Giữa tháng 10, sau khi con mình nhập học được hai tuần, bà Bùi Ngọc Ánh, mẹ của cháu bé Phạm Thanh Ngọc (xã Tam Bố, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng) đã viết thư gửi đến Trường Quốc tế BVIS TP HCM bày tỏ nỗi xúc động: “Thực sự thì cháu đã có một môi trường học quá tốt mà gia đình không bao giờ nghĩ tới là con mình có thể có được tại trường BVIS. Đến thời điểm này thì cháu đã hòa nhập được với môi trường học, có thời gian biểu học đặc biệt và rất phấn khởi… Một lần nữa xin chân thành cảm ơn nhà trường đã cho cháu cơ hội học tập tại trường”.
Trước đó, khoảng cuối tháng 9/2011, một số tờ báo đã có bài viết về em Phạm Thanh Ngọc, đại ý là chỉ 11 tuổi, chưa học qua lớp một, chỉ bằng con đường tự học, nhưng giải được toán lớp 12. Tuy nhiên, sau khi tổ chức kiểm tra theo đúng quy phạm, học vấn thật sự của em được đánh giá chỉ tương đương một học sinh lớp 5, thậm chí còn hơi non và có nhiều điểm lệch.
Rất quan tâm đến hiện tượng hy hữu này, Ban Giám hiệu Trường quốc tế BVIS (TP HCM) đã họp bàn và quyết định liên hệ với gia đình để kiểm tra trình độ thực tế của cháu. Trong một văn bản nói về "hiện tượng" Phạm Thanh Ngọc, ông Michael Deveney - Hiệu trưởng Trường quốc tế BVIS - cho biết: "Thanh Ngọc đã làm xuất sắc bài kiểm tra toán lớp 12 của trường. Ban Giám hiệu Trường BVIS đã quyết định cấp cho em một học bổng toàn phần trị giá hơn 2 tỉ đồng để theo học trong 7 năm tại trường. Lãnh đạo và các giáo viên của trường, đặc biệt là tổ bộ môn toán, đã bàn bạc và thống nhất một thời khóa biểu học đặc biệt dành cho em. Em được xếp vào học lớp 7 theo đúng độ tuổi của mình tại Trường BVIS…
Riêng với môn toán học, Thanh Ngọc được gửi sang Trường quốc tế BIS ở An Phú, quận 2 (cùng hệ thống trường quốc tế BVIS) để học chung với các anh chị lớp 12 và 13 (theo thang bậc giáo dục phổ thông Anh quốc) để có môi trường phát huy tối đa khả năng của mình".
Không được vào thẳng lớp 12 vì cơ chế
Có thể nói, Phạm Thanh Ngọc là trường hợp khá… lạ của không chỉ riêng Lâm Đồng. Bố mẹ cháu Ngọc là những nông dân, hiện sống trong một ngôi nhà khá đơn sơ tại một vùng heo hút của xã Tam Bố, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng. Năm lên 2 tuổi, cháu Ngọc đã có khả năng đặc biệt là tự xếp vần các chữ cái để không lâu sau đó đọc thông viết thạo. Thấy khả năng "phi thường" của con, ông Phạm Xuân Thành (bố cháu Ngọc) đã mua sách về cho con tự học. Lên 6 tuổi, "cháu học xong cơ bản chương trình tiểu học" - ông Thành nói. Đây là nguyên nhân chính buộc cha mẹ cháu Thanh Ngọc phải cho cháu ở nhà và tiếp tục tự học, sau khi đến lớp 1 chỉ được vài hôm. Từ đó đến gần đây, cháu Phạm Thanh Ngọc tiếp tục "con đường" tự học là chính.
