Nghe chuyện đánh án của Trung tá Trần Thanh Nguyện, Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự (CSHS), Công an tỉnh Thái Nguyên, tôi chợt nhận ra rằng những trải nghiệm ấy thực sự là bài học kinh nghiệm quý, có giá trị tham khảo cho thế hệ đi sau trong nghề điều tra tội phạm.
Vụ cướp táo tợn
Chuyện nghề của cánh lính trận thì khó kể cho hết, nhưng với Trung tá Trần Thanh Nguyện thì chuyên án triệt phá băng cướp gây ra 32 vụ án trên các tuyến cao tốc, đã để lại những kỷ niệm không thể phai mờ trong ký ức. Khi đó, anh đang là Đội trưởng Đội CSHS Công an thị xã Phổ Yên (Thái Nguyên).
Mọi chuyện bắt đầu từ rạng sáng ngày 22-7-2018, khi anh Phạm Anh Tuấn (là tài xế xe container BKS 97R-000.31) đang đỗ xe nằm ngủ trong cabin tại trạm dừng nghỉ Hải Đăng trên đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, chợt giật mình tỉnh giấc vì phát hiện kẻ gian đã mở cửa xe, lấy đi túi da bên trong có chiếc điện thoại Samsung Galaxy A5 cùng 5 triệu đồng. Anh Tuấn đuổi theo kẻ trộm thì bị đồng bọn của hắn xịt hơi cay và dùng kiếm lao vào chém loạn xạ. Sau đó, các đối tượng leo lên xe ô tô BKS 29C-629.90 tẩu thoát khỏi hiện trường.
3 ngày sau, vào rạng sáng 25-7 anh Bùi Văn Tuấn (lái xe tải BKS: 20C-121.94) đỗ xe ở lề đường tại khu vực nút giao Yên Bình thuộc xóm Ao Đình, xã Tân Hương, TP. Phổ Yên để ngủ vì mệt mỏi. Đang ngủ, anh Tuấn phát hiện có kẻ gian trèo lên xe lục soát và lấy đi túi tiền bên trong có 70 triệu đồng. Anh Tuấn giữ tay tên trộm thì bị hắn dùng vam phá khóa đâm lại, tên cùng đi dùng bình xịt hơi cay xịt thẳng khiến anh sa sẩm mặt mày. Sau đó, các đối tượng lên chiếc xe bán tải BKS 29C-428.91 tẩu thoát.
“Cả 2 vụ “đầu trộm, đuôi cướp” xảy ra liên tiếp trong thời gian ngắn, với cùng phương thức, thủ đoạn, đặc biệt hung thủ tỏ ra rất liều lĩnh và hung hãn... khiến dư luận hoang mang. Lãnh đạo Công an thị xã Phổ Yên quyết định xác lập chuyên án truy xét, giao cho Đội CSHS triển khai các hoạt động điều tra, truy tìm thủ phạm. Chúng tôi bước vào chuyên án này với những khó khăn rất lớn. Đó là án xảy ra trên đường nên giữa nạn nhân và thủ phạm không có quan hệ với nhau, thời điểm gây án vào lúc rạng sáng nên không có nhân chứng. Bên cạnh đó, địa điểm xảy ra cướp nằm trên đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua khu công nghiệp Yên Bình. Đây là tuyến giao thông trọng điểm nối tỉnh Thái Nguyên với các tỉnh phía Nam nên có rất nhiều phương tiện di chuyển, gây nhiều khó khăn cho việc đánh giá, khoanh vùng đối tượng để tổ chức truy xét. Manh mối duy nhất lúc này là biển số 2 chiếc xe các đối tượng đã sử dụng để tẩu thoát sau khi gây án”, Trung tá Nguyện kể.
Hành trình truy xét
Để lần tìm manh mối thủ phạm, Đội CSHS chia thành 3 tổ, tiến hành rà soát theo các hướng khác nhau. Tổ 1 đi xác minh tại các trung tâm đăng kiểm tại các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Bắc Giang, Thái Nguyên. Tổ 2 xác minh tại các trạm thu phí trên các đường cao tốc, thu thập dữ liệu hình ảnh về hoạt động của các chiếc xe mà thủ phạm đã sử dụng. Tổ 3 xác minh, dựng danh tính chủ sở hữu của 2 chiếc xe nói trên.
