Nguồn gốc chưa minh
Người sáng lập ra Khoa Luận giáo là nhà văn người Mỹ chuyên viết về chủ đề khoa học viễn tưởng Lafayette Ron Hubbard (1911-1986). Là con trai của một sĩ quan hải quân ưa thích những chuyện hồn ma, bóng quỷ, lại được dịch chuyển qua rất nhiều nơi kỳ thú ngay từ nhỏ, Hubbard đã sớm có xu hướng tìm hiểu những phát triển kỳ dị trong thế giới tinh thần của con người. Lớn lên, cuộc đời chìm nổi của một quân nhân chuyên hoạt động ở hải ngoại đã giúp nhà văn này tiếp xúc với rất nhiều các đại diện khác nhau của các trào lưu huyền bí cả ở phương Tây và phương Đông. Chính vì thế nên các tác phẩm văn học của ông đã chứa dựng rất nhiều thông điệp mang tính tín ngưỡng. Trên cơ sở đó, ông đã dần dà xây dựng những nền móng giáo lý cho Khoa Luận giáo.
Theo các nhà nghiên cứu, Hubbard lần đầu tiên sử dụng thuật ngữ “Scientology” năm 1938 trong tập bản thảo Excalibur của mình. Sau này, tháng 3/1952, trong phần đầu của chùm bài giảng “Khoa Luận giáo: Mốc đầu tiên” mà Hubbard trình bày tại
Trong bài giảng trình bày ngày 19/7/1962, Hubbard kể rằng, sau những tìm kiếm không lâu cùng vợ một thuật ngữ thích hợp trong thư viện, hai người đã quyết định tạo ra tên gọi “Scientology” từ danh từ tiếng La tinh scientia, tức là kiến thức (trong tiếng Anh hiện đại, từ này có nghĩa là khoa học) và từ danh từ tiếng Hy Lạp - “câu nói”. Như vậy, nghĩa mặt chữ của Khoa Luận giáo là: “tôn giáo hiểu biết và xử lý linh hồn (tinh thần) trong mối liên hệ với chính nó, với vũ trụ và với cuộc sống khác”.
Thật ra, thuật ngữ “scientology” lần đầu tiên xuất hiện trong sách Tân ngữ (The New Word) của nhà văn Anh Allen Upward (1863 - 1926), được viết xong từ năm 1901 và được in năm 1908 tại London, tức là vài chục năm trước khi nhà văn Mỹ chuyên viết về chủ đề khoa học viễn tưởng Hubbard dựng nên Thuyết Luận giáo như một giáo phái mới. Trong cuốn sách trên từ “scientology” được gặp 4 lần như một danh từ và một lần như hình dung từ. Một số nhà phản biện đối với Thuyết Luận giáo cho rằng, nhà văn Mỹ đã mượn thuật ngữ “Scientology” từ cuốn sách trên, dẫu không hề có chứng cớ nào khẳng định Hubbard đã đọc Tân ngữ của Allen Upward. Những quan niệm triết học mà Allen Upward trình bày trong Tân ngữ không hề có gì chung với các tư tưởng của Khoa Luận giáo sau này.
Thuật ngữ trên (trong tiếng Đức viết là “Scientologie”) trong những năm 30 của thế kỷ trước cũng được triết gia Đức Anastasius Nordenholz sử dụng trong sách Scientologie: Wissenschaft von der Beschaffenheit und der Tauglichkeit des Wissens” (Khoa Luận giáo: Khoa học về thiên nhiên nội tại và công dụng của tri thức). Nhà nghiên cứu tôn giáo George Malko lại khẳng định rằng, thuật ngữ này đã được Hubbard mượn từ sách của triết gia Đức Anastasius Nordenholz để đặt tên cho giáo phái do ông lập ra.
Lần đầu tiên tác phẩm Scientologie: Wissenschaft von der Beschaffenheit und der Tauglichkeit des Wissens được dịch ra tiếng Anh năm 1968 bởi một cựu tín đồ giáo phái Khoa Luận giáo Woodward R. McPheeter. Malko đã sử dụng bản dịch của Woodward R. McPheeter và phát hiện ra những sự giống nhau có thể có trong các quan điểm của Hubbard và Anastasius Nordenholz. Nhà nghiên cứu Roy Wallis lại cho rằng, vấn đề này không hẳn đã đủ sức thuyết phục…
Khát khao bất tử
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, thuyết Xuyên Hồn do Hubbard phát triển từ năm 1952 là giáo lý căn bản của Khoa Luận giáo. Thuyết Xuyên Hồn cũng là một từ ghép từ hai chữ Hy Lạp: dia nghĩa là xuyên qua, thấu suốt và nous nghĩa là linh hồn hoặc tinh thần. Giáo thuyết này cho rằng sẽ giúp con người hiểu được linh hồn chính mình. Đó là một phương pháp giúp con người có thể giảm nhẹ những cảm giác và cảm xúc, nỗi sợ hãi và căng thẳng tâm thần... Theo diễn nghĩa của Khoa Luận giáo thì nó sẽ giúp người ta thấu suốt xuyên qua linh hồn. Bản thân Hubbard định nghĩa Khoa Luận giáo như một triết lý tôn giáo ứng dụng.