Gần đây, trước khi được Trường quốc tế BVIS nhận vào, cháu mới được hai thầy giáo địa phương dạy kèm môn toán và môn lý. Đến đầu năm học vừa 2011-2012, khi cháu Ngọc mới chỉ 11 tuổi, ông Phạm Xuân Thành đã viết đơn gửi Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Lâm Đồng xin cho con mình được vào học lớp 12 tại Trường THPT Nguyễn Viết Xuân (huyện Di Linh) để… được đi thi "Đường lên đỉnh Olympia". Đơn gửi Sở GD-ĐT Lâm Đồng của ông Phạm Xuân Thành viết: "Kính gửi Ban Giám đốc! Tôi có con tên Phạm Thanh Ngọc, sinh năm 2000; nay đã học đến chương trình phổ thông lớp 12 tại nhà, có những gì thắc mắc có thầy Trần Xuân Việt Trường cấp 3 Nguyễn Viết Xuân giúp đỡ. Nay muốn vào trường để hợp thức hóa với nguyện vọng được đi thi Đường lên đỉnh Olympia. Kính xin Giám đốc tạo điều kiện giúp đỡ để việc thi Đường lên đỉnh Olympia đạt kết quả. Tôi xin chân thành cảm ơn".
Đề nghị nói trên của ông Thành đã không được Sở GD-ĐT Lâm Đồng chấp nhận vì nhiều lý do. Công văn phúc đáp của Sở GD-ĐT Lâm Đồng do ông Huỳnh Văn Bảy (Phó GĐ Sở GD-ĐT) ký gửi ông Thành có nội dung chính: "Căn cứ điều lệ Trường trung học hiện hành (mục 4, điều 37), con ông là Phạm Thanh Ngọc, sinh năm 2000 (11 tuổi) không đi học ở trường tiểu học, THCS hoàn toàn không đủ điều kiện để vào Trường THPT Nguyễn Viết Xuân - Di Linh. Độ tuổi: Con ông sinh năm 2000 theo đúng độ tuổi hiện nay chỉ học ở bậc tiểu học hoặc vào lớp 6 THCS (nếu đã được xét tốt nghiệp tiểu học). Lớp học: Con ông chưa tham gia học từ bậc mầm non, tiểu học, THCS theo quy định của Điều lệ Trường trung học…". Bởi những lý do này, với trường hợp cháu Phạm Thanh Ngọc, Sở GD-ĐT Lâm Đồng "không thể cho phép việc tiếp nhận vào Trường THPT vì mục đích hợp thức hóa để đăng ký dự thi chương trình "Đường lên đỉnh Olympia".
Đồng thời, Sở GD-ĐT Lâm Đồng còn nói thêm: "Theo nguyện vọng muốn cho con tham gia cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia, ông nên liên hệ Ban tổ chức cuộc thi để được tư vấn, hỗ trợ, tìm cách giải quyết (nếu BTC chương trình có thể cho trẻ 11 tuổi, không qua trường lớp tham dự cuộc thi này)".
Khả năng đặc biệt
Thầy Trần Xuân Việt, giáo viên dạy toán Trường THPT Nguyễn Viết Xuân (xã Gia Hiệp, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng) kể: "Cách nay khoảng 3 năm, khi tôi đang dạy thêm thì có một phụ nữ dẫn một bé gái khoảng 8 - 9 tuổi đến xin cho cháu vào học lớp 10. Tôi sửng sốt: "Không được đâu chị ạ! Cháu còn nhỏ quá!". Nhưng sau đó, trước sự nằn nì của người mẹ, từ sửng sốt, tôi trở nên tò mò: "Vậy, cháu có giải được toán lớp 5 không?". Cháu bé tỏ ra khá tự tin: "Cháu làm được toán lớp 9!". Tôi cho bài tập trắc nghiệm lớp 9, từ dễ đến khó, cháu giải trơn tru; đặc biệt, cháu làm được khoảng 70% bài tập toán dành cho học sinh khá giỏi cuối cấp II; và không chỉ có toán lớp 9… Và thế là tôi nhận cháu vào học lớp 10 ở lớp học thêm".
