Trong khi doanh nghiệp (DN) đầu mối xăng dầu liên tục kêu lỗ vì giá thế giới tăng cao và đã điều chỉnh tăng giá xăng lần thứ 6 từ đầu năm đến nay, mỗi lần mức tăng (cộng với trích quỹ bình ổn và giảm thuế...) đều ngang ngửa với mức lỗ thể hiện trên bảng giá cơ sở, dù ai cũng hiểu đây chỉ là mức lỗ... giấy tờ.
Còn nhiều những ngóc ngách trong kinh doanh của DN mà không ai biết rõ. Một trong những “ngóc ngách” đó mới đây đã một lần nữa được lực lượng Hải quan cảnh báo, chính là việc các đầu mối lợi dụng kẽ hở trong chính sách tạm nhập tái xuất xăng dầu để lách thuế, hưởng lợi. Không chỉ thế, chính sách này còn đang bị lợi dụng để buôn lậu xăng dầu, khiến Nhà nước thất thu đến trên 8.000 đồng/lít xăng nếu tính theo giá, thuế, phí vào thời điểm này.
Doanh nghiệp đầu mối thu lợi từ lách chênh lệch thuế
Tạm nhập tái xuất xăng dầu là một hình thức kinh doanh được Nhà nước cho phép các DN đầu mối thực hiện với nhiều ưu đãi như: miễn thuế nhập khẩu, miễn thuế giá trị gia tăng. Số hàng hóa này không nhằm mục đích tiêu thụ nội địa mà chỉ được tái xuất để cung ứng cho một số đối tượng đã được quy định là: tàu biển mang quốc tịch nước ngoài và tàu Việt Nam nhưng chạy tuyến quốc tế; tàu bay của các hãng hàng không quốc tế, hàng không nội địa đi quốc tế; các DN thuộc các khu chế xuất và bán sang Lào, Campuchia. Chính những ưu đãi này đang tạo ra kẽ hở cho các DN lợi dụng để hưởng chênh lệch thuế.
Trao đổi với PV Báo CAND chiều 28/8, ông Phạm Văn Hồng – Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Cảng Sài Gòn Khu vực 3, cho biết: Trong thời gian qua, Hải quan TP Hồ Chí Minh đã ghi nhận nhiều trường hợp các DN chuyển một phần hoặc toàn bộ xăng dầu tạm nhập sang tiêu thụ nội địa, đặc biệt vào những thời điểm Nhà nước có điều chỉnh tăng thuế, gây thất thu cho ngân sách.
Tạm nhập tái xuất xăng dầu đang tạo nhiều kẽ hở để doanh nghiệp trục lợi.
“Theo quy định, thời gian tạm nhập của hàng hóa là 120 ngày, cộng với 2 lần được gia hạn vô điều kiện nếu DN có nhu cầu - mỗi lần 30 ngày nữa, vậy tổng thời gian DN được lưu hàng tại cảng là 180 ngày. Khoảng thời gian quá dài này là đã tạo ra kẽ hở cho DN lợi dụng, bởi trong 6 tháng, chính sách thuế luôn có những thay đổi” – ông Hồng chỉ rõ.
Nếu nhập kinh doanh thông thường thì trong vòng 30 ngày DN phải nộp thuế. Do vậy, chiêu phổ biến của DN là thường nhập dạng tạm nhập tái xuất để thời gian nộp thuế kéo dài ra. Thêm nữa, họ còn có đến 180 ngày để tính toán, lựa chọn lúc thuế cao sẽ làm hồ sơ xin chuyển tiêu thụ nội địa. Lượng này sẽ được trừ vào hạn ngạch nhập khẩu họ phải nhập hằng năm. Sau đó các DN tiếp tục làm thủ tục tạm nhập để cung ứng cho các đối tượng cho nhu cầu. Được biết, tại Hải quan Cảng Sài Gòn Khu vực 3 - nơi đảm nhiệm việc làm thủ tục nhập hàng của 9 đầu mối xăng dầu lớn, bao gồm cả Petrolimex, PV oil, Tổng Công ty Xăng dầu Quân đội, Công ty Xăng dầu Hàng không... tất cả các DN này đều tận dụng kẽ hở này.
Bằng một phép tính có thể thấy, từ đầu năm đến nay Nhà nước đã 5 lần điều chỉnh tăng thuế nhập khẩu xăng dầu: từ mức 0% lên 12%. Lần tăng đầu tiên diễn ra vào ngày 10-5 với mức tăng từ 0% lên 3%. Giả định DN tạm nhập trước ngày 10-5 và chuyển sang tiêu thụ trong nước vào thời điểm này, họ sẽ được lợi toàn bộ 12% thuế đó. Như vậy, mỗi lít xăng dầu, DN được lãi trên 2.000 đồng. Lượng nhập càng nhiều, DN càng lãi lớn. Điều đáng nói là DN làm hoàn toàn đúng luật, chính kẽ hở chính sách đã tạo điều kiện cho họ hưởng lợi.
