Chia sẻ tại Hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn" do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 15/7, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Bùi Hoàng Hải cho biết, trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Tài chính dự kiến huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng qua thị trường chứng khoán (TTCK), gấp hơn 2 lần lượng vốn huy động của giai đoạn trước.
Theo lãnh đạo UBCKNN, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, nền kinh tế sẽ cần khoảng 38 triệu tỷ đồng vốn đầu tư trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong khi đó, nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương gần 20% tổng nhu cầu. Phần còn lại sẽ phải được huy động từ khu vực tư nhân, thị trường vốn và các nguồn vốn quốc tế.
Trong bối cảnh dư địa tín dụng ngân hàng ngày càng thu hẹp khi tiến gần các giới hạn an toàn của hệ thống, việc phụ thuộc quá lớn vào vốn vay ngân hàng không còn phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Vì vậy, tái cấu trúc các kênh dẫn vốn được xem là giải pháp quan trọng nhằm phân bổ hiệu quả hơn các nguồn lực tài chính.
Ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh, thị trường chứng khoán cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn phục vụ mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Theo số liệu được công bố tại hội thảo, đến cuối tháng 5/2026, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10.610 nghìn tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 13 triệu, hoàn thành sớm mục tiêu của Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.
Hoạt động huy động vốn cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành cổ phiếu và chào bán ra công chúng của doanh nghiệp đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp niêm yết đạt khoảng 2,819 triệu tỷ đồng, tương đương 21,9% GDP.
Thực tế, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong giai đoạn 2026 - 2030, việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Hầu hết các chuyên gia đều cho rằng để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ của nền kinh tế, cần thay đổi cơ cấu huy động vốn theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Hơn nữa, vốn ngân hàng mang tính ngắn hạn, trong khi nền kinh tế cần một thị trường vốn dài hạn. Vì vậy, việc chuyển gánh nặng vốn dài hạn sang đúng kênh là thị trường vốn sẽ giúp tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững, đồng thời giảm rủi ro cho hệ thống tài chính.
Bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital nhận định, với mục tiêu tăng trưởng cao đến năm 2045, tổng nhu cầu vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 lên tới khoảng 1.500 tỷ USD, tương đương khoảng 2,5 lần GDP năm 2025.
Theo bà Minh, tín dụng ngân hàng chỉ có thể đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu vốn trong giai đoạn tới, trong khi FDI và các dòng vốn quốc tế đóng góp khoảng 15-20%. Phần thiếu hụt, tương đương 120-150 tỷ USD mỗi năm, cần được huy động từ thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp.
Bà Minh cũng cảnh báo Việt Nam chỉ còn khoảng 3-5 năm để tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, khi tỷ lệ tín dụng/GDP hiện đã ở mức khoảng 146% và còn có xu hướng tăng.
Đại diện Dragon Capital cho rằng quá trình tái cấu trúc các kênh dẫn vốn cần tập trung vào ba nhóm giải pháp gồm: Phát triển thêm doanh nghiệp chất lượng cao và thúc đẩy cổ phần hóa để tăng nguồn cung hàng hóa cho thị trường; phát triển các nhà đầu tư tổ chức và các quỹ đầu tư dài hạn trong nước; đồng thời tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và thể chế của thị trường vốn.
Tương tự, từ góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc cũng cho rằng cần phân định rõ vai trò của các kênh dẫn vốn. Theo đó, ngân hàng nên tập trung cung cấp vốn ngắn hạn và vốn lưu động, đặc biệt cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi các doanh nghiệp lớn cần huy động vốn thông qua cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư.
Ngoài ra, Việt Nam cũng cần tiếp tục thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới gắn với công nghệ cao, tăng trưởng xanh và nâng tỷ lệ nội địa hóa, qua đó phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước và tận dụng cơ hội từ xu hướng đầu tư xanh toàn cầu…
