Sự ân hận muộn màng

“Món quà cảm ơn” 2,25 triệu USD

Trước bục khai báo, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long trình bày, trong bối cảnh cấp bách về phòng chống dịch COVID-19 thì cần phải có một sản phẩm để chống dịch.

Thời điểm đó, bị cáo chỉ biết đến kit test của Việt Á sau khi kit test xét nghiệm của công ty này được cấp phép. Phân trần trước tòa, bị cáo Long cũng không tin là Việt Á sản xuất được kit test. Nhưng lúc đó, cấp dưới của bị cáo là bị cáo Nguyễn Huỳnh (cựu thư ký bị cáo Long) báo cáo về việc Học viện Quân y phối hợp với Việt Á sản xuất được kit test, và còn ca ngợi sản phẩm kit test của Việt Á nên bị cáo hỏi lại: “Ăn vàng ăn bạc gì mà bảo vệ thế?”.

Bị cáo Nguyễn Minh Tuấn (cựu Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế) cũng là cấp dưới của bị cáo Long. Vậy nên khi bị cáo Tuấn báo cáo về việc cấp phép cho Việt Á, bị cáo Long cũng nhắc chỉ cấp phép tạm thời 6 tháng. Lý do chỉ cấp phép tạm thời được bị cáo Long giải thích rằng, để cấp phép chính thức phải trong cái chung, chứ không nôn nóng vì chống dịch mà cấp phép chính thức. Dù phân trần về việc để Việt Á bán sản phẩm kit test ra thị trường, tuy nhiên bị cáo Long cũng thừa nhận trước tòa rằng, mình có phần trách nhiệm trong việc đôn đốc cấp phép cho Việt Á.

Chủ tọa phiên tòa hỏi: “Bị cáo có ưu ái, hỗ trợ gì giúp Phan Quốc Việt hay Việt Á không?”, bị cáo Long trả lời: “Bị cáo có can thiệp giúp Việt Á ở tỉnh Hải Dương”. Quá trình giúp Việt Á, bị cáo Long thông qua cấp dưới gợi ý và nhận hối lộ của Việt nhiều lần với tổng số tiền 2,25 triệu USD (tương đương hơn 51 tỷ đồng). Chủ tọa hỏi tiếp: “Bị cáo nói công tâm thì tại sao Phan Quốc Việt đưa tiền bị cáo lại nhận?”, bị cáo Long trả lời: “Bị cáo đã sai, bị cáo xin lỗi”.

Cáo trạng của Viện KSND tối cao xác định, bị cáo Long và cấp dưới biết rõ, kit test xét nghiệm COVID-19 là sản phẩm thuộc sở hữu của Nhà nước, Việt Á không phải là đối tượng được cấp số đăng ký, nhưng đã đồng ý làm theo một số đề nghị của bị cáo Việt.

Bị cáo Long và cấp dưới đã lợi dụng chức vụ quyền hạn để can thiệp, chỉ đạo tới các cá nhân, cơ quan có thẩm quyền giúp Việt Á xuyên suốt trong quá trình cấp số đăng ký lưu hành tạm thời, chính thức cho kit test xét nghiệm là trái quy định của pháp luật, đưa kit test xét nghiệm từ sản phẩm thuộc sở hữu Nhà nước thành sở hữu của Việt Á. Từ đó đã hiệp thương giá, thanh toán 200.000 kit test xét nghiệm theo giá đã được Việt Á nâng khống, công khai giá để tạo mặt bằng giá kit test xét nghiệm và giới thiệu với các lãnh đạo các tỉnh, thành phố để bán thương mại test xét nghiệm COVID-19. Hành vi của bị cáo Nguyễn Thanh Long đã phạm vào tội “Nhận hối lộ”.

“Quên” trả lại 200.000 USD

Trình bày tại tòa, cựu Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh thừa nhận: “Bị cáo nhận tiền của doanh nghiệp là sai và đã muốn trả lại, nhưng bận chống dịch nên quên và đây là điều đau xót”. Viện KSND tối cao xác định, bị cáo Anh có ba sai phạm.

Thứ nhất, là ký quyết định cho Việt Á được cùng Học viện Quân y tham gia nghiên cứu kit test COVID-19 với kinh phí hơn 18 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Nhà nước. Thứ hai, bị cáo Anh biết rõ kết quả nghiên cứu đề tài nghiên cứu là của Nhà nước do chính bị cáo là đại diện sở hữu, nhưng lại để cho Việt Á mang đi đăng ký lưu hành rồi sản xuất kit test rồi bán thu lời. Thứ ba, bị cáo Anh chỉ đạo cấp phó tổ chức họp báo, khen thưởng bị cáo Việt và Việt Á. Từ những sai phạm trên, bị cáo Anh được bị cáo Việt đưa hối lộ 200.000 USD.

