“Sói già” thâu tóm, nhà đầu tư nhỏ lẻ sập bẫy

Đỗ Thành Nhân - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Louis Holdings, Phạm Thanh Tùng - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Chứng khoán Trí Việt, Đỗ Đức Nam - Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Trí Việt và 5 đồng phạm có hành vi “Thao túng thị trường chứng khoán”, hưởng lợi gần 155 tỉ đồng.

Từ tay buôn gạo thành “Vua Midas”

Vụ án xảy ra trong 10 tháng đầu năm 2021, khoảng thời gian bùng nổ mạnh mẽ của đầu tư chứng khoán tại Việt Nam. Theo số liệu của Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam (VSD), trong 2 năm 2020-2021, hơn 1,9 triệu tài khoản chứng khoán cá nhân mới được đăng ký, tức trung bình hơn 2.600 tài khoản lập mới mỗi ngày. 99% trong khoảng 5 triệu tài khoản chứng khoán trên các sàn giao dịch khi đó là nhà đầu tư cá nhân. Thời điểm này, Đỗ Thành Nhân đang là chủ tịch một công ty xuất khẩu gạo.

Trước sự sôi động của thị trường chứng khoán, nhận thấy, đây là cơ hội kiếm tiền, Đỗ Thành Nhân đã đi những nước cờ đầu tiên cho cuộc chơi phi pháp của mình. Nhân thâu tóm một số công ty niêm yết trên sàn chứng khoán nhưng đang kinh doanh bết bát, nợ xấu, giá trị cổ phiếu thấp, có nguy cơ bị hủy niêm yết. Sau đó, ông ta cho các công ty sở hữu chéo, tạo ra hệ sinh thái Louis Holdings do mình điều hành, với ý đồ thao túng giá cổ phiếu của các công ty này.

Với mã BII, ông Nhân mở màn ngày 8/1/2021 bằng việc dùng tài khoản cá nhân mua hơn 95.000 cổ phiếu đơn giá 1.000 đồng. Hết tháng đó, ông ta dần mua hết 10 triệu cổ phiếu trong khoảng giá 5.000-6.000 đồng/cổ phiếu, tổng giá trị thương vụ là 59,8 tỷ đồng. Với cổ phiếu mã TGG, Chủ tịch Louis Hold[1]ings và đồng phạm bắt đầu mua từ ngày 3/2 cùng năm, ban đầu giá 1.800 đồng/cổ phiếu, sau đó hoàn tất việc mua hơn 10 triệu cổ phiếu còn lại trong khoảng giá 4.000-5.000 đồng/cổ phiếu. Giá trị vụ mua bán thứ hai là 47 tỷ đồng.

Có hơn 20 triệu cổ phiếu "rác" trong tay, Đỗ Thành Nhân và các đồng phạm liên tục đặt, khớp lệnh mua - bán, tạo cung - cầu giả tạo cho 2 mã cổ phiếu này. Nhóm này cũng đặt lệnh mua với khối lượng chi phối vào thời điểm đóng cửa thị trường, tạo ra mức đóng cửa mới cho BII và TGG khiến các mã cổ phiếu này luôn tăng trần với mức đặt mua luôn cao tạo cầu giả.

Không chỉ dùng thủ đoạn trên thị trường chứng khoán, thời điểm cuối tháng 8/2021, trên nhóm Facebook Louis Family do mình tạo ra có hơn 10.000 thành viên, ông Nhân đăng nhiều bài viết nội dung hô hào: "Từ nay đến cuối năm, BII không được 3X, TGG không được 4X-5X, mọi người cứ chửi thoải mái". Những bài đăng thu hút được nhiều nhà đầu tư tham gia giao dịch, mua bán BII và TGG, đẩy giá lên cao dẫn đến 2 mã này liên tục nhiều phiên tăng trần. Không chỉ vậy, nhóm của Đỗ Thành Nhân còn luôn đưa ra thông tin “mập mờ” thâu tóm một số công ty khác, hoặc là cổ đông lớn của một số công ty. Cụ thể, Công ty CP Louis Land (Công ty Louis Land, mã chứng khoán BII) sở hữu cổ phiếu của các công ty có mã chứng khoán: AGM, SMT, VKC, DDV và APG. Đỗ Thành Nhân trực tiếp đứng tên đại diện 3 công ty, gồm: Công ty Louis Hold[1]ings, Công ty CP Xuất nhập khẩu An Giang (mã chứng khoán AGM) và Công ty CP Dược Lâm Đồng (mã chứng khoán LDP).

