Trẻ em bị bạo hành – những câu hỏi nhức nhối

Những ngày vừa qua, vụ việc cháu bé chưa tròn một tuổi tên Trần T.A (trú tại Tống Duy Tân, Hoàn Kiếm, Hà Nội) bị bạo hành một cách dã man đã gây xôn xao dư luận. Theo thống kê của chúng tôi, đó không phải là vụ việc hy hữu. Sự thật là một bộ phận trẻ em đã, đang bị người lớn bạo hành - mà các cháu gần như không biết kêu ai!?

1. Vụ việc được bắt nguồn từ chiều ngày 4-8-2017, Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận một bệnh nhi gần 1 tuổi được chuyển đến từ Bệnh viện Saint Paul với nhiều vết thương rất nặng. Khắp người cháu từ trán, chân tay, đùi đều bị bầm tím, bộ phận sinh dục bị xây xát, mắt bị dãn, toàn thân co giật, hôn mê, não bị tổn thương nghiêm trọng. Đáng chú ý là bệnh nhi này không có bố mẹ hay người thân nào đi cùng.

Nghi ngờ cháu bé bị bạo hành, lãnh đạo Bệnh viện Nhi Trung ương đã mời Công an phường Láng Thượng (Đống Đa, Hà Nội) vào cuộc xác minh. Sau khi nhận được thông tin về vụ việc, Giám đốc Công an TP Hà Nội đã chỉ đạo Công an quận Đống Đa phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự (PC45) Công an TP khẩn trương xác minh, làm rõ vụ việc.

Lãnh đạo Bệnh viện Nhi Trung ương thông tin về tình hình sức khỏe cháu T.A.
Lãnh đạo Bệnh viện Nhi Trung ương thông tin về tình hình sức khỏe cháu T.A.

Qua điều tra, bước đầu Cơ quan công an đã làm rõ người đưa cháu bé nhập viện Saint Paul là Nguyễn Thanh Hằng (39 tuổi, trú tại phố Yên Phụ, Ba Đình, Hà Nội). Tuy nhiên, khi đưa cháu Trần T.A. đến bệnh viện cấp cứu, Hằng đã đăng ký thông tin giả.

Theo hồ sơ bệnh án, tên cháu được khai là Nguyễn Đình Phong (trú tại số 6D bãi Nghĩa Dũng, phường Phúc Xá, quận Ba Đình, Hà Nội). Còn tên người đưa cháu bé đến là Nguyễn Trường Giang (trú tại thôn Tảo Dương, xã Hồng Dương, huyện Thanh Oai, Hà Nội).

Cũng theo lời khai ban đầu của Hằng, cháu Trần T.A. có mẹ vừa bị bắt vì tội danh liên quan đến ma túy nên đã gửi cháu cho một người bạn trông nom, chăm sóc. Đầu tháng 8 vừa qua, do người bạn này bận công việc nên đã nhờ Hằng chăm sóc cháu T.A. một thời gian.

Ngày 3-8-2017, Hằng thấy cháu T.A. có dấu hiệu nguy kịch nên đã đưa vào Bệnh viện Saint Paul điều trị, rồi bỏ rơi tại đó. Tại cơ quan Công an, Hằng phủ nhận việc mình là người đã gây ra các thương tích trên người cháu T.A.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, hoàn cảnh của cháu T.A. rất đáng thương. Cháu là con thứ 5 của Đinh Lan Hương (34 tuổi, trú tại Tống Duy Tân, Hoàn Kiếm) với người “chồng hờ” tên là Quân. Hương hiện là bị án của một vụ án ma túy, vừa bị Công an phường Ngô Thì Nhậm (Hai Bà Trưng, Hà Nội) phát hiện, bắt giữ vào tháng 7-2017.

Trước đó, Hương cũng bị Công an quận Ba Đình bắt vì tội buôn bán trái phép chất ma túy nhưng được tại ngoại do đang trong thời gian nuôi con nhỏ dưới 36 tháng. Hương cũng từng bị Công an tỉnh Phú Thọ bắt giữ - vẫn với tội danh trên - song cũng được tại ngoại.

Ông bà ngoại của cháu Trần T.A. vô cùng xót xa khi biết cháu của mình bị bạo hành.
Ông bà ngoại của cháu Trần T.A. vô cùng xót xa khi biết cháu của mình bị bạo hành.

Trong số 4 anh chị cùng mẹ khác cha của cháu T.A., thì 3 cháu đang ở với ông bà ngoại. Còn một cháu thì được bà nội nuôi nấng. Riêng cháu T.A. sau khi mẹ bị bắt giam thì được một người bạn tên là Chi, nhà ở phố Kim Mã (quận Ba Đình) chăm sóc. Sau đó Chi giao tiếp cháu bé cho Nguyễn Thanh Hằng.