Trước tòa, bị cáo Anh thừa nhận, đã buông lỏng quản lý để Việt Á dùng tài sản Nhà nước đi đăng ký thành của riêng. Về số tiền 200.000 USD đã nhận hối lộ của Việt Á, bị cáo Anh phân trần, mình không biết có số tiền này trong túi quà được Tổng Giám đốc Việt Á đưa. Theo lời khai của bị cáo Anh, hôm đó là ngày 27/8/2020, Việt gọi viber cho bị cáo không được nên nhờ Chánh Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ đưa vào gặp. Chánh Văn phòng Bộ báo cáo rằng, Việt muốn trình bày quá trình chống dịch của Việt Á đạt kết quả tốt, xin tiếp tục triển khai, đồng thời giới thiệu một số sản phẩm mới của doanh nghiệp nên bị cáo đồng ý gặp Việt. Gặp nhau, Việt đưa cho bị cáo một túi quà và nói, bên trong có sản phẩm của Việt Á nên bị cáo đồng ý nhận và để trong phòng làm việc. “Bị cáo không nghĩ trong túi quà có tiền. Nếu biết có tiền thì bị cáo phải cất đi”, bị cáo Anh giải thích.

Cũng theo lời khai của bị cáo Anh, chỉ đến khi chuyển về làm Chủ tịch UBND TP Hà Nội thì bị cáo mới mở túi quà của Việt đưa và phát hiện bên trong có tiền. Lúc đó, bị cáo định mang về phòng làm việc tại UBND TP Hà Nội, nhưng lại chưa sửa chữa xong nên gửi anh em cất đi. “Bị cáo biết, nhận tiền của doanh nghiệp là sai và bị cáo muốn trả lại. Nhưng 21 tháng công tác ở UBND TP Hà Nội, bị cáo đều bận chống dịch nên quên không trả lại tiền cho Việt.

Và đây là điều đau xót với bị cáo. Sau đó, bị cáo đã tác động gia đình nộp khắc phục toàn bộ số tiền này”, bị cáo Anh khai. Hành vi của bị cáo Chu Ngọc Anh đã phạm vào tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.

Ưu ái Việt Á vì được… giới thiệu!

Trước bục khai báo, cựu Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương Phạm Xuân Thăng giải thích, lý do đưa Việt Á về Hải Dương hỗ trợ phòng, chống dịch COVID-19 vì tin tưởng sự giới thiệu của cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long là người giỏi chuyên môn. Cáo trạng của Viện KSND tối cao xác định, để được tiêu thụ kit test xét nghiệm tại tỉnh Hải Dương, Tổng giám đốc Việt Á Phan Quốc Việt đã nhờ tác động, và sau đó bị cáo Việt cũng trực tiếp tác động bị cáo Long. Vì thế, cựu Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương đã đồng ý để Việt Á hỗ trợ phòng, chống dịch và bán kit test xét nghiệm tại địa phương.

Sau đó, bị cáo Thăng đã ra thông báo chỉ đạo cho Việt Á tham gia xét nghiệm COVID-19 trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Từ quan điểm của bị cáo Thăng, UBND tỉnh Hải Dương và Ban chỉ đạo phòng, chống dịch tỉnh Hải Dương đã ban hành nhiều văn bản, trong đó đều có nội dung: “Giao CDC Hải Dương ký hợp đồng với Việt Á trong việc tổ chức xét nghiệm sàng lọc COVID-19”. Ngoài ra, theo đề nghị của bị cáo Việt, bị cáo Thăng còn kết luận, chỉ đạo để Ban chỉ đạo phòng, chống dịch tỉnh Hải Dương ban hành kế hoạch giúp Việt Á mở rộng phạm vi xét nghiệm, độc quyền bán kit test xét nghiệm và các vật tư, sinh phẩm y tế khác trên địa bàn. Hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ của bị cáo Thăng được Viện Kiểm sát kết luận, đã tạo điều kiện cho Việt Á thu lời bất chính, gây thiệt hại 73,8 tỷ đồng của ngân sách Nhà nước. Ngoài những hành vi trên, bị cáo Thăng còn nhận lợi ích vật chất từ Việt Á 100.000 USD (tương đương 2,3 tỷ đồng) và nhận từ cấp dưới là cựu Giám đốc CDC Hải Dương Phạm Duy Tuyến 600 triệu đồng và 50.000 USD (tương đương 1,1 tỷ đồng).

Khai báo tại tòa, bị cáo Thăng cho biết, năm 2021, thời điểm dịch COVID-19 bùng phát lần thứ 3 tại Hải Dương thì bị cáo đang dự Đại hội Đảng ở Hà Nội. Gặp nhau ở đại hội, bị cáo Long nói với bị cáo cho Việt Á về Hải Dương hỗ trợ phòng, chống dịch. Sau đó, bị cáo Thăng trao đổi vấn đề này với Việt Á và cựu Giám đốc Sở Y tế Hải Dương Phạm Mạnh Cường thì bị cáo Cường ủng hộ và nói “vậy tốt quá”.

Chủ tọa phiên tòa chất vấn: “Bị cáo đưa Việt Á về Hải Dương là do có ý kiến của bị cáo Nguyễn Thanh Long?”, bị cáo Thăng trả lời, vì bị cáo Long là Bộ trưởng Bộ Y tế, Phó trưởng Ban chỉ đạo phòng chống dịch quốc gia và là người giỏi chuyên môn nên bị cáo tin tưởng bị cáo Long giới thiệu. Bị cáo Thăng thừa nhận, đã vật chất từ Việt Á như cáo trạng đã xác định. Số tiền này, bị cáo Thăng dùng vào mục đích cá nhân. Hành vi của bị cáo Phạm Xuân Thăng đã phạm vào tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.

Theo kế hoạch, phiên tòa diễn ra 20 ngày.