Thời điểm đó, mỗi khi Nhân nhắc đến việc sở hữu bất kỳ mã cổ phiếu nào hoặc một công ty nào chuẩn bị thuộc hệ sinh thái của Nhân thì giá cổ phiếu đó liên tục tăng trần. Truyền thông và những nhà đầu tư nhỏ lẻ đã nhận định và ví Nhân có “bàn tay vàng” như vị vua Midas trong thần thoại Hy Lạp. Vua Midas có bàn tay động vào bất cứ thứ gì, thứ đó sẽ biến thành vàng. Còn Nhân sở hữu bất cứ cổ phiếu nào, cổ phiếu đó cũng tăng trần, từ giá “trà đá” tăng phi mã lên ngang hàng với những cổ phiếu của các công ty hoặc tập đoàn lớn.

Hệ quả của chuỗi hành vi này, từ các cổ phiếu giá trị thấp nhất chỉ từ 1.000 đồng/cổ phiếu, giá BII lập đỉnh 33.800 đồng/cổ phiếu ngày 18/9/2021, tức được thổi giá lên 34 lần. Còn cổ phiếu TGG, 7 tháng trước được nhóm Đỗ Thành Nhân mua gom với giá từ 1.800 đồng, đã lập đỉnh 74.800 đồng ngày 22/9/2021, tức tăng giá 42 lần.

Ai là những “con cừu”?

Bộ phim kinh điển “Sói già phố Wall” được chuyển thể từ cuốn hồi ký cùng tên của Jordan Belfort, kể về sự nghiệp của một nhà môi giới chứng khoán nổi tiếng tại thành phố New York (Mỹ). Người được mệnh danh “sói già” từng là nhà môi giới chứng khoán, ông nhận ra trên thị trường tràn ngập những cổ phiếu rác, cổ phiếu penny với mức giá vô cùng rẻ mạt nên đã nảy ra ý tưởng thuyết phục người giàu đầu tư vào những cổ phiếu này, sau đó đã dùng thủ đoạn để thổi giá, thu lời “kếch xù”. Từng đứng trên đỉnh cao danh vọng nhưng “sói già” nhận cái kết tù giam liên quan đến gian lận, thao túng thị trường chứng khoán và hoạt động rửa tiền. Những tưởng câu chuyện chỉ xảy ra trên phim ảnh hoặc ở một quốc gia xa xôi nào đó, tuy nhiên suốt những ngày diễn ra phiên xét xử hành vi thao túng chứng khoán giữa Đỗ Thành Nhân và những nhà lãnh đạo của Công ty Trí Việt đã cho thấy, họ cũng chính là những “sói già” trên thị trường chứng khoán Việt, cùng bắt tay nhau thực hiện hành vi thao túng, để chiếm đoạt tiền của các nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Cuối năm 2020, Đỗ Thành Nhân được giới thiệu với Đỗ Đức Nam - Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán Trí Việt. Theo thỏa thuận, Trí Việt cho ông Nhân vay tiền dưới dạng hợp đồng hợp tác đầu tư chứng khoán. Ông Nhân có trách nhiệm trả lãi cho Trí Việt, kèm 4% lãi ngoài chi riêng cho ông Nam. Việc vay mượn suôn sẻ, ông Nhân thâu tóm thành công và đổi tên công ty vừa mua thành Louis Land, mã chứng khoán BII. Đỗ Thành Nhân tiếp tục nhờ ông Nam tư vấn cách thâu tóm tiếp một công ty khác, đổi tên thành Louis Capital, mã chứng khoán TGG.

Tổng Giám đốc Trí Việt thống nhất sẽ cùng ông Nhân thao túng 2 mã BII và TGG để cùng thu lợi. Hai người vạch ra thủ đoạn: Mượn tên người nhà, nhân viên Louis Hold[1]ings để mở các tài khoản chứng khoán tại Công ty Chứng khoán Trí Việt; sử dụng các tài khoản này liên tục giao dịch đặt, khớp lệnh mua - bán, tạo cung - cầu giả cho cổ phiếu BII và TGG để đẩy giá lên cao, sau đó bán tháo, thu lợi bất chính. Ông Nhân dùng danh nghĩa cá nhân, mượn tên 13 người thân, nhân viên công ty mở tổng cộng 17 tài khoản chứng khoán. Các tài khoản này sau đó đều ký hợp tác đầu tư với Trí Việt, thực chất là để thao túng thị trường chứng khoán.