Theo những hình ảnh mà gia đình cháu cung cấp thì T.A. trông khá bụ bẫm, mặt mũi cũng rất khôi ngô. Vậy mà không hiểu lý do gì mà có kẻ nhẫn tâm bạo hành cháu đến mức dã man đến như thế!

Trong một diễn biến khác, chiều ngày 7-8-2017, lãnh đạo Bệnh viện Nhi Trung ương đã có buổi họp báo, thông tin về tình hình sức khỏe của cháu bé.

PGS Trần Minh Điển, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết sau một thời gian điều trị tích cực, hiện tại sức khỏe cháu Trần T.A. đã qua cơn nguy kịch và tiến triển tốt. Tuy nhiên, thời gian tới, cháu bé tiếp tục được chuyên khoa thần kinh của bệnh viện theo dõi sát sao. Do hoàn cảnh gia đình cháu bé hết sức khó khăn nên lãnh đạo Bệnh viện Nhi cho biết sẽ miễn viện phí cho cháu trong giai đoạn cháu nằm viện.

Theo Trung tá Trần Quốc Trung, Phó trưởng Phòng PC45, Công an TP Hà Nội, nhận thấy tính chất nghiêm trọng của vụ việc, ngày 5-8-2017 Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự để điều tra về hành vi cố ý gây thương tích đối với cháu Trần T.A. Đồng thời vụ việc cũng đã được chuyển giao cho Đội Điều tra trọng án tiếp tục thụ lý. Đối tượng Hằng cũng được mời lên cơ quan Công an làm việc.

Cũng theo lãnh đạo Phòng PC45, hiện các điều tra viên, trinh sát đang được tổ chức thành nhiều mũi, khẩn trương tiến hành rà soát truy tìm để sớm làm rõ kẻ đã gây ra hành vi dã man đối với cháu bé.

2. Theo thống kê của chúng tôi, thời gian vừa qua ở Hà Nội cũng như một số tỉnh thành phía Bắc đã có không ít những vụ bạo hành trẻ em.

Đơn cử ngày 9-2-2017, gia đình anh Phạm Tùng Lâm (trú tại khu đô thị Bình Minh, phường Đông Hương, TP Thanh Hóa) đón con gái là Phạm Thu Phương (2 tuổi) từ Trường mầm non Thanh Xuân Nam về nhà thì phát hiện hai đùi cháu Phương thâm tím. Cháu cũng liên tục kêu đau.

Hỏi ra mới biết cháu Phương bị cô giáo đánh trong lớp học. Gia đình cháu Phương đã đưa đến trường, yêu cầu nhà trường và cơ quan chức năng làm rõ sự việc. Sau khi tiếp nhận thông tin, Công an TP Thanh Hóa và Phòng GD-ĐT TP Thanh Hóa đã có mặt tại Trường mầm non tư thục Thanh Xuân Nam (phường Đông Hương, TP Thanh Hóa) để xác minh, điều tra.

Hình ảnh của những vụ bạo hành gây phẫn nộ.
Hình ảnh của những vụ bạo hành gây phẫn nộ.

Cô giáo Ngô Thị Thùy Linh đã thừa nhận dùng đũa đánh cháu. Khi đó, cô Linh đưa bé P. đi vệ sinh thì bị cháu vằng ra và đạp vào bụng. Do quá nóng giận, cô Linh đã lấy đũa ăn cơm đánh cháu 7 cái.

Tháng 3-2017 trên mạng Internet xuất hiện những hình ảnh gây phẫn nộ cộng đồng về sự việc một cháu gái bị mẹ bắt đứng nhiều giờ giữa trời mưa lạnh.

Bà Nguyễn Thị Thoa, Chi Hội trưởng Chi hội phụ nữ phường Đồng Mai (Hà Đông, Hà Nội) xác nhận hình ảnh đó là cháu Trần Kim H. (3 tuổi) - con chị Chu Thị T. trú tại tổ 7, phường Đông Mai (Hà Đông) đang bị mẹ đẻ “bạo hành”.

Bà Thoa cũng khẳng định đây không phải lần đầu tiên chị T. có hành động bạo hành đối với các con mình vì đã nhiều lần chị bắt bé H. không được mặc quần áo và đứng giữa trời lạnh không cho vào nhà.

“Hành vi của chị T. đã nhiều lần được thông báo lên chính quyền địa phương và công an nhưng sau khi bị xử phạt hành chính, người phụ nữ này vẫn tiếp tục hành hạ những đứa con của mình” - bà Thoa kể.

Được biết, đứa con trai mới 9 tháng tuổi cũng từng bị người mẹ tàn ác này mang ra sông dìm nhưng mọi người phát hiện kịp thời nên cháu bé may mắn sống sót.