Xác minh về một trong 2 biển số xe nghi vấn, xác định đó là biển số ô tô tải đã bị kẻ gian tháo trộm tại huyện Đông Anh, TP Hà Nội. Đối chiếu với dữ liệu được camera giao thông tại các trạm thu phí ghi lại, ban chuyên án nhận định khả năng chiếc xe này giống với ô tô Ford Ranger gắn biển 29C-629.90 mà bọn tội phạm đã sử dụng khi gây án lúc rạng sáng 22-7.
Truy tìm chủ sở hữu chiếc xe mang biển số 29C-629.90, được biết đó là xe của Công ty Hoàng Minh (ở Yên Viên, Gia Lâm, Hà Nội) nhưng cũng đã bị kẻ gian tháo trộm biển tại huyện Tiên Du, Bắc Ninh vào đêm 18-7. Việc lần theo manh mối còn lại của vụ án đã lâm vào “ngõ cụt”. Không nản lòng, Trung tá Nguyện động viên anh em truy xét theo hướng khác.
Kiên trì rà soát, xác minh, đối chiếu, sàng lọc nhiều nguồn thông tin, tài liệu, cuối cùng ban chuyên án đã dựng lên hình ảnh chiếc xe ô tô mà các đối tượng đã sử dụng để cướp tài sản. Đó là chiếc Ford Ranger màu đen, có dán tem đăng kiểm và phí đường bộ từ trên xuống dưới theo kính chắn gió phía trước của xe. Chi tiết này rất quan trọng vì là đặc điểm rất khác lạ. Tổ làm án coi đây là căn cứ truy nguyên đồng nhất với những chiếc xe có đặc điểm tương tự.
Tiến hành rà soát từ hình ảnh chiếc xe, xác định phương tiện này được mua thẻ thu phí tự động VETC, có hướng di chuyển chủ yếu trên các tuyến cao tốc phía Bắc và giáp với tuyến Hà Nội đi Thái Nguyên, Bắc Giang, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc... Ban chuyên án đã cử các tổ công tác đi xác minh tại nhiều trạm đăng kiểm, các trạm BOT có làn thu phí tự động VETC. Tại trạm thu phí BOT Hà Nội - Bắc Giang, tổ công tác phát hiện chiếc xe nghi vấn đã có 6 lượt qua lại trạm thu phí này. Từ hình ảnh camera giao thông lưu giữ tại đây, họ truy ra chủ xe ở Nghệ An nhưng khi tổ xác minh đến nơi thì được biết chiếc xe đã được bán qua tay cho một người ở Quảng Bình. Tìm đến địa chỉ này, xác định xe lại được bán lại cho Vũ Đinh Thắng (SN 1982, trú tại khu đô thị Times City, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội). Quá trình tác nghiệp, tất cả hoạt động điều tra được tính toán kỹ lưỡng về cách thức, vai trò, lý do tiếp cận... để đề phòng lộ lọt thông tin, hay đánh động đối tượng.
Để “chắc ăn”, ban chuyên án triển khai các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu nhất đối với Thắng. Các trinh sát đã kiểm tra, xác định được chiếc xe ô tô đang ở đâu, đồng thời dựng được hành tung của ổ nhóm đối tượng tên này cầm đầu. Điều nghiên về Thắng, được biết hắn đã có 6 tiền án, tiền sự, đủ độ gian manh để điều hành băng nhóm hoạt động lưu động trên nhiều tuyến, địa bàn khác nhau. Phạm vi hoạt động của băng cướp này rất rộng, liên tỉnh, chủ yếu gây án tại các cung đường, trạm dừng nghỉ, khu công nghiệp thuộc địa bàn các huyện như Từ Sơn, huyện Tiên Du (Bắc Ninh); huyện Gia Lâm, huyện Đông Anh, quận Long Biên (Hà Nội).
Theo quy luật, các đối tượng thường thuê xe tự lái, lắp biển giả hoặc biển số trộm cắp được để gây án. Có nhiều đêm chúng di chuyển trên các tuyến cao tốc từ 200-300km để tìm “con mồi”. Nạn nhân mà chúng nhắm tới là những tài xế đường dài dừng xe bên đường để ngủ.
Khi phát hiện mục tiêu, chúng sẽ dừng xe tiếp cận nạn nhân. Theo sự phân công từ trước, tên thì leo lên cabin, dùng vam mở khóa cửa để trộm đồ. Những tên còn lại đứng cảnh giới và hỗ trợ khi cần thiết, tên thì ngồi trên xe nổ máy chờ sẵn để chở cả bọn tẩu thoát sau khi gây án.
