Phát biểu khai mạc, ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết, trong bối cảnh tài nguyên ngày càng hữu hạn, yêu cầu giảm phát thải, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững ngày càng cao, cùng với sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phương thức sản xuất, quản trị và tổ chức chuỗi giá trị đang có những thay đổi mạnh mẽ.
Theo ông Trần Hậu Ngọc, kinh tế tuần hoàn không chỉ liên quan đến vấn đề môi trường mà còn gắn trực tiếp với công nghệ, năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và Chỉ thị số 38-CT/TW, việc xây dựng các công cụ, tiêu chí và phương pháp để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn càng có ý nghĩa thiết thực.
"Bộ tiêu chuẩn ISO 59000 cần được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn. Tiêu chuẩn phải đi trước một bước để dẫn dắt đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hình thành những mô hình sản xuất mới", ông Trần Hậu Ngọc nhấn mạnh.
Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cũng cho rằng, Bộ tiêu chuẩn ISO 59000 cung cấp khuôn khổ để đưa kinh tế tuần hoàn từ định hướng sang hành động và đo lường kết quả. Qua đó, các tổ chức có thể xây dựng mô hình chuyển đổi, quản lý dòng vật liệu, thiết lập chuỗi giá trị và đánh giá mức độ tuần hoàn. Để quá trình chuyển đổi xanh được triển khai thực chất cần có tiêu chí, phương pháp đo lường, dữ liệu và khả năng kiểm chứng. Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia xác định việc đẩy nhanh tiếp cận, hài hòa tiêu chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh, công nghệ chiến lược và chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ cần được chú trọng.
Đối với Bộ tiêu chuẩn ISO 59000, ông Trần Hậu Ngọc đề nghị tập trung vào 4 nội dung: Chuyển tiêu chuẩn quốc tế thành năng lực của Việt Nam; đưa tiêu chuẩn vào doanh nghiệp và lấy doanh nghiệp làm trung tâm; gắn tiêu chuẩn với đo lường, dữ liệu; đồng thời chuyển từ vị trí "người sử dụng tiêu chuẩn" sang "người tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế". Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia sẽ tiếp tục phát triển đội ngũ chuyên gia Việt Nam, tăng cường tham gia các ban kỹ thuật của ISO và các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế, qua đó đưa kinh nghiệm và thực tiễn của Việt Nam vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn quốc tế.
Chia sẻ trực tuyến tại Hội thảo, ông Erich Kieck, Giám đốc Bộ phận Xây dựng năng lực, Ban Thư ký ISO, cho biết Chương trình Tiêu chuẩn vì Phát triển bền vững của ISO được triển khai nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển áp dụng những tiêu chuẩn quốc tế ưu tiên. Tại châu Á, chương trình về kinh tế tuần hoàn được triển khai từ năm 2025, tập trung phát triển năng lực địa phương trong tiếp cận và áp dụng Bộ tiêu chuẩn ISO 59000. Hội thảo là dịp để các bên chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao nhận thức và làm rõ vai trò của ISO 59000 trong thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.
Tại Hội thảo, GS. Adrian T H Kuah, chuyên ngành Chiến lược và bền vững, Đại học James Cook tại Australia và Singapore, giới thiệu về Bộ tiêu chuẩn ISO 59000 và việc xây dựng hệ sinh thái hợp tác quốc gia nhằm thúc đẩy chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.
Theo GS. Adrian T H Kuah, Bộ tiêu chuẩn ISO 59000 cung cấp khung thống nhất giúp doanh nghiệp chuyển từ các hoạt động tái chế riêng lẻ sang mô hình kinh tế tuần hoàn có hệ thống, có thể đo lường và mở rộng. Trong đó, ISO 59004 đưa ra các nguyên tắc và hướng dẫn triển khai; ISO 59010 hỗ trợ chuyển đổi mô hình kinh doanh và mạng lưới giá trị; ISO 59020 hướng dẫn đo lường hiệu quả tuần hoàn; ISO 59014 tập trung vào tính bền vững và truy xuất vật liệu thứ cấp; ISO 59040 hỗ trợ trao đổi dữ liệu về tính tuần hoàn của sản phẩm. Một nội dung được các chuyên gia nhấn mạnh là khả năng đo lường tính tuần hoàn.
Theo GS. Adrian T H Kuah, ISO 59020 đưa ra các nhóm chỉ số liên quan đến tài nguyên đầu vào, đầu ra, năng lượng, nước và kinh tế. Đây là cơ sở để doanh nghiệp đánh giá lượng tài nguyên được giữ lại, lượng nguyên liệu nguyên sinh được thay thế và mức độ giảm tác động môi trường. Để kinh tế tuần hoàn có thể mở rộng tại Việt Nam, GS. Adrian T H Kuah đề xuất 5 định hướng.
Có thể nói, kết thúc hội thảo, các đại biểu đã đưa ra nhiều nhận định, cho thấy việc áp dụng ISO 59000 không chỉ dừng ở việc tiếp cận tiêu chuẩn mà cần được gắn với hoạt động quản trị, dữ liệu, đo lường và thực tiễn sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Các chuyên gia cũng cho rằng, để phát triển kinh tế tuần hoàn, cần xây dựng hạ tầng chất lượng dựa trên các tiêu chuẩn có tính thực tiễn, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và các ngành kinh tế.