên truyền cho cán bộ, phạm nhân và tất cả mọi người về nội quy, quy chế của trại.”
Đồng chí Liên, một chiến sĩ trẻ lần đầu tham dự hội thi của Chi đoàn 3 tâm sự: “Hình thức sân khấu hóa Luật Thi hành án hình sự vừa giúp các cán bộ, chiến sĩ linh động trong giải quyết công việc vừa là sân chơi bổ ích để các chi đoàn thể hiện tài năng với nhau. Đặc biệt hình thức này rất thiết thực nên được triển khai ở nhiều trại giam khác nhau”.
Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh nhấn mạnh thêm: “Qua hội thi này cũng rèn luyện cho các cán bộ quản giáo kỹ năng thuyết trình trước tập thể đông người mà người quản lý giáo dục phạm nhân hằng ngày phải sử dụng. Nói cho phạm nhân nghe làm sao phải dễ hiểu và hấp dẫn đối với người được truyền đạt”
