Câu chuyện Bệnh viện Việt Đức cứu sống cháu bé bị mất thành bụng vì tai nạn giao thông đã trở thành một kỳ tích...
Tai nạn bất ngờ
Trưa ngày 20/9/2010 là buổi trưa không thể nào quên đối với gia đình anh Nguyễn Xuân Hưng, ở đội 2, xã Vụ Cầu, Hạ Hòa, Phú Thọ. Thường ngày, hết giờ học, con trai anh Hưng là cháu Nguyễn Thanh Tú được bà nội đón từ trường về. Tú lại là cháu "đích tôn" nên bà nội rất cưng chiều, chưa để cháu tự đi bao giờ.
Tuy nhiên, hôm đó đang vụ gặt, tất cả mọi người trong gia đình đều bận rộn ngoài đồng, đến sát giờ cháu Tú tan học vẫn chưa gặt xong. Do Trường tiểu học Vụ Cầu cách nhà chỉ 500m, nên mọi người tặc lưỡi quyết định để bé Tú tự đi bộ về nhà một buổi. Không ngờ chỉ ít phút sau, tất cả nhốn nháo khi có người báo tin cháu Tú bị ôtô đâm, đã được đưa vào Trạm y tế xã. Chạy đến nơi, anh Hưng gần như ngất xỉu khi thấy con máu me đầy người. Nguyên mảng bụng bị mài rách hẳn thành bụng, ruột lòi ra.
Mọi người cho biết khi tan học, cháu Tú đi bộ qua bên kia đường. Khi cháu đã đi sang lề đường bên kia thì ở phía cổng trường, một cháu bé khác, bạn học của Tú cũng chạy vụt qua đường để đi về cùng Tú. Đúng lúc đó, từ xa một chiếc ôtô tải chở đầy xi măng chạy tới. Đến khoảng cách giữa tim đường, bạn cháu Tú bị rơi dép nên dừng lại nhặt. Trước tình huống bất ngờ trên, để tránh đâm phải cháu bé, lái xe tải đạp phanh, đánh hết tay lái về nửa đường bên kia, nơi cháu Tú đang đi bộ bên lề đường. Chiếc xe tải bỗng trở thành hung thần đối với cậu bé. Tú ra sức chạy nhưng không kịp.
Tú bị ôtô húc ngã sấp xuống đường. Bánh trước của chiếc ôtô tải chèn qua phần bụng rồi kéo rê cháu đi. Khi mọi người lôi được cháu Tú ra, không ai nghĩ cháu sẽ sống sót bởi cả mảng da bụng bị mài xuống mặt đường đã bị mất. Phần nội tạng trơ ra ngoài. Sau khi sơ cứu tạm thời, cháu Tú được chuyển đến Bệnh viện Phú Thọ.
Lúc này, Tú đã hôn mê với những tiên lượng rất xấu. Qua chụp chiếu, cháu bị vỡ nát xương chậu, xương đùi và xương mu. Khoảng 20h cùng ngày, cháu Tú được chuyển xuống Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Việt Đức trong tình trạng sức khỏe yếu, phải thở ôxy. Lúc tiếp nhận cháu, các bác sĩ đều lắc đầu ái ngại. Do Bệnh viện Phú Thọ đã xử lý ban đầu, đưa phần ruột vào trong ổ bụng, khâu kín vết thương nên tạm thời Bệnh viện Việt Đức không "động chạm" gì thêm. Mặt khác cháu Tú rất yếu, tiến hành phẫu thuật ngay thời điểm đó là không thể.
Bác sĩ Lương Nhất Việt, Phó trưởng khoa Phẫu thuật Nhi nhớ lại: Trong cuộc họp giao ban hôm sau, trường hợp cháu Nguyễn Thanh Tú được Phó giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc bệnh viện đặc biệt quan tâm và chỉ đạo các khoa phối hợp bằng mọi cách cứu sống cháu bé. Tạm thời, cháu Tú được chuyển vào Khoa Phẫu thuật Nhi để theo dõi.
Tuy nhiên, sau vài ngày, khi thăm khám, bác sĩ Việt phát hiện có dấu hiệu bất thường. Cháu Tú sốt cao 400, mảng da lưng bụng trái có những vết tím, dấu hiệu bị hoại tử bắt buộc phải cắt lọc. Khi phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện phần cơ bụng của cháu đã bị dập nát hoàn toàn. Để xử lý phần hoại tử, bác sĩ đã cắt lọc toàn bộ phần cơ của thành bụng trước. Lúc này, bệnh nhân trong tình trạng "ruột để ngoài da". Để chăm sóc cho phần ruột "lộ thiên" không bị hỏng, tạm thời bệnh viện xử lý bằng cách đắp gạc có huyết thanh mặn sinh lý, có tác dụng bảo vệ và nuôi dưỡng.
Từ ngày con bị nạn, anh Hưng không dám báo tin cho vợ vì chạy vạy mãi, hai vợ chồng mới lo được một suất đi xuất khẩu lao động tại Malaysia. Vợ anh vừa đi được khoảng 2 tháng thì con trai xảy ra tai nạn. Nghĩ con mình khó qua khỏi, lúc này anh Hưng mới điện thoại báo cho vợ về nước. Về phép được ít ngày, chị cũng không gặp được con vì cháu Tú ở trong phòng cách ly trong tình trạng hôn mê, trên người cắm đầy dây rợ các loại. Hết phép, vợ anh gạt nước mắt dặn chồng: "Nếu con có mệnh hệ gì thì ở nhà anh lo. Nợ nần nhiều nên em phải sang làm việc, còn gửi tiền về cho anh chăm sóc con. Chỉ cần cứu sống được con, cho dù nó phải nằm một chỗ cũng được...".
