Khơi thông nguồn lực nơi vùng sâu, vùng xa
Nằm ở cửa ngõ kết nối quan trọng, TP Đồng Nai sau khi hoàn tất sáp nhập đã khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn mới với quy mô dân số gần 4,5 triệu người. Trong bức tranh đa sắc màu văn hóa ấy, cộng đồng đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm khoảng 9,4% tổng dân số của Đồng Nai, với hơn 421.000 người thuộc 37 dân tộc anh em cùng chung sống. Bên cạnh các dân tộc có dân số đông như S'tiêng, Hoa, Khmer, Chơro là hàng chục cộng đồng anh em khác gắn bó lâu đời.
Địa bàn cư trú của đồng bào trải rộng tại nhiều xã, thôn, ấp, trong đó phần lớn tập trung ở khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Hiện nay, TP Đồng Nai đang quản lý 48 xã vùng DTTS, 8 xã biên giới, 3 xã đặc biệt khó khăn cùng 95 thôn, ấp miền núi và 46 thôn đặc biệt khó khăn. Những con số không chỉ phản ánh sự đa dạng văn hóa mà còn đặt ra bài toán lớn về an sinh xã hội, phát triển hạ tầng và giảm nghèo bền vững.
Trước yêu cầu cấp bách của thực tiễn, vừa qua, UBND thành phố Đồng Nai đã chính thức ban hành Kế hoạch số 260/KH-UBND về thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi năm 2026. Với tổng nhu cầu kinh phí đề nghị bố trí trực tiếp lên tới hơn 1.350 tỷ đồng (trong đó vốn đầu tư công chiếm trên 1.095 tỷ đồng), Kế hoạch 260 không đơn thuần là một bản phân bổ ngân sách, mà là cam kết chính trị mạnh mẽ của chính quyền thành phố trong việc chăm lo đời sống nhân dân.
Đề cập về tầm quan trọng của kế hoạch mang tính bước ngoặt này, bà Nguyễn Thị Cát Tiên, Phó Chủ tịch UBND TP Đồng Nai cho biết: “Phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi không chỉ là nhiệm vụ kinh tế đơn thuần, mà là trách nhiệm chính trị, là chiều sâu nhân văn trong chính sách phát triển của Đồng Nai. Sau sáp nhập, chúng ta không để bất kỳ cộng đồng dân tộc nào, bất kỳ vùng đất nào bị bỏ lại phía sau. Nguồn lực hơn 1.350 tỷ đồng trong năm 2026 sẽ là đòn bẩy để đánh thức tiềm năng, giải quyết triệt để những điểm nghẽn về hạ tầng và sinh kế cho bà con.”
Những chỉ tiêu bứt phá và hành động đồng bộ
Kế hoạch 260/KH-UBND của TP Đồng Nai đặt ra hệ thống chỉ tiêu cụ thể và toàn diện cho năm 2026. Phấn đấu có ít nhất 6 xã đạt chuẩn NTM mới theo bộ tiêu chí giai đoạn 2026 - 2030, bình quân mỗi xã đạt trên 30 nội dung tiêu chí. Đáng chú ý, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều phấn đấu giảm 0,05%, quyết tâm đến cuối năm 2026 không còn hộ nghèo theo chuẩn đa chiều, trừ các hộ không có khả năng lao động. Bên cạnh đó, kế hoạch cũng chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống thực chất cho đồng bào: nâng tỷ lệ hộ nông dân người DTTS biết làm kinh tế nông - lâm nghiệp hàng hóa lên trên 70%; bảo đảm hơn 85% số xã, thôn vùng DTTS và miền núi có đủ cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển; 81% hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch; 100% chất thải nguy hại và 68% chất thải rắn sinh hoạt nông thôn được thu gom, xử lý.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, TP Đồng Nai triển khai đồng bộ 12 nội dung thành phần với 56 nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, giải pháp hàng đầu là nâng cao vai trò chủ thể của người dân, phát huy sức mạnh của Mặt trận Tổ quốc và người có uy tín trong cộng đồng. Sự chuyển dịch từ “hỗ trợ thụ động” sang “trao quyền và khơi dậy nội lực” chính là điểm sáng trong tư duy chỉ đạo. Song song đó, Đồng Nai tập trung cơ cấu lại ngành nông nghiệp gắn với phát triển kinh tế nông thôn xanh, sinh thái và chuyển đổi số. Thành phố dự kiến đánh giá, công nhận mới 30 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên, thành lập mới 10 hợp tác xã nông nghiệp và phấn đấu tỷ lệ hợp tác xã hoạt động tốt, khá đạt từ 70% trở lên. Đặc biệt, mô hình du lịch nông thôn, du lịch sinh thái - cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc S'tiêng, Chơro, Khmer... đang được định hình như một hướng đi đột phá để tạo việc làm bền vững.
Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, các sở, ban, ngành cũng đồng loạt bắt tay vào cuộc. Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò chủ trì điều phối chung hợp phần thứ nhất; Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì các nội dung phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS và miền núi; Ngân hàng Chính sách xã hội phối hợp mở rộng tín dụng ưu đãi; các ngành giáo dục, y tế, văn hóa tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ công, chăm sóc sức khỏe ban đầu và bảo tồn văn hóa di sản. Tất cả tạo nên một bộ máy vận hành nhịp nhàng, quyết liệt.
Giữ gìn bản sắc, thắp sáng niềm tin nơi phên dậu
Điểm nhấn từ Kế hoạch 260 không chỉ đo đếm bằng những cây cầu bê tông, những tuyến đường nhựa hóa hay những con số tăng trưởng kinh tế, mà còn thể hiện ở sự biến chuyển sâu sắc trong đời sống tinh thần của người dân. Việc đầu tư hạ tầng số, phủ sóng internet đến 100% khu dân cư và vùng sản xuất theo Nghị quyết số 57-NQ/TW đang giúp đồng bào vùng sâu, vùng xa từng bước tiếp cận với tri thức, công nghệ và thị trường tiêu thụ nông sản hiện đại.
Bà Nguyễn Thị Cát Tiên nhấn mạnh: “Xây dựng nông thôn mới và phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi không phải là làm thay, làm hộ, mà là tạo dựng nền tảng để bà con tự vươn lên làm chủ cuộc sống của mình. Mọi chính sách, mọi dự án hạ tầng hay nguồn vốn tín dụng được giải ngân đều phải hướng tới mục tiêu cuối cùng: nâng cao thu nhập, giữ gìn môi trường sống xanh - sạch - đẹp và bảo tồn nguyên vẹn kho tàng văn hóa truyền thống vô giá của các dân tộc anh em. Đô thị hóa hay phát triển kinh tế tuyệt đối không được làm phai nhạt bản sắc.”
Chính quyền TP Đồng Nai cũng xác định rõ công tác giám sát, phản biện xã hội và phòng chống nợ đọng xây dựng cơ bản là yêu cầu bắt buộc đối với chính quyền các xã, phường. Việc công khai tài chính, minh bạch các nguồn vốn lồng ghép giúp niềm tin của người dân vào các chủ trương của Đảng và Nhà nước ngày càng được củng cố bền chặt.
Kế hoạch số 260/KH-UBND là bức thư ngỏ đầy trách nhiệm gửi tới gần 4,5 triệu dân toàn thành phố. Sự đồng lòng giữa ý Đảng - lòng dân, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng nguồn lực đầu tư đắn đo, bài bản hứa hẹn sẽ biến những vùng đất gian khó năm xưa trở thành những vùng quê đáng sống, giàu bản sắc và phát triển bền vững. Luồng sinh khí mới đang lan tỏa khắp các xóm ấp, buôn sóc, thắp sáng niềm tin về một Đồng Nai đoàn kết, vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.
