Tết của người Mỹ: Lễ tạ ơn

Ngày thứ năm 22/11 vừa qua, người dân Mỹ đã tưng bừng tiến hành Lễ Tạ ơn lần thứ 86, một ngày lễ rất quan trọng trong đời sống tinh thần của đất nước này. Đây cũng là Lễ Tạ ơn được truyền tin ở mức kỷ lục trên các mạng xã hội.

Uống nước nhớ nguồn

Lễ Tạ ơn thoạt tiên được tổ chức ở Mỹ (và sau này ở cả Canada) như một nghi lễ để tạ ơn đấng tối cao đã cho sống no đủ và an lành. Những nguồn tư liệu khác nhau ghi chép lại những Lễ Tạ ơn đầu tiên khác nhau. Ngày lễ này đã được gắn liền với các lễ hội ngày mùa vốn được tổ chức ở châu Âu từ thời xa xưa. Một số nhà nghiên cứu cho rằng, Lễ Tạ ơn đầu tiên  diễn ra tại Bắc Mỹ từng được tổ chức tại Newfoundland bởi Martin Frobisher và nhóm Thám hiểm Frobisher năm 1578, để mừng tạ ơn Chúa đã cho sống sót, qua cuộc hành trình dài và nhiều bão tố từ Anh.

Một lễ hội khác được tổ chức vào ngày 4/12/1619 khi 38 người khai hoang từ giáo khu Berkeley xuống thuyền tại Virginia và tạ ơn Thượng đế. Trước đó, cũng có một buổi tiệc Tạ ơn tổ chức bởi Francisco Vasquez de Colorado (cùng với nhóm người da đỏ Teya) ngày 23/5/1541 tại Texas, để ăn mừng việc họ tìm ra lương thực. Một số người cho rằng, đây là cuộc tổ chức Tạ ơn thật sự đầu tiên tại Bắc Mỹ. Một sự kiện tương tự xảy ra một phần tư thế kỷ sau vào ngày 8-9-1565 tại St. Augustine, Florida khi  nhà thám hiểm Pedro Menendez de Aviles gặp đất liền và ông cùng những người trên thuyền đã tổ chức một buổi tiệc với người bản xứ...

Nhiều nhà nghiên cứu lại cho rằng, Lễ Tạ ơn như hiện nay đang được tổ chức ở Mỹ đã bắt đầu từ cộng đồng những người Pilgrims (Những người hành hương) di cư sang Mỹ ở đầu thế kỷ XVII. Nhóm người này vốn là thần dân Anh quốc, đã bị vị vua trị vì “hòn đảo sương mù” o ép để bắt cải đạo theo tôn giáo của ông ta. Tuy nhiên, họ đã cương quyết không chịu không chấp nhận nên đã bị tống giam vào tù.

Sau một thời gian, vị vua kia lại lôi họ ra hỏi lại nhưng họ vẫn lắc đầu để gìn giữ tín ngưỡng cũ. Rốt cuộc thì đất không chịu trời thì trời cũng đành xuống nước và vị vua kia đã trả lại tự do cho họ nhưng buộc phải rời khỏi Anh. Và nhóm người “thà đui mà giữ đạo nhà” này đã tới Hà Lan sinh sống, rồi lại rời khỏi đó khi hiểu mình không thể hòa nhập vào vùng đất ven biển ở châu Âu này. Lo sợ con cháu sẽ quên đạo gốc, họ đã bỏ Hà Lan để đến Tân Thế giới sinh sống. Và họ được gọi bằng cái tên mới là Pilgrims.

Theo một số nguồn sử liệu, ngày 6/9/1620, khoảng hơn 100 người Pilgrims đã đi trên một con thuyền tên là Mayflower nhằm thẳng hướng châu Mỹ. Họ đặt chân đến Massachusetts khi đang là một mùa đông cực kỳ khắc nghiệt. Thực phẩm lại vô cùng thiếu thốn. Tới tháng 12 năm ấy đã có 6 người qua đời. Sang tháng Giêng năm sau lại thêm 8 người nữa chết. Một tháng sau, lại thêm 17 qua đời rồi 13 người nữa cũng chết trong tháng 3/1621. Những người còn sống đã phải lặng lẽ âm thầm chôn cất những thi hài trong đêm tối vì sợ thổ dân da đỏ Wampanoag biết được có thể gây hấn. Thế nhưng, thổ dân da đỏ ở đó lại là những người rất tốt bụng và hữu nghị nên đã không xảy ra bất cứ một cuộc đụng độ nào. Không những thế, người da đỏ còn tìm mọi cách để giúp đỡ những người Pilgrims thích nghi với điều kiện sống mới và dạy cách trồng tỉa, săn bắn, nấu nướng các thứ hoa quả lạ…

Tới tháng 4/1620, những người Pilgrims đã biết cách trồng ngô dưới sự chỉ dẫn của một người da đỏ tên là Squanto. Vụ thu hoạch thắng lợi đã giúp họ có đủ dự trữ lương thực cho mùa đông mới. Bắt đầu một giai đoạn tốt lành trong cuộc sống của họ trên vùng đất lạ mà sau này họ đã coi là chính quê hương của mình.

Trong tâm trạng hân hoan, sau khi thu hoạch vụ mùa, những người Pilgrims quyết định tổ chức một lễ hội ngày mùa để tạ ơn Thượng đế cho họ sống sót qua mùa đông đầu tiên. Đồ ăn chính trong Lễ Tạ ơn đầu tiên có ngô, bí đỏ, chim, vịt, ngỗng và gà tây.  Họ đã mời những người da đỏ Wampanoag tới cùng chung vui. Và các vị khách địa phương đã mang tới góp vui bằng những con gà tây.