Suốt 3 năm qua, về môn toán, cháu Phạm Thanh Ngọc chỉ đến với lớp học thêm của thầy Trần Xuân Việt. "Đến lúc này, trong lớp 12 chuyên ban A toán dạy thêm, cháu Ngọc được xếp vào dạng học sinh khá hoặc giỏi" - thầy Trần Xuân Việt tự hào về cô học trò đặc biệt này của mình. Cùng với môn toán, mới đây (chỉ mới vài tháng), bố mẹ cháu Phạm Thanh Ngọc cũng đã tìm thầy để kèm thêm cho con mình học môn vật lý lớp 10. Đó là thầy Nguyễn Hoài Nam, giáo viên dạy môn vật lý của Trường THPT Nguyễn Viết Xuân. Chỉ mới qua vài buổi dạy kèm cháu Ngọc nhưng thầy Nam cũng đã nhận ra khả năng đặc biệt của cô học trò mới này: "Về kiến thức thực tế, cháu Ngọc không bằng những học sinh khác nên không thể tư duy hình ảnh thực tế bằng các học sinh khác, nhưng khả năng tiếp thu bài và "biến" khả năng ấy thành "thành quả" là một điều rất đặc biệt mà khó có thể học sinh nào đó ở lớp 10 theo kịp!".
Sự việc có lẽ còn tiếp tục "bình thường" ở cái làng heo hút Tam Bố ấy nếu như nguyện vọng "Đường lên đỉnh Olympia" của cháu Ngọc không quá thôi thúc và bố cháu không viết đơn gửi lên Sở GD-ĐT Lâm Đồng hồi trước khai giảng năm học 2011 - 2012.
Cơ chế đặc biệt
Lá đơn của ông Phạm Xuân Thành gửi Sở GD-ĐT Lâm Đồng xin cho con mình, một đứa bé chỉ 11 tuổi và chưa từng học qua lớp một, vào thẳng lớp 12 để "hợp thức hóa" chuyện đi thi "Đường lên đỉnh Olympia" khiến cho báo giới và công luận đặc biệt quan tâm. Ngày 24/8/2011, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng - ông Trương Văn Thu - đã ký văn bản số 4497/UBND-VX gửi Sở GD-ĐT Lâm Đồng yêu cầu: "Để có hướng giúp cháu Ngọc được học bài bản cũng như đáp ứng nguyện vọng của gia đình, UBND tỉnh giao Sở GD-ĐT chủ trì, phối hợp với cơ quan có liên quan kiểm tra, thẩm định năng lực và sức khỏe của cháu Ngọc, báo cáo đề xuất UBND tỉnh theo đúng quy định".
Hàng loạt tờ báo đã đăng bài viết về cháu Phạm Thanh Ngọc cũng cùng đi đến một quan điểm: cần có một cuộc khảo sát, kiểm tra của ngành chức năng để đánh giá thực chất khả năng đặc biệt của cháu Phạm Thanh Ngọc. Trên cơ sở đó, ngành giáo dục tỉnh Lâm Đồng cần đề xuất với cơ quan chức năng đưa ra những quyết định hợp lý để phát huy những khả năng đặc biệt đó của cháu Ngọc. Và, nên chăng cần có lớp đào tạo chuyên biệt cho những học sinh dạng như Phạm Thanh Ngọc? Lời đề nghị ấy rồi cũng sẽ bị rơi vào quên lãng và chắc chắn "thần đồng" thật sự hay chỉ "thần đồng" trong kỳ vọng của phụ huynh cháu Ngọc sẽ còn là đề tài tranh cãi… suông kéo dài không có điểm kết nếu như không có BVIS, một cơ sở giáo dục quốc tế của nước Anh đã tự nhận trách nhiệm trả lời câu hỏi đó. Và họ đã vào cuộc.
Để kết thúc, chúng tôi xin trích thêm một đoạn của văn bản của Trường quốc tế BVIS nói trên: "Ban lãnh đạo Trường quốc tế BVIS hy vọng với học bổng toàn phần trị giá trên 2 tỉ đồng Trường quốc tế BVIS dành cho Thanh Ngọc, nhà trường không chỉ giúp đỡ phát triển tài năng cho em trong giai đoạn này mà còn mong muốn làm nhịp cầu nối để đưa em tới những cơ hội vươn ra thế giới trên nền tảng Việt Nam. Đồng thời, nhà trường cũng hy vọng việc làm của nhà trường sẽ tạo ra một tiền lệ tốt để nhiều tài năng của Việt Nam trên cả nước được các trường quốc tế khác quan tâm và tạo điều kiện nhiều hơn nhằm giúp các em phát triển tối đa khả năng và tiềm năng của mình, để đóng góp nhiều vào sự phát triển của Việt Nam trong tương lai…"