Bà Thoa cũng chia sẻ, mỗi khi bực tức ai đó, chị T. lại về trút hết lên đầu các con, khổ nhất là cháu H. Hầu như ngày nào bé gái này cũng bị mẹ đánh chửi thậm tệ. Có lần trời mưa rét nhưng giữa đêm, chị T. vẫn đuổi cô con gái 3 tuổi ra đường không cho vào nhà. Vì sợ mẹ nên bé T. chỉ dám đi lang thang ngoài đường cả đêm. Theo bà Thoa thì chị T. không có chồng và không ai biết bố của những đứa con chị này là ai. Hiện cuộc sống của mẹ con chị T. đều dựa vào anh em trong gia đình.

Cũng trong tháng 3-2017, bé gái Mai Thị Yến (4 tuổi), con gái anh Mai Văn Bình (trú tại Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội) đã bị cô giáo nhốt rồi bỏ quên trong nhà vệ sinh. Sau khi được “giải thoát” và đưa về nhà an toàn, cháu Yến kể với bố mẹ. Trong lúc đi rửa tay trước bữa ăn chiều, cháu vô tình va vào một bạn khác trong lớp khiến bạn ấy ngã.

Sau đó cô giáo đã phạt cháu bằng cách cho hai bạn khác cùng lớp đẩy Yến vào nhà vệ sinh. Phải nhiều giờ sau cháu mới được phụ huynh phát hiện. Cô giáo cũng đã nhận khuyết điểm.

Theo lãnh đạo Bệnh viện Nhi Trung ương, sức khỏe của cháu Trần T.A. đang có những tiến triển tốt.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Nhi Trung ương, sức khỏe của cháu Trần T.A. đang có những tiến triển tốt.

3. Theo khảo sát của Tổng cục Thống kê với sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF), có gần 80% số trẻ em Việt Nam từ 2-14 tuổi bị cha mẹ hoặc người chăm sóc hay những người khác trong gia đình trừng phạt bằng bạo lực. Số liệu từ Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an) thì mỗi năm trung bình có từ 1.600 - 1.800 vụ bạo hành, xâm hại trẻ em nghiêm trọng được phát hiện (kể cả xâm hại tình dục).

Việc trẻ bị bạo hành có thể bị những tổn thương nghiêm trọng tới sức khỏe, thể chất. Nghiêm trọng hơn, trẻ bị bạo hành cũng dễ bị chấn thương tâm lý, tự kỷ, thậm chí mắc phải những vấn đề tâm thần. Những trường hợp trẻ bị đánh đập đều khiến cơ thể bị tổn thương nhất định. Ngoài những vết thương bầm tím, rách da, chảy máu dễ dàng nhìn thấy thì còn một số chấn thương như ảnh hưởng não, chấn thương phổi, lá lách, gan...

Những tổn thương này nếu không được phát hiện và cấp cứu kịp thời có thể khiến trẻ bị tử vong. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, ở những trường hợp bị bạo hành khi còn nhỏ hầu hết những đứa trẻ này bị ám ảnh cả đời. Nhiều người trong số đó trở nên sống khép kín, gặp trở ngại trong giao tiếp xã hội. Họ cũng có biểu hiện mặc cảm, thiếu tự tin vào bản thân.

Nghiêm trọng hơn, việc bạo hành làm trẻ mất niềm tin vào người lớn, tình yêu thương. Khi trưởng thành có thể trở nên cục súc, nóng nảy dễ có hành vi bạo lực. Nhiều người chấn thương tâm lý dẫn tới những hành động hung hăng, thậm chí có hành vi tự hại, luôn muốn tự làm đau mình để giảm stress. Một số người từng bị bạo hành khi còn nhỏ có hành vi lệch chuẩn về tình dục...

Theo một lãnh đạo Cục Bảo vệ, Chăm sóc trẻ em (Bộ LĐ-TB&XH), thì trách nhiệm để xảy ra những vụ việc bạo hành, xâm hại trẻ em trước hết thuộc chính quyền địa phương và ngành giáo dục (quản lý trực tiếp). “Trách nhiệm của chúng tôi là sẵn sàng phối hợp với ngành giáo dục để phòng ngừa và xử lý, phối hợp cùng Bộ Y tế giải quyết thương tích cho các em. Hoặc những em bị ảnh hưởng tâm lý, Bộ LĐ-TB&XH sẽ giúp các em tái hòa nhập cộng đồng”, vị này cho biết.

Tuy nhiên chính quyền địa phương có thực sự vào cuộc quyết liệt hay không thì lại là một dấu hỏi lớn. Bên cạnh đó, ở địa phương, ngoài Hội bảo trợ trẻ em thì còn có Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, Hội phụ lão... đều có trách nhiệm phải chăm sóc bảo vệ trẻ em. Tuy nhiên chúng ta có quyền đặt câu hỏi những hội này ở đâu, khi mà vẫn có những cháu bé bị bạo hành tàn tệ mà không được ngăn chặn kịp thời?

Minh Tiến

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.