Những "bàn tay vàng" giành sự sống cho cháu bé
Làm thế nào để xử lý thay thế cả mảng thành bụng cho cháu Tú luôn là nỗi trăn trở đối với bác sĩ Lương Nhất Việt, bởi có làm được việc này, cháu Tú mới có cơ hội sống sót. Trong khi từ trước đến nay, Bệnh viện Việt Đức lại chưa xử lý ca tai nạn nào tương tự. Cũng là "Bàn tay vàng" của Bệnh viện Việt Đức, nhiều lần Phó giáo sư - Tiến sĩ Trịnh Hồng Sơn, Phó giám đốc bệnh viện gặp bác sĩ Việt để trao đổi biện pháp "cấy" thành bụng nhân tạo cho cháu Tú.
Cứu sống bệnh nhân là một chuyện, song làm sao để bệnh nhân trở lại được cuộc sống của một người bình thường, chứ không phải cuộc sống thực vật của một người sống nhưng nằm liệt một chỗ. Đặc biệt, đối với một cháu bé còn rất nhỏ như cháu Tú, tương lai rất dài, thì phải chọn những phương án tối ưu nhất cho sự phát triển lâu dài của cơ thể.
Qua nghiên cứu kinh nghiệm của các nước trên thế giới, những trường hợp như vậy thường được "cấy" miếng black (thành bụng nhân tạo) để che phủ với kích cỡ lớn. Tuy nhiên ở Việt Nam, không có những miếng black cỡ lớn như vậy mà chỉ có những miếng black nhỏ, thường sử dụng "độn" cho những bệnh nhân thành bụng yếu do thoát vị bẹn. "Có thể vá những miếng black này lại để vừa với phần bụng đang hở của cháu Tú". Phương án này do bác sĩ Lương Nhất Việt đưa ra được bác sĩ Trịnh Hồng Sơn đồng tình.
Trong các miếng black hiện có tại bệnh viện, bác sĩ Việt quyết định chọn loại có tráng bạc mặt trong, để trường hợp bệnh nhân bị dính ruột vào miếng black thì đó cũng là loại tối ưu nhất, độ dính thấp nhất. Ca phẫu thuật đặc biệt kéo dài 4 giờ đồng hồ này đã được tiến hành với sự tham gia cùng lúc của 2 kíp mổ: Khoa Phẫu thuật Nhi "cấy" thành bụng nhân tạo bằng miếng black, sau đó Khoa Phẫu thuật tạo hình sẽ lấy phần cơ và da từ ngực để chuyển xuống, che phủ lên miếng black. Sự phối hợp nhịp nhàng của các khoa, phòng chuyên môn đã giúp ca mổ thành công.
Nhớ lại những giây phút chờ đợi ngoài phòng mổ dài như hàng thế kỷ, anh Nguyễn Xuân Hưng kể, lúc đó, một mặt hy vọng con sẽ được cứu sống, nhưng anh cũng đã tính đến tình huống xấu nhất thì cháu Tú được xử lý kín phần bụng cho cơ thể nguyên vẹn. Ở quê, mọi người cũng chuẩn bị tinh thần để lo hậu sự cho cháu bé.
Nhưng số phận đã mỉm cười với cháu Tú. Sau ca phẫu thuật, sức khỏe bé Tú có dấu hiệu tiến triển tốt. Với Bệnh viện Việt Đức thì đây cũng là một thành công ngoài mong muốn vì đây là ca xử lý bệnh nhân bị tai nạn mất thành bụng đầu tiên. Sau khi bình phục, cháu Tú còn trải qua 2 cuộc phẫu thuật, vá những miếng da bị hoại tử trên diện mảng da bị mất. Trước Tết Tân Mão, kiểm tra sức khỏe thấy cháu Tú cơ bản đã ổn định vết mổ, đi lại được, các bác sĩ quyết định cho cháu về quê ăn tết cùng gia đình. Sau tết, cháu quay trở lại nhập viện tiếp tục điều trị.
Hôm tôi vào thăm, cháu Nguyễn Thanh Tú đang chuẩn bị bước vào ca phẫu thuật cuối: mổ nối niệu đạo sau bị đứt do hậu quả của chấn thương. Trên người cháu, từ ngực trở xuống bụng và hai đùi, những mảng da được lấy để cấy ghép vào phần da bụng để lại những vết sẹo chằng chịt khiến ai chứng kiến cũng xót xa. Song nụ cười trong trẻo, hồn nhiên của trẻ thơ đã trở lại trên gương mặt của cháu Tú.
Sau 4 tháng từ khi nhập viện, phần xương gãy, dập nát cũng đã liền, cháu Tú tập những bước đi đầu tiên. Mọi người trong khoa ùa ra xem, ngạc nhiên vì "thằng bé lòi ruột" ngày nào không những đã được cứu sống mà còn đi lại được bình thường. Cậu bé được biểu dương như một người hùng của các bệnh nhân "nhí" khi đã dũng cảm trải qua 6 cuộc phẫu thuật trong khi tính mạng "ngàn cân treo sợi tóc" như vậy.
Rưng rưng nước mắt khi nhớ lại những ngày tháng chăm sóc cậu con trai, anh Hưng tâm sự, không ít lần, khi thằng bé tím tái toàn thân, anh Hưng chỉ còn biết chạy đến gặp bác sĩ Việt khóc: "Bác ơi, con em chết mất rồi". Bác sĩ Việt động viên: "Anh yên tâm, còn nước chúng tôi còn tát, thậm chí còn bùn vẫn tát". Và các bác sĩ đã giành lại sự sống kỳ diệu cho con trai anh, từ niềm tin và lời khẳng định y đức ấy