Nếu nạn nhân thức giấc và chống trả, chúng sẽ dùng hung khí nguy hiểm đem theo như kiếm, bình xịt hơi cay, súng bắn bi sắt,... tấn công lại họ. Tài sản cướp được, chúng mang về phòng trọ của Thắng ở Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh) để chia nhau.
Phá án
Dựng được ổ nhóm đối tượng, anh em rất hào hứng, bất kể ngày đêm trong mọi điều kiện thời tiết, họ sẵn sàng lên đường thực hiện các nhiệm vụ trong đấu tranh chuyên án. Sau nhiều đêm đeo bám đối tượng qua hàng trăm cây số, các trinh sát nhận thấy với sự manh động, liều lĩnh, sẵn sàng chống trả bằng hung khí nóng của băng cướp này, việc bắt giữ khi đang gây án hoặc truy đuổi khi chúng tẩu thoát, ẩn chứa nhiều nguy cơ mất an toàn.
Sau khi tính toán kỹ càng dựa trên quy luật hoạt động đã được làm rõ, ban chuyên án quyết định bắt chúng vào thời điểm ít ngờ nhất. Đó là khi cả bọn dừng xe tại quán ăn uống hoặc nghỉ ngơi tại nhà.
Tối 2-8-2018, khi trinh sát báo về rằng phát hiện các đối tượng đang đỗ xe tại khu vực phòng trọ của Thắng ở Đình Bảng, các tổ công tác lập tức lên đường đi Bắc Ninh phá án.
“Khi phát hiện có những nguời lạ tiến đến gần, Thắng và đàn em chạy đến ô tô định tẩu thoát nhưng bị chúng tôi chặn lại. Với bản chất côn đồ, bọn chúng đã dùng kiếm, bình xịt hơi cay, súng bắn bi sắt chống trả quyết liệt. Vì đã lường trước tình huống này nên anh em đã mặc sẵn áo chống đâm, chống đạn lao vào quật ngã, khống chế từng tên, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho lực lượng bắt và người dân tại chỗ”, Trung tá Nguyện nhớ lại.
Tại cơ quan điều tra, sau 6 giờ đấu tranh liên tục với các lập luận sắc bén cùng hệ thống tài liệu chứng cứ dày công thu thập của ban chuyên án, kẻ cầm đầu băng cướp và đồng bọn đã phải khai nhận toàn bộ tội lỗi.
Mở rộng điều tra, ban chuyên án đã bắt hết những tên còn lại, làm rõ băng nhóm này đã thực hiện 32 vụ cướp và trộm cắp tài sản của các lái xe trên các tuyến cao tốc, các trạm dừng nghỉ và các khu công nghiệp trên nhiều tỉnh, thành phố phía Bắc chỉ trong khoảng thời gian từ tháng 5-2018 đến ngày 2-8-2018.
“Lửa nghề”
Từ khi được điều động, bổ nhiệm chức vụ Phó trưởng Phòng CSHS, Công an tỉnh Thái Nguyên, Trung tá Trần Thanh Nguyện luôn hoàn thành nhiệm vụ được giao, làm tốt công tác tham mưu cho cấp trên về công tác phòng ngừa, đấu tranh tội phạm theo tuyến địa bàn, trực tiếp tổ chức triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ chuyên môn. Tổng kết công tác qua các năm gần đây, các đội nghiệp vụ do Trung tá Nguyện phụ trách đều được công nhận danh hiệu Đơn vị Quyết thắng. Bản thân anh nhiều năm liền đạt danh hiệu Chiến sĩ Thi đua cơ sở, được các cấp tặng 10 bằng khen, 7 giấy khen các loại.
Trung tá Nguyện bộc bạch: “Tôi hiểu rằng trong thành tích cá nhân luôn có sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo, chỉ huy, cùng sự “đồng cam, cộng khổ” của anh em đồng chí, đồng đội. Nếu chỉ một mình, sẽ không thể thực hiện được các nhiệm vụ công tác công an. Về phần mình, tôi luôn cố gắng trau dồi tri thức, tích lũy kinh nghiệm và nhiệt huyết với công việc được giao, để làm tròn vai trò, trách nhiệm của người lính trên mặt trận phòng, chống tội phạm”.
Đánh án ma túy ở phố biển Nha Trang 
Chuyện nghề của trinh sát trẻ mê đánh án 