Những nguyên tắc căn bản nhất của Khoa Luận giáo được Hubbard trình bày trong những năm 50-60 của thế kỷ trước. Chuyên gia nghiên cứu về tôn giáo và các giáo phái mới John Gordon Melton đánh giá Khoa Luận giáo là một tín ngưỡng gần gũi nhất với các giáo phái bí truyền duy trí của phương Tây. Cũng như người đã sáng lập ra, các tín đồ Khoa Luận giáo hiện nay vẫn xác định giáo phái của mình như một “triết học tôn giáo ứng dụng” hướng tới nghiên cứu tinh thần của con người và rèn luyện nó trong các mối quan hệ với chính bản thân mình.
Khác với thuyết Xuyên Hồn, Khoa Luận giáo ngay từ đầu đã chọn tiền đề là sự bất tử của con người và gọi nó bằng thuật ngữ riêng Thetan.
Những ý tưởng mà Hubbard muốn truyền bá:
- Con người là tốt đẹp trong bản chất của mình.
- Con người đấu tranh vì sự sinh tồn của bản thân.
- Sự sống sót của con người phụ thuộc vào chính họ, vào bạn bè và vào việc đạt được sự thống nhất trong vũ trụ.
- Tinh thần của con người có thể được cứu vớt và chỉ có tinh thần mới có thể cứu rỗi hoặc làm lành thân thể.
Các tín đồ của Khoa Luận giáo đã tôn vinh giáo phái này như một tôn giáo đích thực: “Khoa Luận giáo, đó là một tôn giáo theo đúng nghĩa thông thường của từ này”. (Tiếng Anh: Scientology is a religion in the most traditional sense). Các tín đồ Khoa Luận giáo coi mình là một giáo phái có tốc độ lan rộng nhất thế giới. Khoa Luận giáo nắm bản quyền về các tư liệu của mình - không một ai nằm ngoài giáo phái này được tái bản các tác phẩm của Lafayette Ron Hubbard.
Mâu thuẫn triền miên
Khoa Luận giáo hiện chưa được nhiều quốc gia (như
Một trong những tiền đề chính của Khoa Luận giáo là quan niệm cho rằng, con người là những sinh vật bất tử nhưng đã quên lãng mất bản chất tự nhiên đích thực của mình. Khoa Luận giáo bao gồm cả triết lý và kỹ năng hoàn thiện tinh thần với các chủ đề như đạo đức Khoa Luận giáo, luân lý Khoa Luận giáo, thanh lọc cơ thể con người khỏi các độc tố, giáo dục Khoa Luận giáo, điều hành Khoa Luận giáo…
Trong Khoa Luận giáo có hai xu hướng - Nhà thờ Khoa Luận giáo và Khu vực Tự do. Được biết tới nhiều hơn cả là Nhà thờ Khoa Luận giáo tồn tại từ năm 1953 và hiện đang giữ hàng loạt những đặc quyền đối với di sản của Hubbard. Khu vực Tự do tách rời từ Nhà thờ Khoa Luận giáo do những mâu thuẫn nội bộ xảy ra hồi đầu những năm 80 của thế kỷ trước. Cũng chính vì thế nên Khu vực Tự do không được Nhà thờ Khoa Luận giáo công nhận như một môn phái của Khoa Luận giáo.
Theo tư liệu do chính Nhà thờ Khoa Luận giáo cung cấp, giáo phái này có 3.200 cơ sở khác nhau ở 154 quốc gia. Trong số các tín đồ của Khoa Luận giáo có không ít những tên tuổi danh giá của làng nghệ thuật (như Tom Cruise chẳng hạn). Chính các tín đồ Khoa Luận giáo truyền bá những câu chuyện về ảnh hưởng tốt đẹp đối với những ai tin vào giáo lý này.
Khoa Luận giáo được coi là một trong những giáo phái mới gây nên nhiều vụ việc tai tiếng nhất. Trong lịch sử ngắn ngủi của nó, Khoa Luận giáo đã liên quan tới nhiều vụ kiện dẫn tới việc áp đặt lệnh trừng phạt cũng như những món tiền phạt đối với bản thân giáo phái cũng như những người phê phán nó.
Những đánh giá tiêu cực về Khoa Luận giáo được phát sinh từ hàng loạt những cựu tín đồ của giáo phái này, những nhà hoạt động xã hội và tôn giáo, những nhà khoa học, các tổ chức nhà nước và y tế. Trong những đánh giá đó luôn bác bỏ những hoạt động nhân đạo và triết học tôn giáo mà giáo phái vẫn tuyên truyền. Theo tác giả của những lời phê phán như thế, Khoa Luận giáo là một giáo phái độc đoán, mang tính thương mại toàn phần với những phương thức hoạt động gây ảnh hưởng tàn phá tới cơ thể và tâm lý con người. Thế nhưng, bản thân Nhà thờ Khoa Luận giáo coi mình là một tổ chức tôn giáo phi thương mại.
Nỗi lo còn đó
Thông tin xuất hiện trên các phương tiện truyền thông phương Tây cho rằng, một trong những nguyên nhân chính đã dẫn tới cuộc li hôn chóng vánh của cặp đôi nổi tiếng là “vẹn cả muôn đường” ở Hollywood là Tom Cruise và Katie Holmes chính là sự say mê Khoa Luận giáo của ngôi sao màn bạc lừng danh. Theo đó, dường như Katie rất lo cho tương lai của cô con gái cưng duy nhất Suri khi Tom cứ dứt khoát muốn cha truyền con nối trung thành với giáo phái. Trong cái nhìn của Katie, Khoa Luận giáo là một tổ chức quá ư khắc nghiệt vì bắt các tín đồ của mình thề trung thành tới cả… tỉ năm!