Các nhà lịch sử sau này cho đó là Lễ Tạ ơn đầu tiên trên đất Mỹ, diễn ra vào đầu tháng 11/1621. Từ đó về sau, hằng năm con cháu của người Pilgrims luôn tổ chức lễ tạ ơn để cám ơn cho những gì tốt đẹp đã đến với cuộc sống.  Nhiều chi tiết của câu chuyện trên về sau đã được xây dựng như một truyền thuyết từ những năm 1890 và đầu thế kỷ XX để tạo một biểu hiện sự đoàn kết quốc gia sau cuộc nội chiến Mỹ cũng như để đồng hóa các người nhập cư.

Tục hay rày giữ

Sau khi lan rộng ra các địa phương khác ở Bắc Mỹ, Lễ Tạ ơn không phải ngay lập tức đã có được cung cách tổ chức như hiện nay. Mỗi cây mỗi hoa, các tiểu bang thuộc địa đầu tiên đã không thống nhất được ý kiến chung về một ngày Lễ Tạ ơn mà mỗi nơi ngẫu hứng theo một cách mà họ cho là thích hợp. Mãi tới khi cuộc cách mạng giành độc lập từ tay người Anh thành công thì các công dân của đất nước non trẻ này mới nghĩ đến một Lễ Tạ ơn chung cho 13 tiểu bang. Vị Tổng thống Mỹ đầu tiên George Washington đã kêu gọi dân chúng giữ ngày thứ năm 26/11/1789 làm ngày Lễ Tạ ơn đầu tiên cho toàn quốc. Nhưng sau đó Lễ Tạ ơn lại không được mọi người công nhận theo một ngày tháng nhất định. Dầu vậy, càng ngày càng có nhiều người đưa ra ý kiến nên có một ngày nhất định, đưa Lễ Tạ ơn thành quốc lễ và đưa quyền quyết định cho chính phủ Liên bang.

Tới năm 1863, vị Tổng thống  thứ 16 Abraham Lincoln sau khi nhận thấy chiến tranh đã đến hồi kết thúc đã chỉ định ngày thứ năm cuối cùng của tháng 11 làm ngày Lễ Tạ ơn cho toàn quốc. Khi Lincoln bị ám sát trong một buổi xem kịch năm tháng 4/1865, cấp phó của ông là Andrew Johnson lên kế nhiệm đã tiếp tục truyền thống cũ tổ chức Lễ Tạ ơn, nhưng đổi sang ngày thứ năm tuần lễ thứ 4 của tháng 11. Rồi trong khoảng thời gian từ năm 1939 đến 1941, vị Tổng thống thứ 32 Franklin Roosevelt chỉ định ngày thứ năm của tuần lễ thứ ba trong tháng 11 làm Lễ Tạ ơn thay vì thứ năm của tuần lễ thứ 4. Tuy nhiên, quyết định này của ông Roosevelt đã bị các thương gia và các đảng viên Cộng hòa phản đối dữ dội, cho rằng Tổng thống đã đi ngược lại truyền thống. Chính vì thế nên chỉ hai năm sau, Tổng thống Roosevelt đã phải rút lại quyết định trên và đặt ngày thứ năm tuần lễ thứ 4 của tháng 11 làm ngày Lễ Tạ ơn cho toàn quốc. Kể từ đó tới nay Lễ Tạ ơn ở Mỹ đã được tổ chức đúng vào ngày thứ năm tuần lễ thứ tư trong tháng 11.

Năm 1947, trong Lễ Tạ ơn, một con gà tây đã được mang tới tặng cho Tổng thống lúc đó là ông Harry Truman. Kể từ đó, gà tây luôn trở thành con vật mang tính nghi lễ, bắt buộc phải có mặt trong thực đơn của bữa tiệc Lễ Tạ ơn.

Tổ chức truyền thống

Trong dịp Lễ Tạ ơn, người Mỹ thường được nghỉ tới 4 ngày (từ thứ năm đến chủ nhật). Đây là dịp để họ trở về cùng với những sinh hoạt gia đình và bạn bè. Chính vì thế nên Lễ Tạ ơn thường được tổ chức tại nhà, khác với ngày Quốc khánh 4-7 hay Lễ Giáng sinh, những ngày lễ mà có nhiều tổ chức công cộng (như đốt pháo hoa hay đi hát dạo)…

Từ cuối những năm 30 của thế kỷ trước, mùa mua sắm cho Giáng sinh tại Mỹ chính thức bắt đầu khi ngày Lễ Tạ ơn chấm dứt. Tại thành phố  New York, cuộc diễu hành Lễ Tạ ơn của hệ thống siêu thị Macy được tổ chức hằng năm vào ngày này tại Manhattan từ 9 giờ sáng. Diễu hành thường có nhiều khán đài với nhiều chủ đề, có bong bóng lớn hình các nhân vật trên TV và các ban nhạc từ những trường trung học. Cuộc diễu hành này lúc nào cũng kết thúc với một ông già Noel…

Năm nay có khoảng gần 3 triệu người tập trung trên các quảng trường của Manhattan để chiêm ngưỡng những trình diễn mới của Macy.  Năm nay những bong bóng khổng lồ được trình diễn mang hình chú mèo Nhật Bản Hello Kitty, người nhện cùng nhiều nhân vật hoạt hình nổi tiếng khác. Thị trưởng New York, ông Michael Bloomberg đã ra chỉ thị để những chỗ đẹp nhất dành cho các nạn nhân bị ảnh hưởng từ cơn bão Sandy

Phúc Cường

Các tin khác

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.