Những nóc nhà lợp mái tôn xanh ẩn mình dưới giàn hoa giấy màu tím bừng sáng trong nắng xuân của vùng chảo Mường La cho chúng tôi cảm nhận được cuộc sống của người thợ thuỷ điện thật ấm áp và tươi đẹp mỗi độ xuân về. Đây là năm thứ 8 mà những người thợ, kỹ sư ở Nhà máy Thuỷ điện Sơn La đón Tết trong tiết trời rét đặc trưng của vùng cao Mường La; là 8 năm họ đằng đẵng xa nhà, xa quê hương để dệt lên dòng điện sáng cho Tổ quốc. Tết Nhâm Thìn năm nay đặc biệt có ý nghĩa với hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân của Nhà máy Thuỷ điện Sơn La khi 4/6 tổ máy đã phát điện, hoà vào lưới điện quốc gia. Để đi được ¾ chặng đường, những người thợ, kỹ sư và lực lượng Công an tỉnh Sơn La đã phải trải qua bao vất vả, gian truân, sự hy sinh, mồ hôi và cả xương máu cho dòng điện toả sáng.
Tết trên công trường
Khác với tưởng tượng của chúng tôi, ngày Tết trên công trường Thuỷ điện Sơn La thật sôi động. Chiếc đập tràn cao sừng sững đã hoàn thiện xong, nó là chiếc đập tràn lớn nhất cả nước: kỳ vĩ, oai hùng và hiên ngang như thách thức với thời gian, với gió mưa khắc nghiệt của thời tiết. Dưới lòng hồ, tuy không còn máy móc, xe cẩu hoạt động suốt ngày đêm như trước, nhưng vẫn có công nhân đang lắp đặt cho tổ máy số 5.
Theo tiến độ, song song với việc phát điện tổ máy số 4 thì tổ máy số 5 cũng được tiến hành lắp đặt. Chính vì thế mà 4.000 cán bộ, công nhân trên công trường đều làm việc hăng say, không có ngày nghỉ, để hoàn thành việc phát điện tổ máy số 5 theo đúng tiến độ vào ngày 30/4/2012.
Còn nhớ, những ngày đầu bắt tay vào xây dựng thuỷ điện, cả nhà máy có trên 10.000 công nhân, kỹ sư và hàng trăm phương tiện máy móc hoạt động suốt ngày đêm. Để hoàn thành theo đúng tiến độ đề ra, suốt 7 năm liền, toàn thể cán bộ, kỹ sư và công nhân của Nhà máy Thuỷ điện Sơn La đều đón Tết ở công trường.
Nhưng Tết năm nay có khác đôi chút, đó là nhiều công nhân, kỹ sư đã được về sum họp gia đình sau những năm tháng đằng đẵng xa nhà. Bởi theo như ông
Ông Triệu phấn khởi cho biết: “Tổ máy số 4 phát điện, 100% công nhân lại bắt tay ngay vào làm việc 3 ca liên tục để lọc dầu cho một số ổ lắp đặt của tổ máy số 5. Mọi công việc như lắp thanh dẫn Stato, Roto của tổ máy số 5 đã được hoàn thành trước ngày 15/1/2012. Chính vì hoàn thiện sớm nên năm nay chúng tôi đã cho khoảng 70% công nhân về nghỉ Tết”.
Đây là năm đầu tiên kể từ khi bắt tay vào xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Sơn La, nhiều công nhân được nghỉ Tết. Tuy nhiên, trên công trình thuỷ điện thế kỷ này vẫn còn gần 1.000 công nhân đang miệt mài bên máy móc để ứng trực và vận hành cho dòng điện toả sáng.
Thợ lắp máy Ngô Văn Đức cho biết: “Tôi ở công trường đến nay đã được 4 năm, qua 3 cái Tết và ngày nghỉ lễ chưa được về nhà. Năm nay tôi tình nguyện ở lại trực Tết để những người có vợ, có con ở xa được sum họp cho thoả nỗi nhớ mong”.
Tết của người thợ
Tết ở vùng cao thật đẹp, hoa đào, hoa mận nở trắng khắp núi rừng. Đối với người dân Mường La thì mỗi dịp Tết đến thật đặc biệt, vì ngoài vui với cái Tết truyền thống, người dân còn vui với cái Tết của người thợ thuỷ điện. Khu ở của công nhân nhà máy ngày Tết được trang hoàng bằng những cành đào khoe sắc thắm.
Ở khu tập thể của Chi nhánh Lilama 10, các công nhân ở lại tổ chức gói bánh chưng tập thể, cùng nhau bó giò, làm bánh. Ngoài giờ trực ở công trường, thời gian còn lại họ quây quần bên bếp lửa nhâm nhi thưởng thức hương vị ngày Tết ở vùng cao. Gia đình anh Nguyễn Quốc Việt năm nay đón Tết ở công trường bởi quê anh mãi tận Tây Nguyên nên đã xung phong ở lại.
Vợ chồng anh Việt có 2 con đều đang đi học ở Mường La và đây là năm thứ 3 họ chưa về quê đón Tết. “Chúng tôi đưa các cháu xuống thị trấn xem hội vui lắm. Các cháu đã quen đi theo bố mẹ và đi theo dòng điện rồi nên không biết buồn nữa” – anh Việt bộc bạch.
“Tất cả vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc”, khẩu hiệu ấy đã vang lên bao nhiêu lần trong tâm trí hàng nghìn kỹ sư, công nhân và trở thành động lực thôi thúc họ đến thị trấn Ít Ong, huyện Mường La để xây dựng nhà máy thuỷ điện. Chính vì lẽ đó, những người thợ, kỹ sư đã gắn bó trọn cuộc đời cho dòng điện sáng. Và như một lẽ đương nhiên, họ đã hy sinh tất thảy, trong đó có cả tình cảm riêng tư.