Để có nguồn tiền thực hiện kế sách này, ông Nam cần sự phê duyệt của cấp trên tại Công ty Trí Việt - Chủ tịch Phạm Thanh Tùng. Nam báo cáo "sếp" Tùng toàn bộ kế hoạch, ngỏ ý muốn để Trí Việt "bơm" vốn cho ông Nhân để Trí Việt được hưởng lãi vay và phí giao dịch. Ông Tùng đồng ý, giao việc này cho Nam. Cơ quan tố tụng đã chỉ ra, trong vụ án, ông Nhân được Công ty Chứng khoán Trí Việt cho vay tổng cộng hơn 748 tỷ đồng. Sau cái gật đầu của Chủ tịch Tùng, những "nước" tiếp theo được Nam và Nhân thực hiện.

Suốt quá trình này, ông Nhân được Trí Việt cung cấp tối đa nguồn tiền để thao túng thị trường. Khi ông Nhân không còn hạn mức để đủ điều kiện giao dịch, Lê Thị Thu Hương (Phó Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán Trí Việt) đề xuất với Trí Việt phê duyệt cấp thêm. Toàn bộ quá trình, ông Nam và bà Hương đều báo với Chủ tịch Tùng. Tháng 8 và 9/2021, khi các cơ quan báo chí bắt đầu đưa tin về những bất thường trong giao dịch của TGG và BII, ông Tùng vẫn chỉ đạo ông Nam tiếp tục phê duyệt cho Đỗ Thành Nhân vay tiền để thao túng thị trường. Tùng dặn dò Nam xóa dấu vết bằng cách "chia nhỏ các khoản vay, tránh bị cơ quan thẩm quyền kiểm tra, phát hiện. Cuối năm 2021, khi bị cơ quan quản lý nhà nước thanh tra, Tùng chỉ đạo cấp dưới thay toàn bộ ổ cứng máy tính, xóa toàn bộ tin nhắn liên quan phi vụ với Nhân để che giấu hành vi phạm tội.

Trình bày tại phiên xét xử, Đỗ Thành Nhân trần tình, bị cáo cũng mới bước vào thị trường chứng khoán nên không hiểu biết nhiều về lĩnh vực này. Bị cáo bị lệ thuộc hoàn toàn vào nguồn cho vay của Công ty Trí Việt. Nhưng, Nhân lại thừa nhận các giao dịch mua bán chuyển nhượng 2 mã cổ phiếu BII và TGG do Nhân và Nam làm. Mỗi khi Đỗ Đức Nam thông báo hôm nay sẽ mua được bao nhiêu cổ phiếu, cần chuẩn bị bao nhiêu tiền để mua thì Nhân làm theo. Ngay khi mở các tài khoản chứng khoán đứng tên người thân, nhân viên công ty, bị cáo đã giao toàn bộ cho phía Công ty Trí Việt giao dịch. Còn Đỗ Đức Nam thì thừa nhận, thực hiện các giao dịch, mua bán chéo phối hợp cùng Nhân, các tài khoản giao dịch do bên Nam quản lý. Bị cáo Phạm Thanh Tùng thừa nhận đồng ý cho Nam phê duyệt chính sách cho Nhân vay để thực hiện mua bán đối với cổ phiếu BII và TGG.

Theo cáo buộc, trong 9 tháng, nhóm Đỗ Thành Nhân thu hơn 152 tỷ đồng từ thao túng thị trường chứng khoán. Số tiền này được cơ quan tố tụng xác định là thiệt hại vụ án. Tại phiên xét xử, giám định viên Ủy ban Chứng khoán nhà nước đưa ra nhận định về hành vi thao túng thị trường chứng khoán và cách tính toán khoản thu bất hợp pháp. Theo giám định viên, việc xác định số tiền thu lời bất hợp pháp là hơn 154 tỷ đồng, được giám định viên căn cứ trên số lượng giao dịch thực tế đã được xác nhận bởi Sở Giao dịch chứng khoán, Công ty Chứng khoán, Trung tâm Lưu ký chứng khoán.

Hành vi thao túng chứng khoán được các bị cáo bắt tay nhau thực hiện một cách có tính toán, che đậy hoàn hảo, những phi vụ này được thực hiện bài bản, phía sau bảng điện giao dịch trên thị trường chứng khoán. Người bị thiệt hại là những nhà đầu tư nhỏ lẻ, họ trở thành nạn nhân của những kẻ thao túng chứng khoán. Con số hưởng lợi của các bị cáo được làm rõ nhưng con số thiệt hại của các nạn nhân thì không thể bóc tách, nên việc nhận lại số tiền bị thiệt hại là câu chuyện không khả thi.