Viện Chiến lược và khoa học Công an: 40 năm xây dựng và phát triển

Vào đầu những năm 70 của thế kỷ XX, cuộc chiến tranh chống bọn phản cách mạng và các loại tội phạm diễn ra rất quyết liệt, phức tạp. Nhiều vấn đề mới về phương châm, nguyên tắc, biện pháp, đối sách đấu tranh với các loại đối tượng chính trị, hình sự cần được nghiên cứu, tổng kết để xây dựng, bổ sung, từng bước hoàn thiện lý luận về bảo vệ an ninh chính trị, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, góp phần thống nhất nhận thức và định hướng chỉ đạo các mặt công tác công an. Với yêu cầu này, Bộ Công an xác định thành lập cơ quan nghiên cứu khoa học chuyên trách của Ngành để cùng Công an các đơn vị, địa phương nghiên cứu, giải quyết những vấn đề thực tiễn và lý luận đặt ra trên lĩnh vực bảo vệ an ninh, trật tự. Vì vậy, ngày 6/1/1974, Bộ trưởng Bộ Công an Trần Quốc Hoàn đã ký Quyết định số 18-CA/QĐ thành lập “Viện Nghiên cứu Khoa học Công an”; với nhiệm vụ: giúp Bộ trưởng trong nghiên cứu khoa học và tổng kết các mặt công tác công an.

Ngay sau khi thành lập, Viện đã được đồng chí Bộ trưởng giao nhiều nhiệm vụ phục vụ cho chủ trương giải phóng miền Nam , thống nhất đất nước. Điển hình là việc xuất bản cuốn “Sổ tay an ninh giải phóng” (tháng 4/1974). Đây là tài liệu có nội dung thiết thực, trở thành cẩm nang cho cán bộ an ninh; được cấp ủy, chính quyền các địa phương vùng mới giải phóng rất hoan nghênh. Tiếp theo, Viện đã tham mưu cho Bộ ban hành Chỉ thị số 143/CT, ngày 25/7/1974 “về việc tiếp tục đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học Công an” và hướng dẫn triển khai trong toàn Ngành. Thực hiện Chỉ thị này, công tác nghiên cứu khoa học công an đã dần dần đi vào nền nếp, ở mỗi vụ, cục, sở, ty đã bố trí cán bộ chuyên trách thuộc Phòng Tổng hợp làm nhiệm vụ tổng kết chuyên đề và hướng dẫn nghiên cứu khoa học.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, cùng chung một nhiệm vụ xây dựng xã hội chủ nghĩa và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh mới, với vai trò là cơ quan nghiên cứu khoa học đầu ngành, Viện đã chủ trì, phối hợp với Công an các đơn vị, địa phương nghiên cứu nhiều đề tài khoa học trọng điểm và tiến hành nhiều hoạt động nghiên cứu, như tổng kết lịch sử Công an nhân dân, xuất bản Tạp chí Nghiên cứu Khoa học Công an; xây dựng và xuất bản Từ điển nghiệp vụ Công an; tổng kết các chuyên đề đấu tranh với các loại đối tượng gián điệp, phản động và các loại tội phạm khác…

Bước vào thời kỳ đổi mới đất nước (1986) đến nay, ngoài chức năng nghiên cứu dự báo, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, Viện còn được Bộ giao nhiệm vụ quản lý và thông tin khoa học.

Với tiền thân là Viện Nghiên cứu Khoa học Công an, sau nhiều lần tách, nhập, tuy có sự thay đổi về tên gọi, tổ chức, nhưng Viện Chiến lược và Khoa học Công an luôn là cơ quan nghiên cứu chiến lược và khoa học đầu ngành của lực lượng Công an nhân dân. Trong suốt 40 năm qua, Viện đã chủ trì, phối hợp với Công an các đơn vị, địa phương; các cơ quan nghiên cứu của các ban, ngành nghiên cứu hàng trăm đề tài để tìm ra những luận cứ khoa học giúp Đảng, Nhà nước, Bộ Công an hoạch định các quan điểm, tư tưởng chỉ đạo, các phương châm, nguyên tắc; các chủ trương, chính sách, pháp luật về lĩnh vực an ninh, trật tự. Đồng thời, nghiên cứu dự báo về âm mưu, quy luật hoạt động của các thế lực thù địch và bọn tội phạm xâm phạm an ninh, trật tự; đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả các mặt công tác công an, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong các giai đoạn cách mạng. Trong những năm gần đây, Viện đã chủ động nghiên cứu dự báo chiến lược; tổ chức các cuộc hội thảo, tọa đàm khoa học để đánh giá tình hình thế giới và khu vực, nhất là vào những thời điểm quan trọng, nhạy cảm, như sau khi Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ, khi Việt Nam gia nhập WTO, sự kiện khủng hoảng chính trị ở Bắc Phi và Trung Đông…

