Tại tỉnh Lâm Đồng, nhiều khu vực rừng có địa hình hiểm trở, chia cắt bởi núi cao, sông suối, việc tuần tra bằng phương pháp truyền thống gặp không ít khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa hoặc tại những vùng có nguy cơ xảy ra phá rừng, khai thác lâm sản trái phép. Trong khi đó, thiết bị bay không người lái có thể nhanh chóng tiếp cận các khu vực này, ghi nhận hình ảnh, video với độ phân giải cao, cung cấp dữ liệu trực quan phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.
Từ ngày 1/7/2024, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng đã được Cục Tác chiến (Bộ Tổng tham mưu) cấp phép sử dụng phương tiện bay không người lái. Ngay sau đó, đơn vị đã triển khai bay khảo sát, đo đạc diện tích rừng trồng của Doanh nghiệp tư nhân Cây cảnh Đức Minh.
Với khả năng hoạt động trên phạm vi rộng, thiết bị bay không người lái có thể ghi nhận hình ảnh có độ phân giải cao, sắc nét, giúp xác định chính xác diện tích và hiện trạng rừng. Chỉ trong khoảng 30 phút bay, toàn bộ khu vực rừng rộng gần 700 ha thuộc doanh nghiệp đã được ghi hình đầy đủ, thay vì phải mất nhiều ngày khảo sát bằng phương pháp truyền thống.
Toàn bộ dữ liệu sau khi thu thập được xử lý trên các phần mềm GIS chuyên dụng để xây dựng bản đồ, khoanh vẽ ranh giới, theo dõi biến động diện tích và hiện trạng rừng. Nhờ đó, công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện nhanh chóng, khoa học và có độ chính xác cao.
Song song với việc ứng dụng thiết bị bay không người lái, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng cũng tiến hành đo đạc trữ lượng rừng trồng trên toàn bộ lâm phần do Doanh nghiệp tư nhân Cây kiểng Đức Minh quản lý. Việc đo đếm được triển khai đồng bộ trên toàn diện tích nhằm đánh giá chính xác hiện trạng tài nguyên rừng, phục vụ công tác quản lý và xây dựng phương án phát triển bền vững.
Thông qua hệ thống camera tích hợp, UAV có khả năng quan sát trên diện rộng, phát hiện những biến động về hiện trạng rừng như tình trạng chặt phá cây, mở đường trái phép, lấn chiếm đất rừng, cháy rừng hoặc các dấu hiệu bất thường khác. Dữ liệu thu thập được truyền trực tiếp về trung tâm điều hành hoặc lưu trữ để phân tích, so sánh với các lần bay trước, giúp đánh giá chính xác mức độ biến động tài nguyên rừng.
Một trong những ưu điểm nổi bật của UAV là rút ngắn đáng kể thời gian kiểm tra hiện trường. Nếu như trước đây, để khảo sát một khu vực rộng hàng trăm hécta, lực lượng quản lý bảo vệ rừng phải mất nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày băng rừng, vượt suối thì nay chỉ cần vài chục phút bay là có thể thu thập đầy đủ dữ liệu. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả công việc mà còn giảm thiểu rủi ro cho lực lượng thực thi nhiệm vụ.
Bên cạnh đó, UAV còn phát huy hiệu quả trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Thiết bị có thể nhanh chóng tiếp cận hiện trường, xác định vị trí, quy mô đám cháy, hướng gió, địa hình và các tuyến đường tiếp cận, cung cấp thông tin kịp thời để lực lượng chữa cháy xây dựng phương án xử lý phù hợp, góp phần hạn chế thiệt hại.
Hiện nay, trong công tác kiểm tra, giám sát rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng đang sử dụng các nguồn ảnh viễn thám như Sentinel-2, Landsat 8-9 và Planet để phát hiện những khu vực có dấu hiệu thay đổi hiện trạng rừng. Tuy nhiên, vào mùa mưa tại khu vực Tây Nguyên nói chung và tỉnh Lâm Đồng nói riêng, việc khai thác ảnh viễn thám gặp nhiều hạn chế do mây che phủ dày, tỷ lệ che phủ thường vượt 70%, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng dữ liệu.
Bên cạnh đó, các vị trí nghi ngờ biến động sau khi phân tích ảnh vệ tinh vẫn phải được kiểm chứng ngoài thực địa. Với địa hình đồi núi phức tạp, chia cắt mạnh, việc tiếp cận các khu vực cần kiểm tra thường mất nhiều thời gian, nhân lực và chi phí.
Trong bối cảnh đó, thiết bị bay không người lái đã trở thành giải pháp hiệu quả, khắc phục nhiều hạn chế của phương pháp truyền thống. Được tích hợp hệ thống định vị, cảm biến và camera chất lượng cao, UAV cho phép thu thập dữ liệu nhanh chóng, chính xác, kể cả tại những khu vực địa hình hiểm trở hoặc khó tiếp cận, đồng thời giảm đáng kể thời gian khảo sát thực địa.
Không chỉ phục vụ công tác kiểm tra, giám sát diện tích và hiện trạng rừng, thiết bị bay không người lái còn được ứng dụng hiệu quả trong quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên, phòng cháy, chữa cháy rừng, điều tra tài nguyên rừng, xác định độ cao, mật độ cây, trữ lượng rừng và thu thập dữ liệu không gian. Những thông tin chính xác từ UAV là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý xây dựng phương án quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài nguyên rừng trong thời kỳ chuyển đổi số.
Tại Lâm Đồng, việc ứng dụng UAV đã mang lại những kết quả tích cực. Các chuyến bay định kỳ và đột xuất giúp cơ quan quản lý sớm phát hiện các điểm nghi vấn, kịp thời kiểm tra, xử lý vi phạm. Đồng thời, dữ liệu ảnh và video từ UAV còn là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ công tác lập hồ sơ, xử lý vi phạm hành chính, tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng.
Việc triển khai UAV cũng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực lâm nghiệp. Khi kết hợp với hệ thống định vị GPS, bản đồ số, công nghệ viễn thám và trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu từ UAV sẽ hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên rừng đồng bộ, phục vụ công tác theo dõi diễn biến rừng, quy hoạch lâm nghiệp và quản lý bền vững tại Lâm Đồng.