Trong căn phòng tập thể đơn sơ của Công ty Sông Đà 7, chúng tôi gặp anh Trần Xuân Bình đang lúi húi bóc bánh chưng để chuẩn bị bữa cơm trưa. Tuy ở một mình, nhưng anh Bình vẫn sắm sửa đồ đạc ngày Tết như những gia đình khác. Cũng có lọ hoa dơn đỏ thắm, cành đào treo những quả bóng bay và đèn nhấp nháy, có mâm ngũ quả. Cả dãy nhà tập thể lác đác chỉ có phòng mở cửa, nhưng đã quen với việc đón Tết ở Mường La nên anh Bình không thấy lạ.
Cuộc đời anh Bình gắn liền với các công trình thuỷ điện lớn của đất nước và anh đã xa nhà hơn 20 năm qua. Thuỷ điện là nơi anh và cô y tá công trường Vũ Thị Phương đã nên duyên chồng vợ. Thế nhưng bây giờ nhà anh đang “một chốn bốn nơi”. Vợ anh ở Hoà Bình, con gái lấy chồng trong
Giống như anh Bình, nhiều công nhân còn độc thân của Lilama 10 năm nay tình nguyện ở lại trực Tết, nhường cho những người đang có vợ con chờ đợi dưới xuôi. Thế nhưng cái Tết của họ không hề buồn tẻ. Anh Nguyễn Văn Trí, thợ lắp máy kể: “Hết giờ làm, những công nhân độc thân quây quần bên mâm cơm Tết. Mấy anh em chúng tôi dồn sang ở cùng một phòng cho vui”.
Để công nhân đón Tết, Công ty Lilama 10 đã tổ chức Tết ngay trên công trường và tại nơi ở cho công nhân. Công ty tổ chức gói bánh chưng tập thể, thưởng cho những công nhân ở lại trực Tết 100 nghìn đồng/ngày. “Tuy không nhiều nhưng đây là sự động viên, khích lệ để anh em làm việc trong những ngày này” - ông Triệu cho biết.
Những hy sinh cho dòng điện toả sáng
Sát cánh cùng với hàng nghìn công nhân, kỹ sư kể từ khi khởi công và tiến hành đắp đập ngăn sông của Nhà máy Thuỷ điện Sơn La là hàng trăm cán bộ Công an tỉnh Sơn La, những người đang ngày đêm âm thầm bảo vệ sự bình yên cho việc thi công, lắp đặt công trình thế kỷ. Gần 1 thập kỷ trôi qua, công tác bảo vệ đã không để xảy ra sai sót hoặc sự cố nghiêm trọng nào ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Chúng tôi đến thăm Đồn Công an bảo vệ công trình Thuỷ điện Sơn La khi các cán bộ đang chuẩn bị cho một ngày làm việc mới. Tuy là Tết, nhưng các chiến sĩ ở đây vẫn không có ngày nghỉ. Suốt từ khi thành lập đến nay (tháng 8-2004), chưa một CBCS nào được nghỉ phép, nghỉ lễ, nghỉ Tết. Sự miệt mài, hy sinh của họ đã góp phần đảm bảo an toàn và ổn định về ANTT, tạo môi trường thuận lợi trong suốt quá trình thi công công trình. Trải qua bao vất vả, thiếu thốn, cùng với Ban Quản lý dự án, cán bộ và chiến sĩ của Đồn Công an ở đây đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, trở thành điểm tựa vững chắc cho hàng vạn công nhân và các nhà thầu trên công trường.
Thiếu uý Lò Văn Tiến nhà ở xã Mường Bú cho biết: “Vợ tôi dạy học mầm non ở xã Chiềng Công, tận trên đỉnh núi, chúng tôi rất ít khi gặp nhau. Ngày Tết này tôi trực ở đơn vị, thành ra cả nhà phải chuyển xuống ở tập thể. Nhận nhiệm vụ bảo vệ ANTT ở công trình thuỷ điện ngày Tết nên tất cả anh em trong đơn vị đều cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đây là trọng trách của chúng tôi đóng góp vào việc đưa dòng điện toả sáng đi muôn nơi”.
Tết này, 100% CBCS của Đồn Công an đều ứng trực, làm các nhiệm vụ như tuần tra, kiểm soát, phòng ngừa, đảm bảo ANTT trước và sau Tết. Để tránh xảy ra mất mát tài sản, thiết bị trị giá hàng tỷ đồng của công trình trong những ngày Tết, nên cán bộ chiến sĩ ở đây phải tuần tra cả đêm lẫn ngày. Có những chiến sĩ nhà ở xa, vợ con đến thăm rồi lại về. Công việc bận bịu, xa nhà quanh năm, nhưng được bảo vệ một công trình trọng điểm của đất nước, ngoài hạnh phúc, với họ còn là vinh dự và niềm tự hào.
Chia tay với những con người đã cống hiến cả cuộc đời cho dòng điện ngày mai của Tổ quốc ở công trình Thuỷ điện Sơn La, chúng tôi vô cùng cảm phục đức hy sinh của họ. Chúng tôi, hàng triệu người dân đang được hưởng ánh sáng của dòng điện chỉ biết bày tỏ sự yêu mến của mình với các anh, các chị đã hy sinh tuổi xuân, hạnh phúc gia đình cho dòng điện tương lai