Trong công tác quản lý khoa học, Viện đã làm tốt vai trò tham mưu cho Đảng ủy Công an Trung ương và lãnh đạo Bộ định hướng hoạt động nghiên cứu khoa học, hướng dẫn thực hiện việc nghiên cứu và ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn công tác, chiến đấu, xây dựng lực lượng Công an nhân dân ở các đơn vị, địa phương.

Công tác thông tin khoa học ngày càng phát triển, thư viện sách và thư viện điện tử được xây dựng lưu giữ nhiều tài liệu phục vụ yêu cầu công tác chiến đấu và xây dựng lực lượng Công an nhân dân; đã xuất bản Từ điển Bách khoa Công an nhân dân, đang tổ chức biên soạn Bách khoa thư Công an nhân dân; xuất bản tạp chí và nhiều ấn phẩm thông tin khác phục vụ thiết thực công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Công an các cấp, cũng như các mặt công tác công an.

Trước yêu cầu cấp thiết của cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh, trật tự và xây dựng lực lượng Công an nhân dân, Viện đã tham mưu cho Bộ tổng kết công tác lý luận Công an nhân dân, thành lập Hội đồng lý luận Bộ Công an nhằm từng bước bổ sung, phát triển, hoàn thiện hệ thống lý luận Công an nhân dân. Viện đã tham gia tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc và đang chủ trì tổng kết 30 năm đổi mới các mặt công tác công an theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương.

Với những thành tích trong công tác nghiên cứu chiến lược và nghiên cứu, quản lý và thông tin khoa học, nghiên cứu lý luận cũng như xây dựng đơn vị, Viện Chiến lược và khoa học Công an đã vinh dự được nhận nhiều phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước và của ngành Công an. Năm 1985, Viện được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba. Năm 1999, nhân dịp kỷ niệm 25 năm ngày thành lập, Viện được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng nhất. Năm 2004, nhân dịp kỷ niệm 30 năm thành lập, Viện được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng ba. Năm 2009, nhân dịp kỷ niệm 35 năm thành lập, Viện được tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng ba. Năm 2013, Viện được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì có thành tích trong công tác khoa học công an. Nhìn lại chặng đường 40 năm xây dựng và phát triển, các thế hệ cán bộ, chiến sỹ Viện Chiến lược và Khoa học Công an hoàn toàn có quyền tự hào về thành tích và những đóng góp của Viện cho sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự.

Để tiếp tục xây dựng Viện Chiến lược và Khoa học Công an ngày càng lớn mạnh, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự, thời gian tới Viện cần tập trung làm tốt một số công tác cơ bản sau:

Thứ nhất, trong công tác nghiên cứu chiến lược và khoa học, phải quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch công tác của Đảng ủy Công an Trung ương và Bộ Công an; bám sát thực tiễn công tác, chiến đấu và xây dựng lực lượng Công an nhân dân. Gắn kết công tác nghiên cứu dự báo chiến lược, nghiên cứu khoa học, phát triển lý luận Công an nhân dân và việc giải quyết những vấn đề phức tạp nảy sinh trên lĩnh vực bảo vệ an ninh, trật tự.

Thứ hai, tăng cường mối quan hệ, phối hợp chặt chẽ giữa Viện với Công an các đơn vị, địa phương, các cơ quan nghiên cứu của các bộ, ban, ngành, các nhà khoa học trong công tác nghiên cứu dự báo, nghiên cứu khoa học và trao đổi thông tin.

Thứ ba, trong xây dựng chương trình nghiên cứu khoa học dài hạn và hằng năm phải thiết thực, bám sát thực tiễn cuộc đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm và các mặt công tác công an.

Thứ tư, đặc biệt coi trọng và thường xuyên làm tốt công tác xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng; tạo được sự đoàn kết nhất trí và môi trường dân chủ trong đơn vị. Chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác nghiên cứu, quản lý, thông tin khoa học vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức, vừa giỏi về chuyên môn, có khả năng nghiên cứu khoa học độc lập, đam mê nghiên cứu khoa học. Phải có những chuyên gia giỏi, những nhà khoa học đầu Ngành làm nòng cốt trong nghiên cứu, giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trên lĩnh vực an ninh, trật tự