Kinh phí mua vaccine do ngân sách địa phương bảo đảm
Về bố trí kinh phí mua vaccine Chương trình tiêm chủng mở rộng, Bộ Tài chính cho biết, năm 2023, sau khi Thủ tướng Chính phủ có Quyết định phê duyệt 3 Chương trình mục tiêu quốc gia trong năm 2022, Bộ Tài chính đã rà soát các quy định pháp luật hiện hành về cơ sở bố trí nguồn kinh phí mua vaccine tiêm chủng mở rộng khi không còn thực hiện cơ chế chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016 - 2020; không có quy định ngân sách Trung ương bảo đảm kinh phí mua vaccine trong tiêm chủng mở rộng mà thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước về phân cấp ngân sách nhà nước. Theo đó, kinh phí mua vaccine tiêm chủng mở rộng tại địa phương do ngân sách địa phương bảo đảm.
Trên cơ sở đó, từ năm 2022, Bộ Tài chính đã có 3 công văn trao đổi với Bộ Y tế, đề nghị Bộ Y tế xây dựng dự toán năm 2023 đối với các nhiệm vụ, nội dung do Bộ Y tế thực hiện theo quy định và có văn bản hướng dẫn các địa phương thực hiện từ nguồn ngân sách địa phương. Trường hợp cần thiết bố trí ngân sách Trung ương trong thực hiện mua một số thuốc, vaccine... cho trẻ em dưới 5 tuổi (ngoài các đối tượng thuộc 3 chương trình mục tiêu quốc gia) đề nghị Bộ Y tế trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định để có cơ sở bố trí kinh phí ngân sách Trung ương. Đồng thời, Bộ Tài chính có công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hướng dẫn việc thực hiện một số nhiệm vụ thuộc chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016 - 2020 chuyển thành nhiệm vụ chi thường xuyên.
Đến nay, Bộ Y tế không trình cấp có thẩm quyền quyết định về việc bố trí ngân sách Trung ương (cụ thể là bố trí dự toán cho Bộ Y tế) để mua vaccine tiêm chủng mở rộng; Bộ Y tế đã có công văn hướng dẫn các địa phương về triển khai thực hiện các nhiệm vụ thuộc chương trình mục tiêu Y tế - Dân số chuyển thành nhiệm vụ chi thường xuyên, trong đó có nội dung đề nghị địa phương bố trí nguồn ngân sách địa phương để mua vaccine năm 2023 theo quy định. Vì vậy, Bộ Tài chính chưa có cơ sở để bố trí ngân sách Trung ương cho Bộ Y tế để mua vaccine tiêm chủng mở rộng năm 2023.
Muốn nhanh phải sửa quy định để ngân sách Trung ương bố trí vốn
Cũng theo Bộ Tài chính, các địa phương chủ yếu vướng mắc trong việc mua sắm vaccine tiêm chủng mở rộng, thuốc lao, thuốc ARV và Vitamin A như việc bố trí kinh phí của địa phương, việc tham khảo giá mua sắm và tổ chức thực hiện... Địa phương đề nghị Bộ Y tế thực hiện việc đấu thầu tập trung, đặt hàng hoặc thực hiện đàm phán giá. Như vậy, các địa phương không có vướng mắc về cơ chế chính sách, chủ yếu vướng mắc trong khâu tổ chức thực hiện, bố trí kinh phí đấu thầu, đặt hàng.
Về việc Bộ Y tế đề xuất Bộ Tài chính thẩm định, phê duyệt giá làm cơ sở để các địa phương ký hợp đồng đặt hàng, Bộ Tài chính cho biết, theo quy định tại Nghị định số 177/2013/NĐ-CP của Chính phủ: Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định giá mua tối đa sản phẩm, dịch vụ công ích và dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách Trung ương (trừ sản phẩm, dịch vụ thuộc thẩm quyền định giá của các bộ, ngành khác và của UBND tỉnh) được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặt hàng. UBND tỉnh quy định: Giá sản phẩm, dịch vụ công ích, dịch vụ sự nghiệp công và hàng hóa, dịch vụ được địa phương đặt hàng, giao kế hoạch sản xuất, kinh doanh sử dụng ngân sách địa phương theo quy định của pháp luật… Căn cứ các quy định pháp luật nêu trên, Bộ Tài chính có thẩm quyền ban hành giá tối đa trên cơ sở thẩm định và đề xuất của Bộ Y tế trong trường hợp Bộ Y tế đặt hàng mua sắm vaccine từ nguồn ngân sách Trung ương. Bộ Tài chính không có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt giá cụ thể để đặt hàng và không có thẩm quyền ban hành giá tối đa đối với sản phẩm, dịch vụ thực hiện đặt hàng từ nguồn ngân sách địa phương.
Theo Bộ Tài chính, để kịp thời có vaccine tiêm chủng mở rộng, đề nghị Văn phòng Chính phủ báo cáo Thủ tướng Chính phủ trình Chính phủ đưa vào Nghị quyết việc ngân sách Trung ương tiếp tục bố trí cho Bộ Y tế để mua vaccine tiêm chủng mở rộng cho toàn quốc từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương và bổ sung dự toán ngân sách năm 2023 cho Bộ Y tế để thực hiện. Bộ Tài chính đề nghị Chính phủ giao Bộ Y tế trình Chính phủ sửa Nghị định số 104/2016/NĐ-CP quy định về hoạt động tiêm chủng, trong đó quy định ngân sách Trung ương (bố trí cho Bộ Y tế) bảo đảm kinh phí sử dụng vaccine, sinh phẩm y tế cho trẻ em, phụ nữ có thai phải sử dụng vaccine, sinh phẩm y tế bắt buộc đối với các bệnh truyền nhiễm thuộc Chương trình tiêm chủng mở rộng.
Cạn kiệt vaccine tiêm chủng mở rộng: Vì đâu nên nỗi? 
TP Hồ Chí Minh “đói” vaccine tiêm chủng mở rộng 
Các địa phương tự mua sắm vaccine cho Chương trình tiêm chủng mở rộng 
