Xóa bỏ mọi rào cản về thu nhập
Để thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài, Bộ KH&CN đã phối hợp rà soát và hoàn thiện một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồ sộ. Lãnh đạo Bộ KH&CN cho biết, hiện nay, có tới 10 luật, 12 nghị định và 6 quyết định của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến các quy định về cơ chế chính sách thu hút nhân tài.
Nhiều văn bản quan trọng đã được ban hành trong năm 2025 trên cơ sở học tập kinh nghiệm quốc tế và giải quyết triệt để các vướng mắc về nhân lực KH&CN thời gian qua. Các văn bản tiêu biểu bao gồm Nghị định số 179 về thu hút trọng dụng nhân tài, Nghị định số 263 hướng dẫn Luật KH&CN và Đổi mới sáng tạo, cùng Nghị định số 249 dành riêng cho chuyên gia và nhà khoa học là người nước ngoài hoặc người Việt Nam ở nước ngoài.
Điểm nhấn lớn nhất khiến dư luận chú ý chính là việc xóa bỏ các rào cản về thu nhập. Theo bà Vũ Thị Là - Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ KH&CN), lần đầu tiên, các nhà khoa học khi thực hiện nhiệm vụ KH&CN được ký hợp đồng với mức lương không giới hạn trần. Sinh viên xuất sắc và nhà khoa học trẻ tài năng khi vào cơ quan nhà nước được hưởng phụ cấp tăng thêm lên tới 150%; riêng đối với các chuyên gia, con số này là 300%. Chế độ thưởng hàng năm có thể lên tới 6 tháng lương hợp đồng tùy theo kết quả đánh giá công việc, một mức thưởng được đánh giá là "chưa từng có" trong khu vực công.
Không chỉ lo cho cá nhân nhà khoa học, chính sách mới còn bao quát cả gia đình với các gói chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ nhà ở và chế độ nghỉ dưỡng hàng năm dành cho cả người thân. Đặc biệt, khi được cử đi đào tạo tại nước ngoài, nhà khoa học trẻ vẫn được hưởng nguyên 100% mức lương hiện hưởng, thay vì chỉ 40% như trước đây. "Đáng chú ý nhất là Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc (VREF) với mức tài trợ lên tới 1 tỷ đồng/năm cho mỗi cá nhân, nhằm tạo điều kiện cho các bạn trẻ tập trung hoàn toàn vào nghiên cứu mà không phải lo lắng về gánh nặng kinh tế", Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ nhấn mạnh.
Không để chính sách "nằm trên giấy"
Bên cạnh những con số, sự "thiện chí" của lãnh đạo Bộ KH&CN thể hiện rõ qua tư duy quản trị mới. Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương thẳng thắn nhìn nhận rằng, vấn đề hiện nay không còn là thiếu chính sách mà là ở giai đoạn thực thi. Ông kêu gọi các bộ, ngành, địa phương và các viện, trường cần "mạnh dạn triển khai, áp dụng mức đãi ngộ kịch trần" cho người trẻ thay vì tâm lý dè chừng, cứng nhắc. Thứ trưởng cũng khẳng định, Bộ KH&CN luôn sẵn sàng đồng hành, hướng dẫn và cùng tháo gỡ vướng mắc nếu các đơn vị gặp khó khăn khi áp dụng những cơ chế mới này.
Chưa dừng lại, sự thiện chí này còn được minh chứng qua cam kết của người đứng đầu Bộ KH&CN- Bộ trưởng Vũ Hải Quân về một chương trình riêng biệt dành cho nghiên cứu sinh và nhà khoa học trẻ dự kiến ban hành vào tháng 9/2026. Mục tiêu của chương trình này là tạo ra một "không gian độc lập", nơi người trẻ được tự chủ tối đa về tài chính và sở hữu trí tuệ để khẳng định năng lực ngay từ những bước đầu sự nghiệp.
Đáp lại những chính sách "trải thảm đỏ", lãnh đạo Bộ KH&CN đánh giá rất cao sự nhiệt tình và tự tin của giới trí thức trẻ hiện nay. Sự nhiệt huyết này không chỉ thể hiện ở tinh thần mà bằng những con số cụ thể. Các nhà khoa học trẻ đã chủ động đăng ký chủ trì các nhiệm vụ khoa học tầm cỡ quốc gia, không còn tâm lý e ngại các chuyên gia đi trước.
Trong chương trình VREF, các bạn trẻ đã mạnh dạn cam kết ít nhất 60% kết quả nghiên cứu phải được công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín thuộc nhóm Q1 hoặc Nature Index. Việc ký kết hợp tác giữa Đoàn Thanh niên của 5 đơn vị khoa học hàng đầu (khối 4V1M) vào ngày 19/5/2026 chính là minh chứng cho tinh thần chủ động xây dựng hệ sinh thái tri thức chung để giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước.
Nhìn nhận lại vấn đề, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương khẳng định: "Bộ KH&CN sẽ tiếp tục lắng nghe và điều chỉnh chính sách để thực sự "đưa hơi thở cuộc sống" vào nghiên cứu khoa học, biến trí tuệ của người trẻ thành động lực tăng trưởng thực chất cho Việt Nam".