Tạo kẽ hở cho buôn lậu, Nhà nước thất thu 8.000 đồng/lít xăng
Không chỉ thế, vài năm gần đây, giá xăng dầu có sự biến động khá nhiều, tạo nên chênh lệch giá cao trong nước và thế giới. Một số tổ chức, cá nhân đã lợi dụng kẽ hở của hình thức tạm nhập – tái xuất để xuất loại hàng này với số lượng lớn sang biên giới Trung Quốc, Campuchia sau đó đưa quay lại thị trường Việt Nam, khiến Nhà nước thất thu ngân sách rất lớn. Áp dụng chiêu này, họ sẽ không phải nộp lệ phí xăng dầu (1.000 đồng/lít xăng, 500 đồng/lít dầu), không phải nộp quỹ bình ổn (hiện là 300 đồng/lít), trốn được 10% thuế tiêu thụ đặc biệt, 10% VAT và 12% thuế nhập khẩu… Chênh lệch theo giá hiện nay phải lên tới trên 8.000 đồng/lít.
Ngoài ra, một số DN dùng tàu biển, máy bay bay nhiều chặng ra nước ngoài, trong đó có nhiều chặng dừng chân ở một số cửa khẩu trong nước (vẫn nằm trong lộ trình phù hợp) và lợi dụng hình thức tạm nhập – tái xuất để thẩm lậu mặt hàng này cũng như trốn thuế.
Từ khi phát hiện ra vấn đề, vào năm 2010 Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh đã có văn bản kiến nghị gửi Tổng Cục Hải quan xem xét lại các điều kiện doanh nghiệp xin gia hạn hàng tạm nhập và việc chuyển mục đích kinh doanh tiêu thụ nội địa. Tuy nhiên, cho đến nay vấn đề vẫn chưa được giải quyết.
Mới đây nhất, ngày 15/8, Tổng cục Hải quan đã có văn bản đề nghị tạm dừng tạm nhập - tái xuất xăng dầu, trừ những trường hợp đã ký hợp đồng với các nước như Lào, Campuchia. Tuy nhiên đây rõ ràng vẫn chưa phải giải pháp căn cơ, bởi vẫn không thể chặn được việc lợi dụng buôn lậu.
| Ai “găm hàng” xăng dầu: Trắng đen sẽ rõ ràng, nếu Quản lý thị trường làm hết trách nhiệm Sau khi các phương tiện truyền thông liên tục đưa tin về tình trạng các cây xăng vi phạm, có hiện tượng đóng cửa găm hàng chờ tăng giá, đến tận thời điểm này vẫn chưa có kết luận chính thức nào từ phía cơ quan chức năng, cụ thể ở đây là Cục Quản lý thị trường. Trong lần điều chỉnh tăng giá xăng dầu ngày 13/8, báo cáo của Cục Quản lý thị trường cho biết, từ ngày 10 đến 14/8, đã có 82 cửa hàng kinh doanh xăng dầu trên 63 tỉnh, thành ngừng bán hàng, trong số đó chỉ có 2 cửa hàng không có lý do chính đáng là: Đại lý xăng dầu số 3 (Châu Thời, huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương) và cửa hàng kinh doanh xăng dầu Long Đức (ấp Long Đức 3, xã Tam Phước, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai). Được biết, hiện Chi cục QLTT 2 tỉnh trên đang làm các thủ tục, báo cáo cấp trên để xử lý 2 trường hợp này. 80 cửa hàng còn lại ở các địa bàn: TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai, Vĩnh Phúc, Hòa Bình chủ yếu với lý do hết xăng vì đầu mối không cấp hàng. Tất nhiên với lý do này họ không bị xử lý. Khi chúng tôi đặt vấn đề với các đầu mối, thì tất cả đều khẳng định vẫn cấp đủ hàng theo hợp đồng và sẵn sàng hợp tác với cơ quan chức năng, cung cấp đầy đủ tài liệu chứng minh. Tình trạng đổ lỗi lẫn nhau diễn ra tràn lan, nhưng các “trọng tài” là lực lượng QLTT chưa thấy vào cuộc. Phóng viên Báo CAND cũng đã nhiều lần đặt vấn đề với lãnh đạo Cục QLTT về việc đã kiểm tra các đầu mối hay chưa, nhưng chỉ nhận được câu trả lời “mọi thông tin đều phải xác minh”. Với cách làm việc nửa vời này, tình trạng vi phạm diễn biến ngày càng xấu. Trao đổi với chúng tôi, một chuyên gia về xăng dầu cho rằng nếu muốn “bắt tận tay day tận trán” vi phạm không khó, vấn đề là lực lượng QLTT có vào cuộc hay không. “QLTT bảo phải có hiện tượng mới kiểm tra, thì 80 cây xăng kêu đầu mối không cấp hàng đấy, từ đó truy ngược lên tổng đại lý và lên cao nữa là đầu mối, trắng đen sẽ rõ ràng. Việc đại lý kêu đầu mối không cấp hàng không phải mới mẻ gì, đã có từ lâu. Không hiểu sao lực lượng QLTT đến giờ vẫn trả lời những câu chung chung, xử lý vi phạm kiểu nhắc nhở, thiếu nghiêm khắc như thế” – vị chuyên gia này cho biết. Một nguồn tin của chúng tôi còn cho biết thêm, có những đầu mối chờ để “được” lực lượng QLTT gọi đến làm việc để trình bày rõ trắng đen, nhưng không thấy, trong khi đó QLTT đã vội công bố có dấu hiệu đầu mối găm hàng, cho thấy cách làm việc quan liêu của lực lượng này. Riêng những vi phạm trong đợt tăng giá ngày 28/8 vừa rồi, cho đến chiều 29/8, Cục QLTT cho biết vẫn chưa có số tổng hợp cụ thể. V.H. |
