Từ trên đỉnh cao 60 mét của ngôi đền IV trong thành phố cổ Tikal của người Maya, du khách có thể thưởng ngoạn trọn vẹn khu rừng nguyên sinh rộng lớn nhất Trung Mỹ. Vào xế chiều, đàn khỉ nhện đu người trên những nhánh cây để hái quả, tiếng bầy khỉ gọi nhau vang khắp khu rừng.
Trái tim của Khu bảo tồn sinh quyển Maya (MBR) nằm ở phía bắc Guatemala, chiếm diện tích 2,1 triệu hecta và được Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục Liên Hiệp Quốc (UNESCO) công nhận về tính đa dạng trong hệ sinh thái, với nhiều động vật quý hiếm như báo đốm, báo sư tử, khỉ rú đen Guatemala và heo vòi. Tuy nhiên, khu rừng đang bị đe dọa trước hoạt động của bọn lâm tặc, tai họa cháy rừng và săn giết động vật hoang dã.
Thậm chí MBR còn bị phá hoại bởi những thế lực ngầm - ví dụ như các cartel ma túy Mexico sử dụng khu rừng để xây dựng đường băng cho máy bay vận chuyển ma túy, hay các băng đảng Salvador dựng lên những trại chăn nuôi trâu bò nhằm mục đích rửa tiền và các băng nhóm tội phạm có tổ chức người Trung Quốc đốn gỗ bất hợp pháp để cung cấp cho các thị trường châu Á. Hậu quả là MBR bị chia cắt làm hai vùng: một nửa phía đông được bảo quản thành công và một nửa phía tây bị thất bại, theo Roan McNab, Giám đốc chương trình Guatemala của Hiệp hội Bảo tồn đời sống hoang dã (WCS) đặt trụ sở tại New York (Mỹ). McNab là nhân vật trụ cột của liên minh các nhóm bảo tồn rừng Guatemala với nước ngoài đang có những nỗ lực nhằm bảo vệ nửa phía đông của MBR và cứu vãn nửa phía tây của di sản thiên nhiên đang bị bọn tội phạm lén lút tàn phá hàng ngày.
Hoạt động tội phạm trong khu vực bắt đầu tăng mạnh cách đây một thập niên dẫn đến việc tàn phá nhanh nửa phía tây của MBR. Một yếu tố quan trọng là miền bắc Guatemala là nơi lý tưởng xây dựng đường băng tiếp nhiên liệu cho máy bay xuất phát từ Nam Mỹ và vận chuyển ma túy qua các xe tải hướng đến Mexico. Bọn tội phạm ma túy quốc tế hoạt động tự do mà không bị trừng phạt sau khi quân đội và lực lượng cảnh sát thiếu sức mạnh để hành động. Bọn tội phạm cho xây dựng hàng chục đường băng, trong đó bao gồm một khu vực được bọn chúng gọi là "sân bay quốc tế" với 3 đường băng và hơn chục máy bay bị bỏ phế. Và, hậu quả là 40.000 hecta rừng bị mất.
Người Guatemala có từ mới cho những gì đang xảy ra trong khu vực: "narcoganaderia" - sự kết hợp của các từ Tây Ban Nha “ma túy” và “chăn nuôi gia súc”. Các cartel ma túy rửa tiền bằng cách đầu tư vào các trại chăn nuôi gia súc và thu lợi từ việc bán trâu bò cho thị trường Mexico. Giới chức của CONAP (Hội đồng quốc gia về các vùng được bảo vệ của Guatemala) cho biết, trong sân sau trụ sở của cơ quan ở San Benito chật kín những chiếc xe và khối gỗ quý tịch thu được từ bọn tội phạm.
Victor Penados, quan chức điều phối của CONAP, chỉ vào một đống gỗ hồng sắc trị giá 125.000 USD và cho biết, số gỗ này tịch thu từ một chiếc xe tải của bọn tội phạm người Trung Quốc chạy về hướng cảng San Tomas de Castillo để được vận chuyển đến Trung Quốc.
Theo CONAP, người Trung Quốc đốn gỗ bất hợp pháp ở phía nam MBR. McNab lo ngại người Trung Quốc không chỉ dừng lại ở việc khai thác gỗ mà còn săn giết loài báo đốm để lấy bộ phận cơ thể của chúng cung cấp cho thị trường châu Á dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng của loài này. Giới chức CONAP và WCS từng bị bọn tội phạm đe dọa tính mạng - một số bị bắt cóc làm con tin trong khi số khác đã "biến mất" vài tuần sau những cuộc đột kích vào những khu trại chăn nuôi gia súc mọc lên bất hợp pháp. Ngay đến McNab cũng từng bị hai tên đốn gỗ lậu dùng súng đe dọa trong rừng sâu.
Các bản đồ của CONAP cho thấy hoạt động đốn gỗ lậu và đốt rừng để xây dựng các trại chăn nuôi gia súc từ năm 2000 đến 2011 đã nuốt mất một diện tích lớn của khu rừng nguyên sinh ở Guatemala, đặc biệt là khu vực phía tây của quốc gia này. McNab cảnh báo nếu chính quyền Guatemala không củng cố lực lượng bảo vệ thì khu rừng phía đông sẽ có nguy cơ bị bọn tội phạm phá hoại trong tương lai gần. Những vụ phá rừng nguyên sinh trong các thập niên gần đây đã cướp đi 75% môi trường sống của loài vẹt đuôi dài. Năm 2000, loài vẹt quý này có nguy cơ bị tận diệt ở MBR.
Một nghiên cứu năm 2003 của WCS đánh giá quần thể vẹt đuôi dài, phần lớn tập trung ở khu rừng phía đông Công viên quốc gia Laguna del Tigre, chỉ còn khoảng 200 con. Cũng vào năm 2003, các nhà nghiên cứu giám sát 15 tổ chim nhưng chỉ có một chim con đủ lớn để bay được. Tuy nhiên, một chương trình kiểm soát động vật săn mồi, giáo dục môi trường tại các trường học địa phương và sự hỗ trợ của các bác sĩ thú y đã khôi phục thành công số vẹt đuôi dài từ 29 con vào năm 2011 lên 49 con vào mùa làm tổ năm 2012.
Theo dữ liệu của CONAP, khu rừng nguyên sinh của Guatemala là nhà của 513 loài chim Guatemala (chiếm 71% trong tổng số các loài chim nước này), 122 loài động vật có vú (64%), 95 loài bò sát (39%) và hơn 80 loài chim di trú từ Bắc Mỹ.
Trong nỗ lực ngăn chặn hoạt động phá rừng lan tràn của bọn tội phạm, CONAP và các đồng minh thành lập một chương trình gọi là "Lá Chắn" - một mạng lưới những con đường mòn chạy dọc theo ranh giới phía đông của Công viên Laguna del Tigre được tuần tra kiểm soát chặt chẽ bởi CONAP, quân đội, cảnh sát quốc gia và các tổ chức khác. Trong vòng 4 năm gần đây, con số những cuộc tuần tra và bắt giữ đã không ngừng tăng lên dù chưa được nhiều lắm
